به گزارش پلاتو هنر، ادبیات و اقتباس در سینما از ابتدا رابطهای تنگاتنگ با هم داشتند و در تاریخ سینما، آثار بسیار مهمی را میتوان پیدا کرد که وامدار ادبیات بودهاند. تعداد این آثار در سینمای ایران نیز کم نبوده و فیلمسازان مطرحی سراغ ادبیات رفتهاند. به این خاطر که ایران پیشینه ادبی بسیار غنی و گستردهای دارد و این موضوع دست کارگردانان ایرانی را برای روایت قصههای متنوع باز میگذارد.
رسول صدرعاملی، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی، نرگس آبیار و بهروز افخمی از جمله کارگردانانی هستند که توانستند پیوند خوبی میان ادبیات و سینما برقرار کنند. به بهانه پخش سریال «سووشون» در ادامه تعدادی از آثار سینمایی و سریال های تلویزیونی و نمایش خانگی با اقتباس برگزیده از رمانهای معاصر را بررسی میکنیم.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «سووشون»
سریال «سووشون» به نویسندگی و کارگردانی نرگس آبیار و تهیهکنندگی محمدحسین قاسمی، براساس رمان ضداستعماری مشهور «سووشون» اثر زندهیاد سیمین دانشور در ۲۴ قسمت ساخته شده است. میلاد کیمرام، بهنوش طباطبایی، فرشته صدرعرفایی، سام درخشانی، مریم سعادت، ترلان پروانه، آرمین رحیمیان، مزدک میرعابدینی و بابک کریمی بازیگران این سریال نمایش خانگی هستند.
خلاصه داستان: به ایرانِ سال های پایانی جنگجهانی دوم سفر کنیم. به روایتی از تاریخ، تراژدی، عشق…به سوگ سیاوش…به سووشون.
داستان «سووشون» در شیراز و در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم رخ میدهد و فضای اجتماعی سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۵ را ترسیم میکند.
این رمان، که روایتگر عشق، مقاومت و فداکاری در بستر تاریخ معاصر ایران است، به دلیل نفوذ در قلب خوانندگان، پتانسیل بالایی برای اقتباسهای سینمایی و نمایشی دارد.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «گاو»
فیلم سینمایی «گاو» به کارگردانی و نویسندگی داریوش مهرجویی و غلامحسین ساعدی در ۱۳۴۸ با بازی درخشان عزتالله انتظامی ساخته شد. عزتالله انتظامی، علی نصیریان، جعفر والی، جمشید مشایخی، فیروز بهجتمحمدی، عزتالله رمضانیفر، پرویز فنیزاده، خسرو شجاعزاده، محمود دولتآبادی، مهین شهابی، عصمت صفوی، مهتاج نجومی و… بازیگران این فیلم هستند.
«عزاداران بَیَل» مجموعه هشت داستان پیوسته درباره فلاکتهای مدام مردمان روستایی به نام بَیَل است.
بَیَل روستایی است مرده که در آن خبری از شادی و طراوت و جوانی نیست. اکثر ساکنان آن یا از این روستا مهاجرت کردهاند یا فوت کردهاند. مهرجویی «گاو» را از روی این کتاب اقتباس کرد. داستان «گاو» شباهت زیادی به تاریخ ایران دارد. خیلی از منتقدان بَیَل را نماد ایران و مش حسن را نماد شهروند ایرانی دانستهاند که در بزنگاههای تاریخی و در مواجهه با اتفاقات مختلف به جای مبارزه و مقابله، استحاله را انتخاب میکند و ترجیح میدهد تبدیل به قوم مهاجمی شود که او را مورد حمله قرار داده است.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «زیبا صدایم کن»
فیلم سینمایی «زیبا صدایم کن» به کارگردانی رسول صدرعاملی، نویسندگی آرش صادقبیگی و تهیهکنندگی سید مازیار هاشمی، محصول سال 1403 است. امین حیایی، ژولیت رضاعی، ستاره پسیانی و مهران غفوریان بازیگران این فیلم هستند.
کتاب «زیبا صدایم کن» نوشته فرهاد حسنزاده، توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر شده است و داستان دختر پانزده سالهای است که در موسسهای زیر نظر بهزیستی زندگی میکند. مادر معتادش ازدواج کرده و پدرش به دلیل بیماری روانی در آسایشگاه بیماران روانی بستری است.
زیبا در روز تولدش به پدر کمک میکند تا از آسایشگاه فرار کند. پدر موتور یکی از کارکنان آسایشگاه را میدزد تا با هم به گردش بروند و تولد زیبا را جشن بگیرند. اما به زودی از همدستی با پدرش پشیمان میشود. پدر تعادل روانی ندارد و هر لحظه به حالی درمیآید؛ گاهی خوب است و گاهی بد و گاهی دچار جنون و گاهی دچار توهم میشود. سرانجام زیبا پدر را به بیمارستان برمیگرداند و تولدش را با کسانی که در کنارشان امنیت دارد جشن میگیرد.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «قصههای مجید»
مینی سریال «قصههای مجید» محصول سال ۱۳۶۹ به تهیهکنندگی، کارگردانی و نویسندگی کیومرث پوراحمد است. پرویندخت یزدانیان و مهدی باقربیگی بازیگران این سریال هستند.
«قصههای مجید»، مجموعه داستانی است به قلم هوشنگ مرادی کرمانی که در پنج جلد به چاپ رسیده است. ماجراهای پسرکی حراف و در عین حال شیرین سخن است که بخاطر از دست دادن پدر و مادرش ، با مادر بزرگش زندگی میکند.
مجید نوجوانی است اهل مطالعه، که به سینما و بازیگری علاقه دارد و در عین حال آرزویش نویسنده شدن است. هر قصهی این مجموعه در حقیقت به شرایط زندگی و سنت ها و آداب و رسوم مردم ایران اشاره میکند.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «مهمان مامان»
فیلم سینمایی «مهمان مامان» یک فیلم کمدی خانوادگی به کارگردانی و تهیهکنندگی داریوش مهرجویی و نویسندگی داریوش مهرجویی و وحیده محمدیفر و هوشنگ مرادی کرمانی محصول سال ۱۳۸۲ است. این فیلم بر اساس کتاب «مهمان مامان» نوشته هوشنگ مرادی کرمانی و توسط سیمافیلم تولید شده است. گلاب آدینه، پارسا پیروزفر، امین حیایی، حسن پورشیرازی، نسرین مقانلو، ملیکا شریفی نیا، علیرضا جعفری، ژاله علو، فریده سپاه منصور، رویا عالمی، امیر حسینی و… بازیگران این فیلم هستند.
خلاصه داستان: برای خانوادهای با آبرو، مهمان سرزده که تازه عروس و داماد هستند میآید و چون وضع مالی خانواده خوب نیست، همسایگان دست به دست هم میدهند تا آبروی صاحبخانه را حفظ کنند…
«مهمان مامان» مانند کتابش درباره فقر است اما تلاش نمیکند تصویر پلشت و زشتی از فقر نشان دهد. بیشتر درباره یک مادر و دغدغههایش از پذیرایی مهمانان است. مهرجویی به خوبی این داستان را گرفته و با تغییرات کوچکی تبدیل به یک فیلم شاد و پرانرژی کرده که تماشاگر را حسابی سرحال میآورد.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «گاو خونی»
فیلم سینمایی «گاو خونی» به کارگردانی بهروز افخمی و تهیهکنندگی علی معلم بر اساس رمان «گاو خونی» نوشته جعفر مدرس صادقی محصول سال ۱۳۸۱ است.
عزتالله انتظامی، بهرام رادان، بهاره رهنما، سروش صحت، آرش مجیدی، ساسان پارسی و حمید مهیندوست بازیگران این فیلم هستند.
خلاصه داستان: گاوخونی داستان کابوسهای جوانی را حکایت میکند که خاطرات پدر مردهاش، شهر زادگاهش یعنی اصفهان و رودخانه زاینده رود او را به مرز پریشانی میرساند که باعث میشود او شروع به نوشتن پارههایی از خاطراتش کرده و از این طریق، درواقع روایت کردن قصهاش را شروع کند.
ادبیات و اقتباس در سینما/ «درخت گلابی»
فیلم سینمایی «درخت گلابی» محصول سال ۱۳۷۶ به نویسندگی و کارگردانی داریوش مهرجویی است که براساس داستان کوتاهی از مجموعه داستان «جایی دیگر» نوشته گلی ترقّی ساخته شده است.
همایون ارشادی، گلشیفته فراهانی، نعمت الله گرجی، عباس شادروان، شهرام حقیقت دوست، محمدرضا شعبان نوری، جعفر بزرگی، رحمان حسینی، مریم مجد، مریم مقبلی، مهرداد سیه چشمان بازیگران این فیلم هستند.
خلاصه داستان: نویسندهای برای نوشتن باقیمانده کتاب خود، به باغ پدری خود در دماوند پناه آورده است. باغ درخت گلابی قدیمی که برای او سرشار از خاطره است، میوه نداده و باغبانان از او میخواهند که در مراسمی آیینی برای ترساندن درخت و به بار نشستن دوباره آن شرکت کند. در این بین او به مرور خاطرات نوجوانی خود میپردازد، زمانی که شیفتهٔ دختر عمه اش بوده و…
ادبیات و اقتباس در سینما/ «داش آکل»
فیلم سینمایی «داش آکل» به کارگردانی و نویسندگی مسعود کیمیایی، محصول سال 1350 است. این فیلم بر اساس داستان «داش آکل» از کتاب «سه قطره خون» نوشته صادق هدایت، ساخته شده است. بهروز وثوقی، بهمن مفید، مری آپیک و… بازیگران این فیلم هستند.
خلاصه داستان: شیراز، شهر مردانگی و معرفت، نامی را در دل کوچههایش تکرار میکند. «داش آکل» مردی که به رسم لوطیگری زندگی میکند، با دشمنیهای قدیمی کنار آمده، اما از اصول خودش کوتاه نمیآید.
داستان فیلم «داش آکل» از لحظهای آغاز میشود که سرنوشت او را در جایگاه وصی خانوادهای محترم قرار میدهد اما ماجرا همیشه ساده نیست؛ یک وصیت، یک دختر جوان، و احساسی که باید پشت دیوارهای غیرت پنهان بماند. در این میان، کاکارستم، دشمن قدیمیاش، در سایهها کمین کرده و منتظر فرصتی است تا ضربه نهایی را بزند.
بیشتر بخوانید:
اختلالات روانی در قابِ سینمایِ ایران/ 7 قصه از بازتاب رنجهای درونی
