فرشید داوودی، متولد ۱۳۵۷ در تهران، دانشآموخته کارشناسی نقاشی از دانشگاه سوره و کارشناسی ارشد نقاشی از دانشگاه هنر اصفهان است. او در کارنامه هنری خود حضور در رویدادها و نمایشگاههای متعددی را ثبت کرده است؛ از جمله برگزیدگی در هشتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر، تقدیر در ششمین دوره این جشنواره و کسب رتبه نخست دومین نمایشگاه سالانه دانشگاه هنر اصفهان. آثار او در گالریها و مراکز هنری مختلفی از جمله گالری آریا، گالری لاله، گالری هفتنگاه، فرهنگستان صبا، موزه هنرهای اصفهان و گالری ARTLAB بیروت به نمایش درآمدهاند. همچنین او در آرتفر بیروت در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ حضور داشته است.
نمایشگاه انفرادی «خاطرم سرشار باد» از ۲۲ آبان تا 3 آذر ۱۴۰۵ در گالری ایرانشهر میزبان مخاطبان است. این مجموعه از طریق ترکیب تصاویر آرشیوی، روزنامهها، چاپ سیلکاسکرین و لایههای متعدد تصویری، به مفاهیمی چون حافظه، تاریخ، هویت و زمان میپردازد؛ مفاهیمی که در آثار فرشید داوودی در پیوند با تجربه زیسته و مواجهه انسان با انبوه اطلاعات و رویدادهای تاریخی شکل میگیرند.
در مجموعه «خاطرم سرشار باد»، روزنامهها و تصاویر خبری صرفاً عناصر بصری نیستند، بلکه همچون اسنادی از تاریخ و زمان در سطح بوم حضور پیدا میکنند. لایهگذاری، مخدوشسازی، حذف و ایجاد شکاف در تصاویر، بستری برای بازخوانی خاطرات و مواجهه با پرسشهایی درباره هویت و جایگاه انسان در تاریخ فراهم میآورد.

از این رو با فرشید داوودی درباره شکلگیری این مجموعه، نسبت تصویر و حافظه، نقش روزنامهها و آرشیو در آثارش و تجربههای اجرایی و مفهومی او صحبت کردهایم.
فرشید داوودی درمورد ایده اولیه شکلگیری این نمایشگاه توضیح داد: پرسهزدن در خیابانها، نگاهکردن به دیوارهای شهر و خواندن تیتر روزنامهها از تفریحات مورد علاقهام بوده و هست. بافت روی دیوارها، لایهلایه قرارگرفتن اعلامیهها و مخدوششدن آنها، شکافها و ترکهای دیوارها و حتی خط گچی بچه بازیگوشی که ردی از خود باقی میگذارد، از ایدههای اولیه شکلگیری این مجموعه هستند.
این هنرمند درباره استفاده از روزنامهها و تصاویر خبری گفت: روزنامه بهعنوان عنصری معاصر، حامل پیام، اطلاعات، حوادث و رویدادهاست و میتوان از آن بهعنوان یک سند تاریخی یاد کرد. همین ویژگی میتوانست بستر مناسبی برای من فراهم کند تا بخشی از بوم را با فشردهسازی روزنامه پوشش دهم و مخاطب را در مواجهه با مفاهیمی چون تاریخ، حافظه، هویت و زمان قرار دهم.
فرشید داوودی درباره نقش روزنامهها در بازنمایی تاریخ، حافظه و هویت در آثارش اظهار داشت: همانطور که گفتم، روزنامه را میتوان یک سند تاریخی در نظر گرفت. فشردهسازی آنها و قرار دادنشان در یک قاب، مفهومی از فشردهشدن تاریخ و زمان را تداعی میکند. اینکه ما در چه دورهای از تاریخ زندگی میکنیم، مفاهیمی مانند هویت، تاریخ و خاطره را شکل میدهد؛ مفاهیمی که از دغدغههای اصلی من هستند.
فرشید داوودی درباره ارتباط آن با مفهوم خاطره و تجربه زیسته توضیح داد:
زمانی که برای اولین بار شعر «مرثیه خاطره ناممکن» را خواندم، واژه «خاطره ناممکن» برایم هم آشنا بود و هم غریب. ارتباط عجیبی با این واژه و شعر برقرار کردم و عنوان نمایشگاه را از این شعر به امانت گرفتم.
این عنوان پرسشی را در ذهنم ایجاد کرد: خاطرم سرشار باد از چه چیزی؟
متن نمایشگاه را بهگونهای تنظیم کردم که کلمات، بهتنهایی یا در همنشینی با یکدیگر، بتوانند خاطرهای را در ذهن مخاطب ایجاد کنند. از نظر منطقی، عبارت «خاطره ناممکن» نباید امکانپذیر باشد، اما من حضور آن را در ذهنم احساس میکردم. مدام از خودم میپرسیدم: آیا ممکن است چیزی را به یاد بیاورم که هرگز تجربهاش نکردهام؟
تصاویر این مجموعه نیز بهگونهای انتخاب شدهاند که همین پارادوکس در آثار شکل بگیرد. همیشه پیش از آنکه از تصاویر آرشیوی در کارهایم استفاده کنم، ساعتها به آنها نگاه میکنم و تصاویری را انتخاب میکنم که بتوانند به بیان بهتر ایده کمک کنند.

در توضیح جایگاه چاپ سیلکاسکرین در مجموعه و تأثیر آن بر فرایند خلق آثار، فرشید داوودی به ارتباط میان تکنیک چاپ و سازوکار ذهن در بازسازی خاطرات پرداخت: در مجموعههای قبلی هم از چاپ سیلکاسکرین برای ایجاد فضای دیداری استفاده میکردم. برای من، چاپسیلک ابزاری برای خلق اثر است، نه تکثیر یک تصویر.
سعی میکنم در فرایند چاپ نیز همانگونه رفتار کنم که هنگام بهیادآوردن خاطرات عمل میکنیم. خاطرات ما با هر بار یادآوری تغییر میکنند؛ گاهی چیزی را به یاد میآوریم که در واقعیت به آن شکل اتفاق نیفتاده است و بخشی از آن مخدوش و مبهم است.
در فرایند چاپ نیز دستکاری، مخدوشکردن و حذف بخشهایی از تصویر را به کار میگیرم. اینها از جمله امکاناتی هستند که به بیان ایده کمک میکنند.
فرشید داوودی در تشریح مفهوم شکافها و گسستهای تصویری در آثارش، به تلاش برای عبور از انباشت اطلاعات و رسیدن به لایههای پنهانتر معنا اشاره کرد: ایده شکلگیری این شکافها، ایجاد جهانی تصویری دیگر در لابهلای انباشت اطلاعات، اخبار، رویدادها و حوادث است؛ جایی که سعی میکنم مخاطب را به آن دعوت کنم تا این پرسشها در ذهنش شکل بگیرند؛ ورای این همه انباشت چه چیزی نهفته است؟ ما چه کسی هستیم؟ در کجای این تاریخ ایستادهایم؟ و گمشده ما چیست؟
داوودی درباره نسبت ایده اولیه با نتیجه نهایی آثار و نقش تجربههای پیشبینینشده در روند خلق آنها توضیح داد: روند شکلگیری یک نمایشگاه از ایده و اتودهای ابتدایی آغاز میشود و در مسیر خلق اثر نیز اتفاقهای پیشبینینشدهای رخ میدهند. بنابراین، نتیجه نهایی همواره با ایده اولیه یکسان نیست.
فرشید داوودی در بیان تجربهای که مایل است مخاطب از مواجهه با آثار داشته باشد، گفت: بیشتر تمایل دارم مخاطب را به ناکجاآباد دعوت کنم؛ جایی که خودش را جستوجو کند و مفاهیم و معانی جدیدی خلق کند.
فرشید داوودی در ارزیابی مسیر هنری خود و تجربههای تازهای که در هر مجموعه دنبال میکند، بر رویکرد تجربهگرایانهاش تأکید کرد: از آنجایی که تجربهگرا هستم، همواره سعی میکنم متناسب با ایدههایم، ابزار و متریال مناسب را انتخاب کنم و تجربههای جدیدی به دست بیاورم. همچنین تلاش میکنم تغییراتی را در روند شکلگیری هر مجموعه ایجاد کنم.

بیشتر بخوانید:
الهام احمدی: ما در «[مُ]علق» به دنبال تصویر مستقیم جنگ نبودیم




