به گزارش پلاتو هنر، مجسمهسازی یکی از قدیمیترین شاخههای هنرهای تجسمی است که با سکوتش حرف میزند، در جهانی که تصویر و صدا هر روز بیشتر ما را احاطه میکند.
مجسمه ساز فردی است که با استفاده از وسیلهای بی جان به اجسام روح میبخشد. هرچه در دستان یک مجسمهساز قرار گیرد جان میگیرد. در ادامه به تاثیرگذارترین مجسمه سازهای معروف جهان و ایران نگاهی میاندازیم:

آنچه در این گزارش میخوانید
Toggleمعرفی مجسمه سازهای معروف
«میکلآنژ»
میکلآنژ به عنوان یکی از مجسمه سازهای معروف دوران رنساس شناخته شدهاست، به دلیل اینکه سبک او نشان دهنده سنت کلاسیک روم ویونان و همچنین بسیار نوآورانه بودهاست.
در دوران رنسانس، انسانگرایی محور هنر بود. الگوی این هنرمند در آثارش، بدن انسان به شمار میرفت. میکل در مجسمههایش بدن انسان را به صورت دقیق و به نوعی قهرمانانه و بزرگتر از واقعیت ترسیم میکرد که میتوان به مجسمه داوود اشاره کرد. او بدن انسان را به صورت ایستا نمیساخت بلکه همیشه آماده حرکت بودند.
میکلآنژ برخی از آثارش مانند مجسمههای بندگان را ناتمام گذاشت به گونهای که نیمی از آن در دل سنگ باقی ماندهاست، این امر با خود معانی را به همراه دارد. او معتقد بود که مجسمه از پیش در دل سنگ حضور دارد و تنها باید اضافات آن را برداشت.
این پیکر تراش به دلیل علاقه بسیار به سنگ مرمر سعی بر این داشت که برای خلق آثار خود از این سنگ استفاده کند و میتوان گفت که استاد صیقل دادن مرمر و تبدیل آن به نرمی پوست انسان بودهاست.

«فیدیاس»
فیدیاس یکی از هنرمندان آکروپولیس آتن به شمار میرود که بسیاری از آثار کلاسیک زیر نظر او ساخته شدهاست. در آثار این پیکر تراش اغلب ایدهآلگرایی را میتوان مشاهده کرد، به گونهای که بدنها و چهرهها فراتر از واقعیت هستند به این سبک از مجسمهها حالت «بیزمان» نیز میگفتند به دلیل اینکه گمان میشد از دنیای دیگری هستند، مجسمه آتنا پارتنوس نمونهای از این سبک به شمار میرود.
این هنرمند به هارمونی و تناسبات دقیق اندامها توجه بسیاری داشت و بر اساس قوانین هندسی اندامها را تنظیم میکرد که این سبک به «قانون طلایی» معروف شدهاست. علاوه بر این موارد اغلب آثار این پیکرتراش با شکوه و با عظمت ساخته شدهاست که این مجسمهها به نوعی بیان کننده آرامش و وقار نیز به شمار میروند به گونهای که چهرهها اغلب جدی، متین و بدون هیجان شدید هستند که به «شکوه کلاسیک» معروف شدهاست. این مجسمهساز در آثارش از مواد گرانبها مانند طلا و عاج استفاده میکرد.

«دوناتلو»
دوناتلو یکی از مجسمه سازهای معروف دوره رنساس در ایتالیا بوده و برخی آن را به عنوان بنیانگذار مجسمهسازی مدرن اروپا میشناسند. یکی از ویژگیهای برجسته آثار او کنترپوستو، تکنیکی برگرفته از مجسمهسازی یونان باستان که بدن را در حالتی متوازن و طبیعی نشان میدهد است که او اولین کسی بود که این تکنیک را دوباره در رنسانس زنده کرد و مجسمهی داوود برنزی نمونه عالی این حالت است.
مجسمه داوود برنزی، نخستین تندیس مستقل و عریان پس از دوران باستان، با ترکیبی از معصومیت نوجوانانه و قدرت قهرمانانه است، از دیگر آثار او میتوان به گاتاملاتا مجسمهی سوارهی برنزی در پادوا، که احیای سنت مجسمههای سوارهی رومی است و همچنین به نقشبرجستههای محراب سنلورنزو، نمونهای درخشان از تکنیک rilievo schiacciato اشاره کرد.
استفاده از پرسپکتیو در مجسمهسازی باعث شد مجسمههای این هنرمند همانند صحنهای زنده و سهبعدی به نظر برسند. دوناتلو آثار خود را با برنز، مرمر، چوب و ترهکوتا خلق میکرد.

«کنستانتین برانکوزی»
کنستانتین برانکوزی مجسمه سازی از رومانی بود که به دلیل ساده سازی فرمها، خطوط صاف و اشکال هندسی در مجسمهسازی شناخته شد. این هنرمند به دنبال نشان دادن ذات اشیا بود و توجهی به ظاهر بیرونی آثار نداشت و اغلب آثار او ساده بود و از پرداختن به جزئیات اضافی خودداری میکرد.
از آثار برجسته این هنرمند میتوان به ستون بیپایان، پرنده در فضا، الهه در خواب و بوسه اشاره کرد که با این آثار تاثیر عمیقی بر مجسمهسازی مدرن گذاشت و الهامبخش بسیاری از هنرمندان شد.

«آگوست رودن»
آگوست رودن هنرمند فرانسوی بود که در قرن 19 میزیست در زمانی که مدرنیته رو به گسترش بود او پیکرتراشی را از مرزهای کلاسیک فراتر برد. مشهورترین اثر وی یک مجسمه برنزی با عنوان «فکر کننده» مجسمهای که فکر میکند، است. این اثر به عنوان نمادی از تفکر و قدرت ذهن افراد شناخته شدهاست. رودن اولین کسی بود که شکستگی، ناتمامی و خشونت ماده را بخشی از زیبایی مجسمه کرد، و همین جسارت او را به دروازه هنر مدرن رساند.
بر خلاف سنت آکادمیک که مجسمهها رو صیقلی و بینقص طراحی میکرد، رودن عمداً سطوح را زبر و ناتمام میگذاشت. این کار باعث میشود نور و سایه بر روی حجم بازی کند و حس پویایی و زندگی به مجسمه بدهد.
این هنرمند با اغراق در حالات بدن و چهره، احساسات درونی مثل شک، اضطراب، عشق یا درد را مجسم میکرد، به همین دلیل خیلیها رودن را پیشرو اکسپرسیونیسم در مجسمهسازی میدانند. سبک رودن، رئالیسم احساسی و بیانگر به شمار میرود که واقعیت جسم را میسازد، اما روح و روان انسان را هم در حجم میدمد.

«لوئیز بورژوا»
لوئیز بورژوا یکی از مجسمه سازهای معروف فرانسوی، آمریکایی بود که در نیمه دوم قرن بیستم، با مجسمههای عظیم و سوررئالش، تجربهی شخصی و روانکاوانه را وارد هنر عمومی کرد. او بارها بدن انسان، بهویژه بدن زن، را در آثارش بازآفرینی کرد. این کارها گاهی واقعگرایانهاند و گاهی تغییرشکلیافته، نمادین و پر از بار معنایی جنسی یا روانی هستند.
بسیاری از مجسمههایش در ابعاد بسیار بزرگ ساخته میشدند تا هم بر فضا سلطه پیدا کنند و هم تماشاگر را درگیر تجربهای جسمی و احساسی کنند. معروفترین اثر این هنرمند مجسمه عنکبوت با عنوان «مامان» است، مجسمهای است از مادری در شکل عنکبوت، که هم نقش محافظ را ایفا میکند و هم نقش تهدیدگر. او از زنانگی، ترومای کودکی و حافظه، مجسمه ساخت، بدون آنکه توضیحی بدهد.
این هنرمند از مواد بسیار متنوعی از جمله برنز، سنگ، لاستیک، لاتکس، پارچه، چوب و فولاد استفاده میکرد که انتخاب متریال برایش بار نمادین بسیاری داشتهاست.

«پرویز تناولی»
پرویز تناولی مجسمهساز ایرانی، معروف به شاعری در قلمرو «هیچ» و یکی از بنیانگذاران مکتب سقاخانه است که در ایران جزء او، هیچ هنرمندی قادر نبوده زبان معاصر را با اسطوره، شعر و زیباشناسی ایرانی پیوند دهد.
از برجستهترین آثار این هنرمند میتوان به مجموعهی هیچها اشاره کرد که همزمان ساده، عمیق، و پر از لایهاند. او واژهٔ «هیچ» را به صورت خوشنویسیشده و سهبعدی به شکل مجسمههای برنزی، فیبری و فرشهای دستی درآورد. این آثار هم جنبه فلسفی دارند و هم جنبه زیباییشناسی. از دیگر آثار وی میتوان به مجموعه دستها و مجموعه قفل و قفس نیز اشاره کرد.
تناولی همزمان با ترکیب سنت فلزکاری ایرانی، خوشنویسی و زبان مفهومی، «هیچ» را از یک واژه فلسفی به یک فرم هنری جهانی تبدیل کرد. که این هیچها ایستاده بر پایههایی از طلا، برنزاند.
آثار این پیکرهتراش در موزههای معتبر جهان از جمله موزه بریتانیا، موزه هنر مدرن نیویورک و موزه متروپولیتن نگهداری میشود و برخی از مجسمههایش در بازارهای هنری خاورمیانه و جهان رکوردهای فروش بالایی ثبت کردهاند.

«هوشنگ سیحون»
یکی از مجسمه سازهای معروف ایرانی هوشنگ سیحون نام دارد که میتوان تندیس فردوسی، مقبره خیام، تندیس نادر شاه افشار و تندیس ابوریحان بیرونی را به عنوان آثار برجسته این هنرمند معرفی کرد.
سیحون در مجسمههای خود به جاودانگی توجه بسیاری داشت به همین دلیل اغلب آثار وی مربوط به تاریخ و فرهنگ ایران بودهاست. همانطور که در معماریاش دیده میشود، در مجسمهسازی هم از عناصر بومی و نمادهای ایرانی الهام میگرفت، اما آنها را با زبانی مدرن بازآفرینی میکرد. این آثار به دلیل حجم بزرگ احساس قدرت را در دل مخاطب زنده میکردند و بیشتر در اماکن عمومی و فضای باز نصب میشدند.
این پیکرهتراش هنرمندی بود که از مفاهیم انتزاعی به جای نمایش واقعگرایانه برای جان بخشیدن به پیکرههایش استفاده میکرد و تمام تلاش خود را برای بهرهگیری از اصول زیباییشناسی کلاسیک در آثارش میکرد و سبکی منحصر به فرد را برای خود و جامعه هنر خلق کرد.
بسیاری از مجسمههای او بازنمایی مستقیم از انسان یا حیوان نیستند، بلکه حالتی نمادین و استعاری دارند؛ بهویژه در کارهایی که برای یادمانها یا آرامگاهها ساخته است. سیحون به سنگ و فلز علاقه داشت و در آثارش به جنسیت و بافت متریال توجه ویژه نشان میداد.

در دهههای اخیر، نسل جدیدی از مجسمهسازان ایرانی، مجسمه را از گالری و موزه بیرون کشیدند و وارد فضاهای شهری، پارکها و ذهن رهگذران کردند. هنرمندانی همچون: مرتضی موسوی که با مجسمههای شهریاش، فضای عمومی را به محلی برای گفتوگوی اجتماعی بدل کرده. مونا پویان که با فرمهای مفهومی و تجربیاش به لایههای نامرئی فرهنگ و هویت پرداختهاست.
درست است که این موضوع را فراموش نکنیم مجسمه، شاید خاموشترین شاخهی هنر باشد، اما سکوتش پرطنین است. هر پیکره، دعوتی است برای دیدن، ایستادن، تأمل کردن. در جهانی پرشتاب، مجسمهسازها هنوز ما را به مکث، لمس و تماشای فرم دعوت میکنند، و این شاید، کاریترین کاری باشد که یک هنرمند میتواند انجام دهد.

بیشتر بخوانید:




