به گزارش پلاتو هنر، با آغاز جنگ تحمیلی ایران و عراق همه عرصه های سیاسی و اجتماعی به ویژه هنر، دستخوش تغییرات بسیاری شده است، که در این میان تئاتر بهعنوان هنری زنده و مردمی، جایگاهی ویژه پیدا کرد، هنری که میتوانست روایتگر رنجها و مقاومتها باشد. تئاتر جنگ تحمیلی، بهمرور به ژانری مستقل تبدیل شد که هم درون خاکریزها جریان داشت و هم روی صحنههای رسمی، که میتوانست واقعیتهای جنگ را بازتاب دهد و ارزشهای دفاع مقدس را منتقل کند.
در ادامه این گزارش به بررسی تئاتر جنگ تحمیلی میپردازیم.
در آن زمان که شرایط زندگی بسیار سخت و دشوار بود تئاتر نقش مهمی در حفظ روحیه مردم و انتقال پیامهای مقاومت داشت. نمایش در آن دوران به شکلهای متفاوتی اجرا میشد.
تئاتر در میدانهای نامتعارف
نمایشها فقط در سالنها اجرا نمیشد بلکه در مکانهای مختلفی اجرا میشد و یکی از ویژگیهای منحصربهفرد تئاتر جنگ تحمیلی، انعطافپذیری در اجرا بود. نمایشها در سنگرها و پناهگاهها، اردوگاههای اسرا، جبهههای عملیاتی و شهرهای جنگزده و روستاها اجرا میشدند. برخی مواقع در یک مکان ساده و بدون امکانات اجرا میشد ولی با این حال بر روی مخاطب تاثیر زیادی میگذاشت.
انواع نمایشها در دوران جنگ
با توجه به شرایط سخت آن زمان، تئاتر جنگ تحمیلی فرمهای متنوع و خلاقانهای داشت مانند:
نمایشهای کوتاه: این سبک از نمایش، مناسب اجراهای میدانی و زمانهای محدود بودهاست.
نمایشهای بلند: نمایشهای بلند بیشتر در زمان مناسبتها و اردوگاهها و یا پشتجبههها اجرا میشد.
پردهخوانی و نقالی: در این نوع از نمایش میان سنتهای نمایشی و پیامهای انقلابی و حماسی پیوندی وجود داشتهاست.
بازتاب واقعیتها در صحنه
تئاتر در دوران جنگ تحمیلی ایران و عراق، علاوه بر اینکه ابزاری برای سرگرمی بود، در برخی موارد بازتاب زندگی واقعی افراد در مواجه با اتفاقاتی بود که در آن زمان گریبانگیر زندگی آنها شدهبود و در واقع زبان بیان حقیقت به شمار میرفت.
در آن زمان ترس بر دل جوانان نشستهبود و مادران سرزمین برای فرزندان خود مضطرب و چشمانتظار بودند. مردم سرزمین ایران علاوه بر زخمهای جسمی زخمهای روحی فراوانی داشتند و بازیگران با پوشیدن لباسهای خاکی و ترسیم کردن صحنه جنگ توانستند به زیبایی واقعیت زندگی مردم را روایت کنند.
این نمایشها تاثیرات بسیاری بر افکار افراد میگذاشت و باعث فهم و درک بیشتر وضعیت موجود میشد.
حفظ روحیه و انتقال پیام
در جنگ، در زمانی که آتش و آوار امیدهارا نشانه میگرفت، تئاتر جنگ تحمیلی پا به میدان گذاشت، نه برای اجرا بلکه برای زنده نگه داشتن روحیه و امید و همچنین رساندن پیامهایی که از پشت رادیو و تلوزیون شنیده نمیشد.
رویدادهای مهم در حوزه تئاتر جنگ تحمیلی
تئاتر جنگ تحمیلی دستاوردهای بسیاری را با خود به همراه داشت که برای حفظ این دستاورد فرهنگی، جشنوارهها و رویدادهای متعددی شکل گرفتند، از جمله:
یادواره دفاع مقدس
جشنواره تئاتر ایثار
جشنواره سراسری تئاتر بسیج
جشنواره لالههای سرخ اندیمشک
جشنواره تئاتر مرصاد
جشنواره تئاتر کودک و نوجوان ایثار
این رویدادها تلاش داشتند ادبیات و زبان نمایشی جنگ را حفظ، بازتولید و به نسلهای بعد منتقل کنند.
بیشتر بخوانید:
چه کسی مقصر بود؟ میان خوف و رجای صلح
