به گزارش پلاتوهنر، مریم نورالدینی کارگردان تئاتر، فعالیت خود را در این عرصه از ۱۹سالگی و با علاقه به بازیگری آغاز کرد. او در سالهای ابتدایی فعالیت خود، در کنار بازیگری، در بخشهای مختلف پشت صحنه نیز حضور داشت و پس از حدود شش سال فعالیت، برای مدتی از فضای تئاتر فاصله گرفت.
نورالدینی پس از پنج سال دوری از این عرصه، بار دیگر به تئاتر بازگشت؛ اما این بار با دغدغهای متفاوت. او مسیر خود را با هدف فعالیت در حوزه کارگردانی و تولید ادامه داد و در ادامه تجربه حضور در سمتهای مختلفی همچون دستیاری لباس، مدیریت صحنه، دستیاری و مدیریت تولید، مدیریت اجرایی، منشی صحنه، دستیاری کارگردان و برنامهریزی را به دست آورد.
او درباره مسیر ورود خود به تئاتر گفت: وقتی ۱۹ سالم بود، با عشق بازیگری وارد این عرصه شدم و از همان زمان در کنار بازیگری، در پشت صحنه هم فعالیت میکردم. حدود شش سال فعالیت داشتم و بعد از آن این محیط را کاملاً کنار گذاشتم. پس از پنج سال دوباره به این عرصه برگشتم، اما این بار دغدغهام دیگر بازیگری نبود و هدفم کارگردانی و فعالیت در حوزه تولید بود. تهیهکنندگی و حتی مجری طرح شدن نیز از جمله اهدافی است که در ادامه این مسیر دنبال میکنم.

مریم نورالدینی ادامه داد: وقتی برگشتم، از صفر شروع کردم و کارم را از دستیاری لباس آغاز کردم. تقریباً همه سمتهای تئاتر را تجربه کردم؛ از دستیاری لباس، مدیریت صحنه، دستیاری تولید و مدیریت تولید گرفته تا مدیریت اجرایی، منشی صحنه، دستیاری کارگردان و برنامهریزی. به نوعی در هر پروژهای که حضور داشتم، آچارفرانسه گروه محسوب میشدم و هر کاری که برای آرامش گروه لازم بود، انجام میدادم.
مریم نورالدینی با اشاره به نگاه خود به کار گروهی اظهار کرد: هیچوقت در قید این نبودم که کاری حتماً جزو وظایف من است یا وظیفه فرد دیگری. برایم مهم این بود که کار به درستی انجام شود و همه گروه در آرامش باشند. رضایت عوامل نمایش و آرامش آنها در یک گروه، همیشه برای من اهمیت داشته و دارد.
او همچنین با اشاره به تجربه فعالیت در حوزه تصویر عنوان کرد: در کار تصویر هم بیتجربه نیستم و در سریالها، برنامههای تلویزیونی و فیلمهای کوتاه، تجربههایی در زمینه طراحی لباس، دستیاری لباس، مدیریت تولید، منشی صحنه و گروه کارگردانی داشتهام. با این حال، به تئاتر بیشتر از کارهای تصویری علاقه دارم.
مریم نورالدینی از شکلگیری «بچه خرس» میگوید…
نورالدینی درباره شکلگیری نمایش «بچه خرس» توضیح داد: اولین بار در سال ۱۴۰۲، زمانی که به دنبال یک نمایشنامه بودم، ایده اولیه این نمایش به ذهنم رسید. به عنوان کارگردانی که قرار بود نخستین تجربه کارگردانیاش را داشته باشد، باید متنی را انتخاب میکردم که نام نویسنده و خود نمایشنامه بتواند ذهن مخاطب را درگیر کند.
او افزود: طبق آموزشهایی که در دوران دانشگاه دریافت کرده بودم، اساتید به ما میگفتند اگر میخواهید برای اولین بار نمایشی را کارگردانی کنید، بهتر است سراغ متنی بروید که نویسندهای شناختهشده داشته باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد. زمانی که به دنبال متن بودم، به نمایشنامه «خرس» آنتون چخوف رسیدم که البته سالها پیش یک بار آن را خوانده بودم.

مریم نورالدینی ادامه داد: بعد از چند بار خواندن نمایشنامه و فکر کردن درباره آن، شروع کردم به اضافه کردن شخصیتهایی مانند روح نیکلاس، فرشته نگهبان، چخوف و سیمون. همچنین شخصیت خدمتکار پیرمرد را به یک خدمتکار دختر جوان، شیطون و وراج تغییر دادم. متن را چندین بار بازنویسی کردم و در نهایت به متنی رسیدم که امروز بچهها روی صحنه اجرا میکنند.
او با اشاره به نقش مرجان قمری در روند شکلگیری این اثر گفت: در این مسیر، مرجان قمری به عنوان مشاور کارگردان، هر زمان که با مسئله یا چالشی مواجه میشدم، من را همراهی میکرد و تجربیاتش را در اختیار من و گروه «مرینو» قرار میداد.
مریم نورالدینی درباره روند تبدیل «خرس» به «بچه خرس» اظهار کرد: نمایشنامه «خرس» اثر آنتون چخوف، نقطه شروع و اساس شکلگیری پروژه بود. البته «بچه خرس» صرفاً اجرای متن اصلی نیست، بلکه با اقتباس، بازنویسی و دراماتورژی، جهان و شخصیتهای تازهای به آن اضافه شد.
او ادامه داد: با دراماتورژی متن، شخصیتهایی مثل روح چخوف، فرشته نگهبان و روح نیکلاس را اضافه کردم و نقش ماریا و سیمون نیز گسترش پیدا کرد تا هویت مستقلتری برای نمایش شکل بگیرد. در واقع، مسیر تبدیل «خرس» به «بچه خرس» از همین مرحله شکل گرفت.
این کارگردان با اشاره به نقش بازیگران در شکلگیری اجرای نهایی گفت: بازیگران در تبدیل جهان نوشتهشده به یک جهان زنده و اجرایی نقش تعیینکنندهای داشتند. بهخصوص به دلیل تعدد شخصیتها و حضور شخصیتهای غیرواقعی و خیالانگیز، هماهنگی بدنی، ریتم و ارتباط میان بازیگران اهمیت زیادی داشت.
او همچنین درباره نقش طراحان در شکلگیری فضای نمایش بیان کرد: هرکدام از طراحان در شکلگیری فضای نهایی نمایش نقش داشتند. رهام رادوین به عنوان آهنگساز، فضای موسیقایی و هویت شنیداری نمایش را شکل داد. بهاره اسدی، طراح گریم، در تکمیل هویت بصری و چهره شخصیتها نقش داشت و هلیا شکری، طراح لباس، هویت ظاهری شخصیتها را ایجاد کرد.
مریم نورالدینی افزود: مهسا اسمعیلزاده به عنوان طراح صحنه، در شکل دادن به جهان بصری و فضای کلاسیک نمایش نقش داشت. مریم صدری، طراح حرکت، زبان بدنی و حرکات بازیگران را طراحی کرد و رضا خضرایی، طراح نور، به شکلگیری فضای نوری و اتمسفر صحنه کمک کرد. همچنین محسن گودرزی به عنوان مشاور طراحی حرکت، همراهی تخصصی خود را در طراحی حرکات با گروه داشت.
توقف و ازسرگیری پروژه «بچه خرس»
مریم نورالدینی با اشاره به یکی از مهمترین اتفاقات در مسیر تولید این نمایش گفت: یکی از مهمترین اتفاقات، توقف پروژه به دلیل شرایط اجتماعی بود. گروه پس از چند ماه تمرین جدی و رسیدن به مرحلهای که اجرا شکل نسبتاً منسجمی پیدا کرده بود، ناچار به توقف شد.
او ادامه داد: ازسرگیری پروژه پس از چند ماه، با وجود تغییراتی که در گروه ایجاد شده بود و ضرورت بازگشت دوباره به فضای تمرین، یکی از نقاط عطف تولید «بچه خرس» بود.

مریم نورالدینی از ویژگیهای اجرایی «بچه خرس» میگوید…
این کارگردان درباره وجه تمایز نمایش «بچه خرس» عنوان کرد: در این نمایش تلاش شده به جای بازتولید صرف نمایشنامه «خرس» چخوف، با حفظ ریشه و روح اثر اصلی، جهان تازهای خلق شود. مهمترین وجه تمایز این اجرا، نگاه دراماتورژیک و ترکیب واقعیت با خیال است.
او افزود: حضور روح چخوف و فرشته نگهبان در کنار روح نیکلاس، لایهای فراواقعی به داستان اضافه میکند. این شخصیتها صرفاً عناصر تزئینی نیستند، بلکه در شکلگیری فضای نمایشی و ارتباط مخاطب با داستان نقش دارند.
نورالدینی ادامه داد: گسترش نقش ماریا و اضافه شدن شخصیت سیمون باعث شده روابط میان شخصیتها پیچیدگی و ظرفیت کمدی بیشتری پیدا کند. ماریا دیگر صرفاً خدمتکار خانه نیست و سیمون نیز به عنوان شخصیتی مستقل، در پیشبرد روابط و موقعیتها تأثیرگذار است.
مریم نورالدینی درباره ترکیب فضای کمدی و فانتزی در نمایش گفت: تلاش شده طنز موقعیت و روابط انسانی چخوف با فضایی فانتزی و گاهی سوررئال ترکیب شود؛ به گونهای که مخاطب هم با موقعیتهای کمیک مواجه شود و هم با جهان متفاوتی روبهرو باشد.
این کارگردان همچنین درباره نقش عناصر بصری در نمایش اظهار کرد: طراحی صحنه کلاسیک، قاب نیکلاس، حضور روح چخوف در فضای کتابخانه و فرشته نگهبان و استفاده از موسیقی، نور و حرکت، صرفاً جنبه زیباییشناختی ندارند، بلکه در ساخت جهان نمایش و روایت آن مشارکت میکنند.
مریم نورالدینی افزود: مهمترین رویکرد این بوده که نمایش همچنان ریشه در جهان چخوف داشته باشد، اما در نهایت به اثری با شخصیت، لحن و هویت اجرایی مستقل تبدیل شود.
بازخورد مخاطبان به «بچه خرس»
نورالدینی درباره واکنش مخاطبان به این نمایش گفت: بیشترین بازخوردی که از مخاطبان دریافت کردهایم، مربوط به ریتم خوب و یکدست نمایش بوده است. بسیاری از تماشاگران اشاره میکردند که در طول یک ساعت اجرا، مدام با لحظات کمدی روبهرو بودهاند؛ لحظاتی که بدون تلاش برای گرفتن خنده به هر قیمتی، به صورت طبیعی از دل موقعیتها و روابط شخصیتها شکل میگرفتند.
او ادامه داد: نکته دیگری که توجه مخاطبان را جلب کرده، استفاده از رقص و حرکت در ساختار اجرایی نمایش بوده است؛ بهخصوص رورانس پایانی که برخلاف شکل معمول، خودش بخشی از جهان نمایش محسوب میشود و ادامهای بر فضای اجرایی اثر است.
این کارگردان افزود: همراهی کارگردان با بازیگران در رقص و حرکت رورانس نیز برای بسیاری از تماشاگران جذاب و غافلگیرکننده بوده است. در حال حاضر در هفته پایانی اجرا هستیم و بسیاری از مخاطبان به ما پیشنهاد دادهاند و اصرار دارند که این نمایش را در سالنهای دیگر نیز به روی صحنه ببریم.
مریم نورالدینی از نگاه خود به مخاطب امروز تئاتر میگوید…
نورالدینی درباره سلیقه مخاطبان تئاتر اظهار کرد: به نظرم نمیتوان برای همه مخاطبان تئاتر یک خواسته مشترک در نظر گرفت. بخشی از مخاطبان در شرایط امروز، بیش از هر چیز به دنبال فرصتی برای فاصله گرفتن از دغدغههای روزمره، سرگرمی و تجربه لحظاتی شاد هستند و بخشی دیگر به دنبال تماشای آثاری هستند که ذهنشان را درگیر کند و بعد از خروج از سالن نیز چیزی برای فکر کردن در اختیارشان بگذارد.
مریم نورالدینی افزود: به اعتقاد من، این دو رویکرد لزوماً در مقابل یکدیگر نیستند. تئاتر میتواند هم سرگرمکننده باشد و هم تأملبرانگیز. حتی گاهی یک اثر کمدی میتواند از طریق خنده، حرفهای جدیتری را به مخاطب منتقل کند.
این کارگردان ادامه داد: فکر میکنم مخاطب امروز بیش از هر چیز به دنبال تجربهای صادقانه، باکیفیت و متفاوت است؛ تجربهای که احساس نکند وقت و هزینهاش را صرف تماشای چیزی تکراری کرده است. در «بچه خرس» هم تلاش ما این بوده که مخاطب یک ساعت از فضای روزمره فاصله بگیرد، بخندد، با اجرا همراه شود و در عین حال با یک تجربه متفاوت از جهان چخوف روبهرو شود.

مریم نورالدینی از چالشهای تئاتر امروز میگوید…
نورالدینی درباره مهمترین چالشهای تئاتر امروز بیان کرد: به نظرم بزرگترین چالش تئاتر امروز فقط مسائل اقتصادی نیست، بلکه ترکیبی از مشکلات اقتصادی، شرایط اجتماعی و نبود امنیت و ثبات در روند تولید و اجراست.
او ادامه داد: تئاتر هنری گروهی است که برای شکلگیری به زمان، تمرکز، سرمایه و برنامهریزی نیاز دارد. وقتی گروهی ماهها برای تولید یک اثر تلاش میکند، اما به دلایل مختلف امکان اجرا یا ادامه مسیر را از دست میدهد، فقط سرمایه مالی آسیب نمیبیند؛ انرژی، انگیزه و اعتماد گروه هم تحت تأثیر قرار میگیرد.
این کارگردان با اشاره به مشکلات اقتصادی تولید تئاتر مستقل گفت: افزایش هزینههای تولید، پایین بودن قدرت خرید مخاطب و دشواری بازگشت سرمایه باعث شده تولید تئاتر مستقل به کاری پرریسک تبدیل شود. گاهی هنرمند به جای اینکه تمام تمرکزش را روی کیفیت و خلاقیت اثر بگذارد، ناچار است بخش زیادی از انرژیاش را صرف تأمین هزینهها و پیدا کردن راهی برای ادامه کار کند.
او افزود: ما در مسیر تولید «بچه خرس» هم توقف و ازسرگیری پروژه را تجربه کردیم و از نزدیک با بخشی از این دشواریها روبهرو شدیم.
مریم نورالدینی در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، معتقدم نباید اجازه داد این شرایط خلاقیت و انگیزه هنرمندان را از بین ببرد. تئاتر به نفس کشیدن نیاز دارد؛ هم از طرف هنرمندان و هم از طرف مخاطبان. امیدوارم شرایطی فراهم شود که دغدغه اصلی گروههای نمایشی، خلق آثار باکیفیت و تجربههای تازه باشد، نه صرفاً زنده نگه داشتن پروژه و تأمین هزینههای آن.
عکاس: رضا جاویدی
بیشتر بخوانید:
عزیزه حاجی حسینی با «گیسو» به جنگ دروغ و ریاکاری میرود




