به گزارش پلاتو هنر، فیلم کوتاه داستانی «آینه دیدن» به نویسندگی و کارگردانی فاطمه عباسی، روایتی درباره سیمین، وکیل جوانی است که خود تجربه خشونت را پشت سر گذاشته است. در آستانه تعطیلی موقت دفتر کارش، دختری جوان و ناشنوا به نام نگین وارد زندگی او میشود و مسیر داستان را شکل میدهد.
این فیلم با محوریت مسائل و دغدغههای زنان، به موضوع خشونت، حق و حریم فردی میپردازد و تلاش میکند مخاطب را علاوه بر برقراری ارتباط عاطفی با شخصیتها، به تأمل درباره مسئله مطرحشده دعوت کند.
به همین بهانه، با فاطمه عباسی، نویسنده و کارگردان فیلم کوتاه داستانی «آینه دیدن»، درباره شکلگیری ایده، دغدغههای اجتماعی اثر، شیوه روایت، طراحی بصری و چالشهای تولید این فیلم به گفتوگو نشستیم.

آنچه در این گزارش میخوانید
Toggleدغدغه مسائل زنان، نقطه شروع شکلگیری «آینه دیدن»
فاطمه عباسی در ابتدای این گفتوگو درباره داستان فیلم کوتاه «آینه دیدن» اظهار کرد: داستان فیلم درباره سیمین، وکیل جوانی است که خود تجربه خشونت را پشت سر گذاشته است. او در آستانه تعطیلی موقت دفتر کارش، با دختر جوان ناشنوایی به نام نگین روبهرو میشود.
این نویسنده و کارگردان درباره نقطه شروع شکلگیری ایده فیلم توضیح داد: نقطه شروع این اثر، یک دغدغه ذهنی بود. من همیشه نسبت به مشکلاتی که زنان با آنها دستوپنجه نرم میکنند، دغدغه داشتهام. متأسفانه همچنان اخبار زیادی میشنویم که نشان میدهد بسیاری از مشکلات بنیادین زنان حلنشده باقی ماندهاند. فکر میکنم صحبت کردن درباره این مسائل میتواند مفید باشد و به ساختن آیندهای بهتر کمک کند. این دغدغه همواره با من بوده و به همین دلیل، بهصورت ناخودآگاه، فیلمنامهام به روایتی زنانه با محوریت یکی از همین مسائل تبدیل شد.
فاطمه عباسی درباره هدف خود از روایت این داستان نیز بیان کرد: برای من مهم بود که مخاطب علاوه بر همذاتپنداری و برقراری ارتباط حسی با شخصیتها، پس از پایان فیلم نیز لحظاتی به مسئله مطرحشده فکر کند. از نظر من، این مسئله با وجود آنکه ممکن است در نگاه اول زنانه به نظر برسد، در اصل به جنسیت محدود نمیشود؛ بلکه درباره حق و حریم فردی است.

چرا واکنش شخصیت به اتفاق، مهمتر از خود اتفاق است؟
فاطمه عباسی درباره شیوه روایت داستان و اطلاعاتی که آگاهانه از مخاطب پنهان کرده است، گفت: اتفاقی را که برای شخصیت اصلی رخ داده، در طول فیلم پنهان نگه داشتهام تا این پرسش برای مخاطب شکل بگیرد که دقیقاً چه اتفاقی برای این وکیل افتاده است. دلیل این انتخاب آن است که خود اتفاق برای من اهمیت چندانی ندارد؛ بلکه واکنش شخصیت به آن اتفاق است که اهمیت دارد.
وی با اشاره به نسبت فیلم با جهانبینی شخصی خود افزود: این فیلم حاصل دغدغههای شخصی من است؛ مسئلهای که به آن فکر میکنم، دربارهاش مطالعه دارم و با دوستانم به گفتوگو مینشینم. به همین دلیل، موضوع فیلم از دغدغههایی میآید که در زندگی شخصی و فکریام با آنها درگیر هستم.
این فیلمساز درباره انتخاب قالب فیلم کوتاه برای روایت داستان تصریح کرد: مهمترین دلیل من این بود که از اضافهگویی پرهیز کنم و قصه را به شکلی موجز روایت کنم. در حال حاضر بهعنوان فیلمساز و فیلمنامهنویس، بهصورت متمرکز در حوزه فیلم کوتاه فعالیت میکنم. به همین دلیل، وقتی فیلمنامه در مرحله ایدهپردازی قرار دارد، تلاش میکنم داستان را در مسیر این مدیوم تصویری پیش ببرم.

طراحی بصری برای انتقال حس تنگنا و تنش
این کارگردان درباره نقش میزانسن و زبان بصری در انتقال مضمون فیلم اظهار کرد: از ابتدا طراحی بصری مشخصی برای فیلم داشتیم. برایم مهم بود که حس فشردگی و تنگ بودن فضا تا حدی به مخاطب منتقل شود. این ویژگی بهخصوص در میانه فیلم و در میزانسن سهنفره بیشتر دیده میشود؛ جایی که شخصیتها به یکدیگر نزدیک میشوند و به نوعی درگیر هم هستند.
فاطمه عباسی درباره انتخاب قاببندی و حرکت دوربین توضیح داد: برای من اهمیت داشت که دوربین همراه سیمین باشد و فراموش نکنیم که او شخصیت اصلی داستان است؛ بهویژه اینکه با ورود نگین، توجه مخاطب به این شخصیت نیز جلب میشود. به همین دلیل، استفاده بهاندازه از نماهای بسته و تأکیدی برایم اهمیت داشت.
وی ادامه داد: دوربین از ابتدا روی دست بود و تنها در پلان یکی مانده به آخر، از نمای ثابت استفاده کردیم. لرزشهای دوربین روی دست به انتقال همان تنشی کمک میکرد که فیلم به آن نیاز داشت.

فیلم کوتاه؛ فرصتی برای تجربه و کشف زبان کارگردانی
فاطمه عباسی درباره تفاوت فیلمسازی کوتاه و بلند بیان کرد: فیلم بلند با اقتصاد تولید و ریسکهای بزرگی همراه است. همین ریسکها آزادی آزمونوخطا را برای فیلمساز کاهش میدهند و او را محتاطتر میکنند. در مقابل، فیلم کوتاه چرخه تولید متفاوتی دارد و به فیلمساز اجازه میدهد زبان کارگردانی خود را پیدا کند و شکل روایت مورد علاقهاش را بیازماید.
این فیلمساز افزود: درست است که امروز شرایط تولید فیلم کوتاه نیز دشوارتر از گذشته شده، اما همین آزادی نسبی همچنان یکی از سرمایههای اصلی فیلمسازان جوان است. برای من هم فیلم کوتاه صرفاً یک مدیوم نبود؛ فضایی بود که توانستم در آن قصهای فشرده را بدون اضافهگویی و با تمرکز بر یک لحظه پرتنش روایت کنم.
انتخاب عوامل حرفهای، مسیر تولید را هموار کرد
فاطمه عباسی درباره چالشهای ساخت و تولید «آینه دیدن» گفت: به واسطه فعالیت بهعنوان مجری طرح و مدیر تولید در فیلمهای کوتاه متعدد و تجربهای که از ساخته شدن فیلمنامههایم داشتم، با بسیاری از چالشهایی که ممکن است فیلمسازان فیلم اولی با آنها مواجه شوند، روبهرو نبودم. خوشبختانه با وجود اینکه دو کارگردان در این پروژه حضور داشتیم، توانستیم با هماهنگی و همراهی، کار را پیش ببریم.
وی با اشاره به اهمیت انتخاب گروه تولید ادامه داد: انتخاب عوامل مناسب و حرفهای کمک کرد مسیر هموارتری را برای ساخت این فیلم طی کنیم. تنها نگرانی حرفهای من، اجرای درست نقش نگین بود؛ زیرا بازیگر ما ناشنوا نبود، اما قرار بود نقش یک شخصیت ناشنوا را ایفا کند. با این حال، از آنجا که بازیگری بااستعداد و پرتلاش را برای این نقش انتخاب کرده بودم، از نتیجه کار رضایت دارم.

بیشتر بخوانید:
سهیل سهیلی: «روزهای آخر اسفند» از دل جنگ متولد شد




