به گزارش پلاتو هنر، سینمای هند تاریخ بسیار طولانی و متنوعی دارد و فقط به بالیوود محدود نمیشود. هند یکی از بزرگترین صنایع سینمایی جهان را دارد و هر سال فیلمهای بسیار زیادی به زبانهای مختلف تولید میکند.
سینما در هند در سال ۱۸۹۶ وارد شد؛ زمانی که نمایش فیلمهای برادران لومیر در بمبئی برگزار شد. چند سال بعد، فیلمسازان هندی شروع به ساخت فیلم کردند.
فیلم سینمایی «راجا هاریشچاندرا» نخستین فیلم بلند داستانی هند «راجا هریشچاندرا» (Raja Harishchandra) ساختهٔ داداصاحب پالکی در سال ۱۹۱۳ شناخته میشود. این فیلم صامت بود و داستانش از اسطورههای هندی گرفته شده بود. پالکی به همین دلیل «پدر سینمای هند» لقب گرفته است.

سینمای هند؛ تلفیق رنگ، موسیقی و داستان
در دهههای ۱۹۱۰ و ۱۹۲۰، فیلمهای صامت هندی بیشتر بر داستانهای اسطورهای، تاریخی و مذهبی تکیه داشتند. چون هند کشوری بسیار متنوع از نظر زبان و فرهنگ بود، سینما از همان ابتدا به سمت شکلهای گوناگون منطقهای حرکت کرد.
در ۱۹۳۱ نخستین فیلم ناطق مهم سینمای هند، «عالمآرا» (Alam Ara) ساختهٔ اردشیر ایرانی، اکران شد. ورود صدا تحول بزرگی ایجاد کرد؛ چون موسیقی و آواز به بخش جداییناپذیر فیلمهای هندی تبدیل شدند. بعدها ترانهها و رقصها به یکی از مشخصههای شناختهشده سینمای هند تبدیل شدند.
ورود صدا اهمیت بسیار زیادی داشت، چون هند کشوری چندزبانه بود. فیلمسازان متوجه شدند که زبان، موسیقی و آواز میتوانند نقش بسیار مهمی در جذب مخاطب داشته باشند. به همین دلیل، موسیقی و ترانه خیلی زود به یکی از ویژگیهای اصلی سینمای تجاری هند تبدیل شدند.
پس از استقلال هند در ۱۹۴۷، سینما وارد دورهای بسیار مهم شد. در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، فیلمسازانی مانند ساتیاجیت رای، راج کاپور و گورو دات آثاری ساختند که علاوه بر سرگرمی، درباره فقر، نابرابری اجتماعی، زندگی طبقات مختلف و مشکلات جامعه هند بودند.

فیلم «Awaara» (آواره) محصول ۱۹۵۱، یکی از نمونههای مشهور این دوره است و حتی در کشورهای شوروی سابق و بخشهایی از آسیا بسیار محبوب شد.
در این دوره، سینمای هند در جشنوارههای بینالمللی هم بیشتر دیده شد. برای مثال، فیلمهای ساتیاجیت رای شهرت جهانی پیدا کردند.
بالیوود؛ رؤیایی که هند را جهانی کرد
وقتی از سینمای هند صحبت میکنیم، بسیاری فوراً به بالیوود فکر میکنند. بالیوود در واقع نام غیررسمی صنعت فیلم هندیزبان مستقر در بمبئی (Mumbai) است؛ یعنی کل سینمای هند نیست.
در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، ستارگانی مانند آمیتاب باچان بهشدت محبوب شدند. شخصیت جوان خشمگین او نماد بخشی از سینمای آن دوران شد؛ فیلمهایی که در آن ها قهرمان معمولاً در برابر فساد، بیعدالتی و مشکلات اجتماعی میایستاد.
بالیوود بهتدریج در بمبئی شکل گرفت و در طول چند دهه به بزرگترین مرکز تولید فیلم هندیزبان تبدیل شد.
بمبئی، که امروز مومبای نام دارد، از همان نخستین سالهای ورود سینما به هند یکی از مراکز اصلی آن به شمار میآمد. نخستین فیلم بلند هندی، «راجا هریشچاندرا» در سال ۱۹۱۳ توسط داداصاحب پالکی ساخته شد.
اگر بخواهیم یک دوره را به عنوان شکلگیری هویت مدرن بالیوود انتخاب کنیم، دهه ۱۹۷۰ بسیار مهم است. هند با مشکلات اقتصادی و اجتماعی زیادی روبهرو بود. در فیلمهای این دوره، قهرمان داستان اغلب فردی عادی بود که با فساد، فقر یا بیعدالتی مبارزه میکرد. در این دوره آمیتاب باچان به ستارهای فوقالعاده محبوب تبدیل شد و لقب «جوان خشمگین» را گرفت.

در دهههای ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، استودیوهای بزرگی در بمبئی شکل گرفتند. یکی از مهمترین آن ها Bombay Talkies بود که در سال ۱۹۳۴ تأسیس شد.
این استودیوها ساخت فیلم را از فعالیتهای پراکنده به یک صنعت سازمانیافته تبدیل کردند. بازیگران، کارگردانان، نویسندگان، آهنگسازان و عوامل فنی به شکل حرفهای در این سیستم کار میکردند. در همین دوران، شرکتها و استودیوهای دیگری هم شکل گرفتند و پایههای چیزی که بعدها «بالیوود» نام گرفت را ساختند.

پشت پرده دنیای پرزرقوبرق بالیوود
در دهه ۱۹۹۰، فیلمهای عاشقانه و خانوادگی بسیار محبوب شدند و بازیگرانی مانند شاهرخ خان، عامر خان و سلمان خان به ستارههای بزرگ تبدیل شدند.
فیلمهایی مانند Dilwale Dulhania Le Jayenge نشان دادند که سینمای هند میتواند هم داستان عاشقانه داشته باشد و هم موسیقی، خانواده، سنت و مهاجرت را در کنار هم قرار دهد.
در دهه ۲۰۰۰، کیفیت فنی، جلوههای ویژه، فیلمبرداری و بازار بینالمللی سینمای هند رشد بسیاری کرد.
هندیهای مهاجر در کشورهایی مثل بریتانیا، آمریکا، کانادا و کشورهای خاورمیانه مخاطبان مهمی برای فیلمهای هندی بودند. همزمان، پیشرفت فناوری باعث شد فیلمها از نظر جلوههای ویژه، صدابرداری، فیلمبرداری و تولید بسیار حرفهایتر شوند.
یکی از مهمترین نکات درباره سینمای هند این است که هند چندین صنعت سینمایی بزرگ دارد:
بالیوود، عمدتاً در بمبئی
سینمای تلوگو یا تالیوود (سینمای تلوگو که بیشتر با نام تالیوود شناخته میشود بخشی از سینمای هند و بعد از بالیوود بزرگترین صنعت فیلمسازی هند به شمار میرود.)
یکی از اصلی ترین تفاوت های این دو صنعت، زبان و فرهنگی است که ریشه در آن دارند. بالیوود با زبان هندی، عملاً بخش وسیعی از مردم هند و همچنین مخاطبان خارج از کشور را در اختیار دارد؛ اما تلگو مسیر پیچیده تری را پیموده است. این صنعت با اتکا به مخاطبان منطقه ای، سپس گسترش دوبله های همزمان و سرانجام ورود به مدل Pan-India توانست مرزهای خود را بشکند و به جایگاهی برسد که امروز آثار آن در کنار بزرگ ترین فیلم های تجاری دنیا تحلیل می شوند.
سینمای تامیل یا کالیوود (سینما تامیل یکی از بخشهای فیلمسازی هند است که مربوط به فیلمهایی با زبان تامیلی است)
سینمای مالایالم/سینمای کنادا یا صندلوود (یکی از بخشهای صنعت فیلمسازی هند است که مرکز آن در کارناتاکا قرار دارد. صندلوود از سال ۲۰۱۳ به بعد هرسال بهطور میانگین ۱۵۰ فیلم تولید کردهاست)
سینمای بنگالی یا تالیوود (یک صنعت فیلم هندی مربوط به فیلمهای زبان بنگالی است. این صنعت سینمایی در منطقهٔ تالیگنج کلکته، بنگال غربی، هند مستقر است. منشأ نام مستعار تالیوود، واژهٔ مرکب از لغات تالیگنج و هالیوود، به سال ۱۹۳۲ بازمیگردد. این صنعت از لحاظ تاریخی یک صنعت فیلم مهم است که در دورانی مرکز تولید فیلم در هند به محسوب میشد.)
در سالهای اخیر، فیلمهای جنوب هند مثل Baahubali، RRR، KGF و Pushpa توانستهاند مخاطبان بسیار زیادی در سراسر هند و خارج از هند پیدا کنند.
فیلم سینمایی «کی. جی. اف» محصول سال ۲۰۱۸ و به کارگردانی پراشانت نیل است. یاش، سریندی شت بازیگران این فیلم هستند.
این فیلم با بودجه ۸۰۰ میلیون روپیه فیلمبرداری شد، و گرانترین فیلم کنادایی در زمان اکرانش بود. این فیلم روایتگر راکی، یک قاتل عالیرتبه در بمبئی است که در فقر به دنیا آمد. پس از اینکه رئیس کارفرمایش به او پیشنهاد کامل بمبئی را داد، خود را به عنوان یک کارگر برده در معدن سنگ آهک ناراچی (زمینهای طلایی کولار) مبدل میکند و قصد دارد گارودا، وارث آینده کولار را ترور کند.

امروزه سینمای هند ترکیبی از چند جریان است: فیلمهای تجاری بزرگ و پرهزینه، سینمای هنری و مستقل، فیلمهای اجتماعی و همچنین تولیدات مخصوص پلتفرمهای آنلاین.
یکی از تغییرات مهم سالهای اخیر این است که فیلمهای هندی و منطقهای دیگر فقط برای بازار داخلی ساخته نمیشوند؛ بسیاری از آن ها با دوبله و زیرنویس در سراسر جهان دیده میشوند.
سینمای هند از فیلمهای صامت و اسطورهای در اوایل قرن بیستم شروع شد، با ورود صدا و موسیقی هویت خاصی پیدا کرد، در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به بلوغ هنری رسید، بالیوود در دهههای بعد به یک صنعت عظیم تبدیل شد و امروز مجموعهای از چندین سینمای زبانی و منطقهای قدرتمند است.

یکی از تفاوتهای مهم بالیوود با بسیاری از سینماهای جهان این است که موسیقی از ابتدا بخش مهمی از ساختار فیلم است. این موضوع فقط جنبه هنری نداشت؛ ترانههای فیلم خودشان تبدیل به محصولی تجاری میشدند و پیش از اکران فیلم در میان مردم محبوب میشدند.
ستارههای کلاسیک و قدیمی سینمای هند
راج کاپور (Raj Kapoor) یکی از نمادهای سینمای کلاسیک هند و از مهمترین چهرههای دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ محسوب میشود.
دلیپ کومار (Dilip Kumar) از بزرگترین بازیگران تاریخ بالیوود، مشهور به بازیهای جدی و دراماتیک است.

دو آناند (Dev Anand) ستاره بسیار محبوب دهههای ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ است.
آمیتاب باچان (Amitabh Bachchan) یکی از مشهورترین بازیگران تمام تاریخ هند؛ در دهه ۱۹۷۰ با نقشهای قهرمانانه به شهرت عظیم رسید.
ستارههای نسل مشهور دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ سینمای هند
شاهرخ خان (Shah Rukh Khan)
معروف به «پادشاه بالیوود»؛ بهویژه به خاطر فیلمهای عاشقانه.

عامر خان (Aamir Khan)
مشهور به انتخاب نقشهای متفاوت و فیلمهای اجتماعی و تأثیرگذار.

سلمان خان (Salman Khan)
یکی از بزرگترین ستارههای سینمای تجاری هند، بهخصوص در فیلمهای اکشن.

آکشای کومار (Akshay Kumar)
مشهور به فیلمهای اکشن، کمدی و نقشهای اجتماعی.

هریتیک روشن (Hrithik Roshan)
معروف به بازی در فیلمهای اکشن و رقص بسیار حرفهای.

ستارههای مهم سینمای جنوب هند
راجینیکانت (Rajinikanth)
اسطوره سینمای تامیل و یکی از محبوبترین ستارههای هند.

کمال حسن (Kamal Haasan)
بازیگر بسیار توانمند و یکی از چهرههای مهم سینمای هنری و تجاری هند.

پرا بهاس (Prabhas)
با مجموعه Baahubali شهرت جهانی پیدا کرد.

آلو آرجون (Allu Arjun)
ستاره سینمای تلوگو و بازیگر Pushpa.

رام چاران (Ram Charan)
از ستارههای مهم سینمای تلوگو و بازیگر RRR.

جونیور انتیآر (Jr NTR)
دیگر ستاره بزرگ سینمای تلوگو و یکی از بازیگران اصلی RRR.

سینمای هند چند جشنواره مهم و معتبر دارد که در ادامه با این جشنواره آشنا میشویم…
جشنواره بینالمللی فیلم هند (IFFI) یکی از مهمترین جشنوارههای سینمایی هند، در گوا برگزار میشود.
جشنواره فیلم بمبئی (MAMI) از معتبرترین جشنوارههای هند با تمرکز ویژه بر سینمای هند و جهان است.

جشنواره بینالمللی فیلم کرالا (IFFK) جشنوارهای شناختهشده با تمرکز پررنگ بر سینمای هنری و مستقل است.
جشنواره بینالمللی فیلم کلکته (KIFF) یکی از رویدادهای مهم سینمایی هند است.
جشنواره فیلم جیپور، جشنوارهای با حضور فیلمهایی از هند و کشورهای مختلف برگزار میشود.
در کنار جشنواره های سینمایی، هند چند جایزه سینمایی مهم هم دارد:
جوایز ملی فیلم هند (National Film Awards) معتبرترین جوایز رسمی سینمای هند است که با حمایت دولت هند برگزار میشوند.
Filmfare Awards از مشهورترین جوایز سینمایی هند است، مخصوصاً در جریان اصلی بالیوود.
IIFA Awards مراسم بینالمللی و پرزرقوبرقی است که دستاوردهای سینمای هند را جشن میگیرد.
Screen Awards یکی دیگر از جوایز شناختهشده سینمای هند است.

5 فیلم برتر تاریخِ سینمای هند
فیلم سینمایی «Pather Panchali» (پاتر پانچالی) فیلمی در ژانر درام به کارگردانی ساتیاجیت رای در سال ۱۹۵۵ منتشر شد. از بازیگران این فیلم میتوان به شارمیلا تاگور اشاره کرد. این فیلم داستان زندگی یک خانواده فقیر روستایی در بنگال است و بیشتر از اتفاقات بزرگ، روی زندگی روزمره، فقر، خانواده و امید تمرکز دارد.
شخصیتهای اصلی، آپو و خواهرش دورگا، از ماندگارترین شخصیتهای سینمای هند هستند. اهمیت فیلم فقط به داستانش محدود نمیشود؛ ساتیاجیت رای با این فیلم نشان داد که سینمای هند میتواند بدون زرقوبرقهای معمول، داستانی عمیق و انسانی روایت کند. این فیلم در سطح جهانی بسیار مورد تحسین قرار گرفت و جایگاه سینمای هند را در سینمای هنری جهان بالاتر برد.

فیلم سینمایی «Mother India» (مادر هند) محصول هند در سال 1957 توسط محبوب خان کارگردانی شده است. نرگس، سونیل دات، راجندرا کومار تولی، راج کومار و کانهایالال چتورودی بازیگران این فیلم هستند.
این فیلم، داستان سختی های یک مادر هندی برای تربیت و رشد و نمو فرزندانش را به تصویر میکشد. مهم نیست که شرایط چقدر سخت و طاقت فرسا میشود، یک مادر هرگز دست از تلاشش بر نمیدارد.

فیلم سینمایی «مغول اعظم» (Mughal-e-Azam) فیلمی حماسی تاریخی به کارگردانی کی. آصف است که در سال ۱۹۶۰ در هند منتشر شد. پریتویراج کاپور، مدهوبالا، دورگا کوته، ودیلیپ کومار بازیگران این فیلم هستند.
داستان این فیلم رابطه عاشقانه ممنوعه شاهزاده سلیم مغول (که به شاهنشاه جهانگیر تبدیل شد) و انارکلی، رقصنده این با رتبه پایین درباری را دنبال میکند. پدر سلیم، شاهنشاه اکبر کبیر، این رابطه را تأیید نمیکند و همین موضوع منجر به جنگ خونین بین پدر و پسر میشود.
این فیلم به خاطر دکورهای عظیم، لباسهای باشکوه، موسیقی، طراحی صحنه و بازیهای قدرتمند شهرت دارد. در زمان خودش یک پروژه بسیار عظیم محسوب میشد. رابطه سلیم و انارکلی در فیلم بهانهای است برای نمایش تضاد میان عشق، قدرت و وظیفه.

فیلم سینمایی «شعله» (Sholay) محصول سال ۱۹۷۵ به کارگردانی رامش سیپی است. این فیلم از بزرگترین فیلمهای تاریخ سینمای هند به شمار میرود. دارمندرا، آمیتاب باچان، سانجیو کومار و هما مالینی بازیگران این فیلم هستند.
این فیلم یکی از مشهورترین فیلمهای تاریخ بالیوود است. داستان فیلم درباره دو خلافکار خردهپا، جِی و ویرو، است که توسط یک پلیس بازنشسته استخدام میشوند تا یک راهزن خطرناک به نام گبار سینگ را دستگیر کنند.
این فیلم ترکیبی از اکشن، وسترن، کمدی، دوستی و انتقام است و شخصیت گبار سینگ با بازی امجد خان به یکی از معروفترین شرورهای تاریخ سینمای هند تبدیل شد.
«Sholay» فقط یک فیلم موفق نبود؛ دیالوگها، شخصیتها و موسیقی آن وارد فرهنگ عامه هند شدند.اگر میخواهی یک فیلم سرگرمکننده و کلاسیک بالیوودی ببینی، این بهترین گزینه بین این پنج فیلم است.

داستان این فیلم در دوران استعمار بریتانیا اتفاق میافتد. مردم یک روستا به دلیل خشکسالی و فقر، توان پرداخت مالیات سنگین را ندارند. یک افسر انگلیسی پیشنهادی عجیب میدهد: اگر روستاییان بتوانند تیم انگلیسیها را در کریکت شکست دهند، مالیاتشان بخشیده میشود؛ اگر ببازند، باید مالیات بسیار سنگینتری بپردازند.
آمیر خان نقش اصلی این فیلم را بازی میکند و فیلم ترکیبی از ورزش، عشق، استعمار، اتحاد و مبارزه است. «Lagaan» یکی از موفقترین فیلمهای هند در عرصه بینالمللی بود و نامزد اسکار بهترین فیلم خارجیزبان شد.اگر میخواهی یک فیلم حماسی، هیجانانگیز و نسبتاً مدرنتر ببینی، Lagaan انتخاب فوقالعادهای است.

بیشتر بخوانید:




