به گزارش پلاتو هنر، بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران تنها به تغییر ظاهر بازیگران محدود نمیشوند؛ این چهرهپردازیها در بسیاری از آثار، نقش مهمی در شخصیتپردازی و باورپذیر شدن داستان ایفا کردهاند. گاهی یک گریم حرفهای میتواند بازیگری جوان را به سالمندی سالخورده تبدیل کند، هویت یک بازیگر را کاملاً پنهان سازد یا شخصیتی خلق کند که سالها در ذهن مخاطبان باقی بماند. به همین دلیل، چهرهپردازی را میتوان یکی از تأثیرگذارترین هنرهای پشت صحنه سینما و تلویزیون دانست؛ هنری که هرچه حرفهایتر باشد، کمتر به چشم میآید و بیشتر در خدمت روایت قرار میگیرد.
سینما و تلویزیون ایران در طول چند دهه گذشته، بارها ثابت کردهاند که در زمینه گریم و چهرهپردازی، توانایی خلق شخصیتهایی ماندگار را دارند. از آثار تاریخی و مذهبی گرفته تا فیلمهای اجتماعی، فانتزی و کودک، گریم همواره یکی از مهمترین ابزارهای جان بخشیدن به شخصیتها بوده است. بسیاری از این چهرهها نه با فناوریهای پیشرفته، بلکه با ساعتها طراحی، ساخت پروتز و اجرای دقیق چهرهپردازان برجسته ایرانی شکل گرفتهاند؛ آثاری که هنوز هم پس از سالها، بهعنوان نمونههای شاخص گریم در ذهن مخاطبان باقی ماندهاند.
در این گزارش، نگاهی داریم به بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران؛ آثاری که بازیگران را تا مرز غیرقابل تشخیص شدن پیش بردند و نشان دادند چهرهپردازی، تنها یک هنر مکمل نیست، بلکه یکی از مهمترین عوامل خلق شخصیتهای ماندگار است. از اکبر عبدی در آدمبرفی و گلاب آدینه در وقتی همه خواب بودند گرفته تا آزیتا حاجیان در دزد عروسکها آثاری که هر یک، نمونهای از قدرت گریم در سینما و تلویزیون ایران هستند.
آنچه در این گزارش میخوانید
Toggleبهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، بهنام تشکر | مختارنامه
وقتی نام بهنام تشکر به میان میآید، اغلب مخاطبان او را با نقشهای طنز و شخصیتهای خوشپوش و اتوکشیده تلویزیون به یاد میآورند. اما حضور او در سریال تاریخی «مختارنامه» تصویری کاملاً متفاوت از این بازیگر ارائه داد. گریم سنگین، موهای بلند و ژولیده، ریش انبوه، پوست آفتابسوخته و طراحی دقیق چهره، بهنام تشکر را به شخصیتی تبدیل کرده بود که کمتر کسی در نگاه نخست او را میشناخت.
در کنار لباسهای تاریخی و بازی متفاوت، این گریم نقش مهمی در باورپذیری شخصیت داشت و نشان داد چهرهپردازی چگونه میتواند هویت بصری یک بازیگر را بهطور کامل دگرگون کند. «مختارنامه» بهطور کلی یکی از پروژههای شاخص گریم در تلویزیون ایران به شمار میرود و حضور بهنام تشکر نیز یکی از نمونههای موفق این مجموعه است.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، رضا کیانیان | یک تکه نان
رضا کیانیان همواره به انتخاب نقشهای متفاوت شهرت داشته، اما حضور او در فیلم «یک تکه نان» تجربهای متفاوت در کارنامه هنریاش محسوب میشود. در این فیلم، گریم پیری با ظرافت فراوان اجرا شده بود. خطوط عمیق صورت، افتادگی پوست، تغییر فرم بینی و گونهها، رنگ مو و ریش و حتی حالت چشمها، باعث شده بود شخصیت او کاملاً واقعی به نظر برسد.
نکته مهم این بود که گریم هرگز اغراقآمیز نبود و به همین دلیل مخاطب آن را باور میکرد. همین واقعگرایی سبب شد بسیاری از منتقدان، چهرهپردازی این فیلم را یکی از نمونههای موفق گریم واقعگرایانه در سینمای ایران بدانند؛ گریمی که بدون جلب توجه اضافی، در خدمت روایت فیلم قرار گرفت.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، گلاب آدینه | وقتی همه خواب بودند
بازیگران بسیاری در سینمای ایران تجربه گریم پیری را داشتهاند، اما کمتر گریمی توانسته به اندازه چهره گلاب آدینه در فیلم «وقتی همه خواب بودند» تأثیرگذار باشد. او در نقش پیرزنی سالخورده ظاهر شد؛ شخصیتی که کوچکترین جزئیات چهرهاش با دقت طراحی شده بود. چینوچروکهای عمیق، افتادگی پوست، تغییر فرم لبها، رنگ مو و حتی حالت دستها، باعث شده بود فاصله سنی شخصیت با سن واقعی بازیگر کاملاً باورپذیر باشد.
قدرت این گریم تنها در تغییر ظاهر خلاصه نمیشد؛ بلکه به بازی گلاب آدینه نیز کمک کرد تا شخصیتی کاملاً واقعی خلق شود. هنوز هم بسیاری از علاقهمندان سینمای ایران، این نقش را یکی از موفقترین نمونههای گریم پیری میدانند.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، اکبر عبدی | آدمبرفی
اگر قرار باشد تنها یک گریم را به عنوان یکی از بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران انتخاب کنیم، احتمالاً بسیاری از مخاطبان اکبر عبدی در فیلم «آدمبرفی» را نام خواهند برد. اکبر عبدی در این فیلم، با گریم کامل زنانه مقابل دوربین رفت؛ گریمی که تنها به استفاده از کلاهگیس و آرایش محدود نبود. فرم ابروها، بینی، گونهها، لبها، نوع آرایش، پوشش و حتی نحوه حرکت شخصیت، همگی در کنار هم تصویری کاملاً متفاوت خلق کرده بودند.
موفقیت این گریم به اندازهای بود که حتی سالها بعد نیز، از آن بهعنوان یکی از جسورانهترین و حرفهایترین چهرهپردازیهای سینمای ایران یاد میشود؛ گریمی که نشان داد هنر چهرهپردازی تا چه اندازه میتواند در خلق یک شخصیت نقش داشته باشد.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، محسن تنابنده | اَبله
محسن تنابنده در سریال «اَبله» به کارگردانی کمال تبریزی، یکی از متفاوتترین تجربههای بازیگری خود را پشت سر گذاشت. او که پیش از این با نقشهای متنوعی توانایی خود را در خلق شخصیتهای مختلف نشان داده بود، اینبار با گریمی سنگین مقابل دوربین رفت تا نقش یک مادربزرگ را ایفا کند؛ نقشی که برای نخستینبار او را در قالب یک شخصیت زن قرار میداد.
گریم متفاوت تنابنده در این مجموعه، چهره واقعی او را بهطور کامل تغییر داد و باعث شد مخاطب با شخصیتی تازه روبهرو شود. این تغییر چهره، یکی از بخشهای مورد توجه سریال «اَبله» بود و بار دیگر اهمیت گریم در ساخت شخصیتهای متفاوت را نشان داد.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، آزیتا حاجیان | دزد عروسکها
وقتی صحبت از فیلمهای ماندگار کودک و نوجوان در سینمای ایران میشود، «دزد عروسکها» یکی از نخستین آثاری است که به ذهن میرسد. اما در کنار داستان و شخصیتهای فانتزی، یکی از مهمترین نقاط قوت فیلم، گریم متفاوت آزیتا حاجیان در نقش «عجوزه» بود؛ شخصیتی که بسیاری از کودکان دهه ۶۰ و ۷۰ هنوز هم چهره ترسناک او را به خاطر دارند.
چهرهپردازی این نقش تنها به اضافه کردن چند چینوچروک یا تغییر رنگ پوست محدود نبود. استفاده از پروتز، طراحی فرم بینی، گونهها، پیشانی، دندانها و موها، شخصیتی خلق کرده بود که هیچ شباهتی به چهره واقعی آزیتا حاجیان نداشت. همین موضوع باعث شد بسیاری از مخاطبان تا مدتها ندانند بازیگر این نقش، همان آزیتا حاجیان است.
در سینمای کودک، باورپذیر بودن شخصیتهای فانتزی اهمیت زیادی دارد و گریم «عجوزه» یکی از نمونههای موفقی بود که توانست بدون استفاده از جلوههای ویژه دیجیتال، شخصیتی ماندگار خلق کند. این گریم هنوز هم یکی از شاخصترین نمونههای چهرهپردازی سینمای کودک ایران محسوب میشود.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، مصطفی زمانی | پریناز
مصطفی زمانی بیشتر با چهرهای آرام، جوان و نقشهای تاریخی شناخته میشود؛ اما در فیلم «پریناز» تجربهای کاملاً متفاوت را پشت سر گذاشت. او در این فیلم با گریمی سنگین، در نقش شخصیتی با ناهنجاریهای شدید ظاهری ظاهر شد؛ گریمی که فرم صورت، بافت پوست، بینی، لبها و حتی حالت نگاه او را تغییر داده بود.
نتیجه این تغییرات، خلق چهرهای بود که فاصله زیادی با ظاهر همیشگی مصطفی زمانی داشت و مخاطب را از همان نخستین لحظه با شخصیتی تازه روبهرو میکرد. یکی از ویژگیهای مهم این گریم، هماهنگی کامل آن با فضای روانشناختی فیلم بود. چهره شخصیت، بدون نیاز به دیالوگ، بخشی از گذشته و رنج درونی او را به مخاطب منتقل میکرد. به همین دلیل، گریم در «پریناز» صرفاً یک تغییر ظاهری نبود، بلکه به یکی از ابزارهای روایت فیلم تبدیل شد.

بهترین گریم های تاریخ سینما و تلویزیون ایران، محسن تنابنده | شاهگوش
کمتر بازیگری در سینمای ایران به اندازه محسن تنابنده علاقهمند به تجربه چهرههای متفاوت است. او در آثار مختلف بارها با کمک گریم ظاهر خود را تغییر داده، اما یکی از شاخصترین نمونهها، حضورش در سریال «شاهگوش» است. در این مجموعه، طراحی گریم باعث شد چهره تنابنده کاملاً از تصویر همیشگی او فاصله بگیرد. فرم صورت، مدل مو، سبیل، رنگ پوست و جزئیات چهره، ترکیبی را به وجود آورده بود که حتی بسیاری از مخاطبان در نخستین نگاه متوجه حضور او نمیشدند.
نکته مهم این است که این تغییر تنها برای متفاوت دیده شدن انجام نشده بود. گریم، بخشی از شخصیتپردازی بود و به باورپذیر شدن کاراکتر کمک میکرد. همین هماهنگی میان بازی، طراحی لباس و چهرهپردازی، باعث شد این نقش در ذهن مخاطبان ماندگار شود.

گریم؛ هنری که کمتر دیده میشود
شاید هنگام تماشای یک فیلم یا سریال، نخستین چیزی که توجه مخاطب را جلب میکند بازی بازیگران یا داستان اثر باشد، اما حقیقت این است که بسیاری از این شخصیتها بدون هنر چهرهپردازی هرگز شکل نمیگرفتند. گریم، یکی از معدود بخشهای سینماست که هرچه حرفهایتر باشد، کمتر دیده میشود؛ زیرا هدف آن جلب توجه نیست، بلکه باورپذیر کردن شخصیت است.
در سالهای اخیر، با گسترش جلوههای ویژه رایانهای، بسیاری از سینماهای جهان بخشی از تغییر چهره بازیگران را به فناوری سپردهاند، اما سینمای ایران همچنان در بسیاری از پروژهها بر مهارت چهرهپردازان متکی است. تجربه نشان داده است که گریم عملی، اگر با دقت و خلاقیت اجرا شود، همچنان تأثیرگذارتر و باورپذیرتر از بسیاری از جلوههای دیجیتال است.
آثار ماندگاری مانند «مختارنامه»، «آدمبرفی»، «وقتی همه خواب بودند»، «دزد عروسکها»، «پریناز»، «اَبله» و «شاهگوش» تنها بخشی از ظرفیت بالای هنر گریم در ایران را نشان میدهند؛ آثاری که ثابت میکنند گاهی یک چهرهپردازی حرفهای میتواند به اندازه بازی یک بازیگر، در موفقیت و ماندگاری یک شخصیت نقش داشته باشد. شاید به همین دلیل است که بسیاری از چهرههایی که سالها در ذهن مخاطبان باقی ماندهاند، پیش از آنکه با نام بازیگرشان شناخته شوند، با همان گریم و ظاهر متفاوت به خاطر آورده میشوند؛ نشانهای روشن از اینکه چهرهپردازی، نه یک هنر حاشیهای، بلکه یکی از مهمترین ارکان خلق شخصیت در سینما و تلویزیون است.
بیشتر بخوانید:




