به گزارش پلاتو هنر، اسامی فیلمهای کوتاه داستانی راه یافته به بخش ملی چهلوسومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران به انتخاب اسما ابراهیمزادگان، الهام اسدی، محسن اصدقپور، رضا فهیمی، وحید موسائیان، الهام معروفی و وحید نامی معرفی شدند.
به همین بهانه با زریبار کریمی، کارگردان فیلم کوتاه «بلوغ نزده» گفتوگویی داشتهایم که در ادامه میخوانید.
چه کسی دزد طلاهاست؟ روایتی از حقیقت و خرافه در «بلوغ نزده»
زریبار کریمی درباره داستان فیلم کوتاه «بلوغ نزده» توضیح داد: داستان این فیلم کوتاه دربارهی یک خانوادهی روستایی است که برای پیدا کردن دزد طلاهایشان به یک آیین خرافی متوسل میشوند؛ آیینی که بر اساس آن، با خواب کردن یک کودک تلاش میکنند دزد را شناسایی کنند.
او ادامه داد: برای من، مسئله اصلا و ابدا پیدا کردن دزد نیست؛ بلکه باور آدمها و رابطهشان با حقیقت است. آن لحظهای که همه فکر میکنند به حقیقت رسیدهاند، درحالیکه ممکن است خود آن حقیقت، دروغ بزرگتری باشد.
زریبار کریمی درباره نقطه شروع فیلم «بلوغ نزده» به عنوان یک تصویر، یک موقعیت، یک شخصیت یا یک دغدغهی ذهنی گفت: چیزی که برای من در این ایده جذاب بود، باور آدمها بود. اینکه آدمها چطور به چیزی باور پیدا میکنند و چطور ممکن است در یک لحظه احساس کنند حقیقت را کشف کردهاند، بیآنکه بدانند واقعاً با چه چیزی مواجه شدهاند.

او ادامه داد: برای من جالب بود که آدمها چطور در جستوجوی حقیقت، به چیزی پناه میبرند که خودش میتواند آنها را از حقیقت دورتر کند. همین تناقض برایم نقطهی شروع شکلگیری فیلم بود.
زریبار کریمی درباره نگارش فیلمنامه «بلوغ نزده» تصریح کرد: من دوست داشتم مخاطب همزمان که درگیر داستان میشود، از نظر حسی هم با فیلم ارتباط برقرار کند. فکر میکنم گیرا روایت کردن داستان بخش مهمی از فیلمسازی است، اما برای من، ایجاد یک تجربهی حسی از طریق فضاسازی اهمیت بیشتری دارد. اینکه مخاطب فقط اتفاقات را دنبال نکند، بلکه در فضای فیلم قرار بگیرد و آن را تجربه کند.
او ادامه داد: به نظرم گاهی چیزی که از یک فیلم در ذهن ما باقی میماند، لزوماً اتفاقات داستان نیست؛ بلکه حسی است که آن فیلم در ما ایجاد کرده است.
زریبار کریمی درباره نسبت جهانبینی و دغدغههای شخصیاش با «بلوغ نزده» گفت: شاید ارتباط این فیلم با دغدغههای شخصی من مستقیم نباشد، اما مسئلهای که برایم اهمیت دارد، پیدا کردن راهی برای بیان واقعیتهایی است که گفتن مستقیمشان آسان نیست و حتی غیر ممکنه گاهی واقعیتی را میدانید که تلخ است باید دیگران بدانند چون شاید مانع تکرار آن اتفاق تلخ بشی اما نمیتوانید آن را به زبان بیاورید.

او ادامه داد: یا دستکم نمیتوانید آنطور که میخواهید دربارهاش حرف بزنی ولی وقتی منفعلل نباشید بالاخره فرصتی برای بازگو کردنش هرچند غیر مطلوب پیدا میکنید و در چنین شرایطی، به نظرم هنر این امکان را به تو میدهد که راه دیگری برای بیان آن پیدا کنید.
زریبار کریمی درباره روایت «بلوغ نزده» در قالب فیلم کوتاه بیان کرد: فکر میکنم وقتی میشود ایدهای را در قالب یک فیلم کوتاه بهدرستی روایت کرد، لزومی ندارد آن را کش داد. به نظرم فرم فیلم باید متناسب با ظرفیت خود داستان انتخاب شود. وقتی شخصیتپردازی قرار نیست بسیار پیچیده و گسترده باشد و تمرکز اصلی روی یک موقعیت و تجربهی حسی مخاطب قرار دارد، ممکن است فیلم کوتاه انتخاب مناسبتری باشد.
او ادامه داد: در مقابل، وقتی قرار است مخاطب با شخصیتی آشنا شود که ابعاد مختلف و پیچیدگیهای زیادی دارد، طبیعتاً به زمان بیشتری برای شناخت او نیاز داریم.
زریبار کریمی درباره اینکه در ساختار روایت «بلوغ نزده»، چه اطلاعاتی را آگاهانه از مخاطب پنهان کرد، اظهار کرد: من سعی کردم هرجا احساس میکردم اطلاعاتی اضافه است یا فیلم بیش از اندازه دارد منظورش را برای مخاطب توضیح میدهد، آن بخش را حذف کنم. بنظرم این حتی با توجه به قصه هم کمک میکردم مخاطب با جذابیت بیشتری قصه را دنبال کنه البته اصلا نمیخواهم و نمیپسندم مخاطب را گیج کنم یا دور بزنم .
او ادامه داد: چندان علاقهای ندارم که فیلم مدام به مخاطب بگوید چه چیزی را باید ببیند یا چه برداشتی باید داشته باشد. ترجیح میدهم فیلم موقعیتی را ایجاد کند و اجازه بدهد مخاطب خودش با آن مواجه شود.
او افزود: البته این حذف کردن برای من صرفاً به معنای پنهان کردن اطلاعات نبود. گاهی احساس میکردم بخشی از یک صحنه یا دیالوگ، چیز تازهای به روایت اضافه نمیکند و فقط زمان فیلم را افزایش میدهد؛ بنابراین ضرورتی برای نگه داشتنش نمیدیدم. البته همیشه این احتمال وجود دارد که در روند حذف، جایی بیش از اندازه پیش رفته باشم. به نظرم تشخیص مرز میان ایجاز و حذف اطلاعات ضروری، یکی از چالشهای مهم در نگارش و تدوین است.
زریبار کریمی درباره میزانسن و زبان بصری «بلوغ نزده» عنوان کرد: برای پلانهای داخلی مربوط به آیین بچهخوابکردن، از ابتدا در ذهنم تصور مشخصی از فضا داشتم. بر اساس تصوری که از چنین فضاهایی داشتم، طراحی این بخش را با آن حسوحال و رنگی که در ذهنم بود، انجام دادم.
او ادامه داد: در قاببندیها هم سعی کردم از اغراق پرهیز کنم. برایم مهم بود که تصویر در خدمت قصه باشد و توجه مخاطب را به خود نما جلب نکند. میخواستم مخاطب بدون اینکه مدام متوجه حضور دوربین باشد، درگیر اتفاقات داستان شود.
زریبار کریمی درباره انتخاب لوکیشن، قاببندی و حرکت دوربین در «بلوغ نزده» اظهار کرد: برای انتخاب لوکیشن، به دنبال جایی بودم که واقعاً مردم آن هنوز به آیین بچهخوابکردن اعتقاد داشته باشند و آن را انجام دهند. به همین دلیل، یک روستا را انتخاب کردم و لوکیشنهای فیلم را از همانجا گرفتم. در قاببندیها تلاش کردم هیچ اغراقی نداشته باشم و زاویهای را انتخاب کنم که قصه را پیش ببرد؛ بدون اینکه مخاطب بهجای درگیر شدن با داستان، درگیر خود نما شود.
او ادامه داد: دوربین همراه بود و میدید؛ درست مثل مخاطبی که شاهد ماجراست. نمیخواستم دوربین خودش به عنصر جلب توجه تبدیل شود، بلکه میخواستم در خدمت روایت باشد و مخاطب را با اتفاقات همراه کند.
زریبار کریمی درباره تفاوت فیلمسازی کوتاه با فیلمسازی بلند توضیح داد: من هنوز تجربهی کارگردانی فیلم بلند را نداشتهام، هرچند در پروژههای بلند حضور داشتهام؛ بنابراین نمیتوانم از منظر تجربهی مستقیم کارگردانی دربارهی همهی تفاوتهای این دو قالب صحبت کنم. اما به نظرم تفاوت این دو را میتوان اینطور توضیح داد: فیلم کوتاه شبیه این است که در حال عبور از جایی هستی و ناگهان به کسی اشاره میکنی و میگویی: «آنجا را ببین!» مخاطب به چیزی که نشانش دادهای نگاه میکند.
او ادامه داد: ممکن است کلیت یک ماجرا را ببیند یا متوجه جزئیاتش شود، اما تو بهسرعت از آن عبور میکنی و میگذری. در فیلم بلند مخاطب فرصت بیشتری برای نزدیک شدن به شخصیتها، شناخت آنها و عمیق شدن در جهانشان وجود دارد؛ چون شخصیتپردازیها عمیقتر میشوند و زمان بیشتری برای همراهی مخاطب با شخصیتها در اختیار داریم.
زریبار کریمی درباره چالشهای هنگام ساخت و تولید «بلوغ نزده» گفت: یکی از مهمترین چالشهای ما، محدودیت زمان فیلمبرداری بود. برای ساخت این فیلم، فقط دو روز زمان داشتیم؛ آن هم برای قصهای با تعداد نسبتاً زیادی بازیگر که دو نفر از آنها کودک بودند. از طرفی، بیشتر بازیگران از فضای تئاتر آمده بودند و برای نخستین بار مقابل دوربین قرار میگرفتند. این موضوع، در کنار محدودیت زمانی، چالشهای خودش را داشت.
زریبار کریمی در پایان خاطرنشان کرد: فیلمبرداری هم در فضاهای داخلی و هم در لوکیشنهای خارجی انجام میشد و هماهنگ کردن همهی این شرایط در مدتزمان محدود و با توجه به بودجهی فیلم، فشار روانی کار را بیشتر میکرد. با این حال، خوشبختانه با همکاری و همراهی بازیگران و سایر عوامل توانستیم این کار را انجام دهیم.

بیشتر بخوانید:




