به گزارش پلاتو هنر، فیلمهای اقتباسی (کتاب و سینما) راهیافته به چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران به انتخاب احمدعلی سجادی صدر، محمدهادی کریمی و حسین مهکام معرفی شدند.
به همین بهانه با سامان حسین پور، کارگردان فیلم کوتاه «غزال» گفتوگویی داشتهایم که در ادامه میخوانید.
از افسانههای کُردی تا سینما؛ «غزال» چگونه متولد شد؟
سامان حسین پور درباره داستان این فیلم کوتاه توضیح داد: فیلم کوتاه «غزال» در مورد زوج پیری است که در کوه های کردستان در کلبه شان زندگی می کنند و غزالی دارند که آن را خیلی دوست دارند. صبحی اما غزال به طور نامعلومی می میرد و آنها در غم مرگش به سوگ می نشینند، تا اینکه شب پسری با سُم هایی به جای پا به خانه آنها می آید.
او ادامه داد: با حضور پسرک غریبه شب کِش می آید و گویی تمامی ندارد. رفته رفته زندگی زوج پیر در اسطوره و افسانه های کوردی ادغام می شود و مرز میان و واقعیت و افسانه کم رنگ می شود.
سامان حسین پور درباره نقطه شروع فیلم «غزال» به عنوان یک تصویر، یک موقعیت، یک شخصیت یا یک دغدغه ذهنی گفت: این فیلم در اولین مرحله فقط یک عکس بود، عکس غزالی مُرده در یک فرغون در باغی نزدیکی های مرز میان ایران و عراق، ک با الهام از آن عکس و اقتباس از افسانه های کوردی و ترکیب آن با داشته های خودم و دغدغه های محیط زیستی به کلاژ غریبی رسیدم که فکر می کنم دیدنش خالی از لطف نباشد.

وقتی کمبود مطالعه به سینمای ایران میرسد؛ گفتوگو با کارگردان «غزال»
سامان حسین پور درباره نگارش فیلمنامه «غزال» تصریح کرد: من همیشه روایت و داستان برایم اولویت دارد و فکر می کنم با داستان می شود حس درست و مورد نظر را در مخاطب ایجاد کرد. اگرچه ایجاد حس های عجیب طبعا نیازمند دقت در تمام مراحل فیلمسازی است که شامل کارگردانی و طراح صحنه و گریم و .. می شود که من تلاش خودم را کردم و امیدوارم تجربه دیدن فیلم برای مخاطب ایجاد یک حس غریب و عجیب نیز باشد.
سامان حسین پور درباره نسبت جهانبینی و دغدغههای شخصیاش با «غزال» عنوان کرد: من با فیلم هایم همیشه زندگی کرده ام. سینمای کوتاه یک شغل نیست که بخواهیم سفارشی کار بکنیم، لذا آنچه ساخته ام در همه موارد دغدغه ام بوده و به جهان بینی ام نزدیک. در «غزال» می شود گفت ترکیبی است از همه چیز و هیچ چیز. همه چیز چرا که بخش های زیادی از من را دارد.
او ادامه داد: علاقه شخصی ام به ژانر فانتزی و رگه هایی از وحشت. علاقه ام به محیط زیست و حمایت از زیست حیوانات، علاقه ام به داستان گویی و علاقه ام به کردستان و زبان و موسیقی کوردی… هیچ چیز چرا که تلاشی هم نکرده ام به یکی از آنها تاکید و اهمیت زیادی بدهم و سعی کرده ام اتمسفر و جهانی بسازم که حتی برای خودم هم نا آشنا باشد. به همین خاطر از بین دوازده فیلمی که ساخته ام این فیلم را متفاوت ترین می بینم.
سامان حسین پور درباره روایت فیلم کوتاه «غزال» در در قالب فیلم کوتاه گفت: در مرحله اول فضای فیلم کوتاه یک فضای تجربه گراست و من می دانستم وارد داستان و روایتی می شوم که خاص ژانر است و برای تجربه کردن فیلم کوتاه در ذات خود این امکان را میسر می کند. اگرچه تریتمنت فیلمنامه بلند این طرح را هم نوشته ام و اگرچه داستان بسیار پر پیچ و خم تر از این است اما با یک رویکرد مشابه دوست دارم فیلم بلندی در این فضا بسازم.
سامان حسین پور درباره اینکه در ساختار روایت «غزال»، چه اطلاعاتی را آگاهانه از مخاطب پنهان کرد، تاکید کرد: دلیل مرگ غزال نامعلوم است و نمی دانیم چرا، به نظر خودم هم مهم نیست. اگر هم مهم به نظر بیاید مخاطب حدس های خودش را دارد. دوست ندارم تمام داستان را بگویم و مخاطب را شیرفهم کنم، می خواهم مخاطب خودش کنجکاو باشد و در مواجهه با داستان پرسشگری باشد که جواب هایی هم پیدا کند.

سامان حسین پور درباره میزانسن و زبان بصری «غزال» توضیح داد: زمانی که به سراغ ژانر می رویم یک الگوریتم و ساختاری تعریف شده است که مسیر را کمی برای تو روشن می کند، و در کنار آن تو علایق خودت را به عنوان هنرمند و خالق اثر به آن اضافه می کنی. صادقانه بگویم که تلاش نکردم تقلید بکنم و یا طراحی مشخصی برای آن به کار بگیرم.
او ادامه داد: بلکه در مسیر ذره ذره و با کمک عوامل فنی و هنری آن را شکل دادیم. در هماهنگی با فیلمنامه و با مدیرفیلمبرداری به انچه من در ذهن داشتم و آنچه با توانایی ما ممکن بود به نتیجه ای رسیدیم که روی پرده می تابد و من دوستش دارم.
سامان حسین پور درباره انتخاب لوکیشن، قاببندی و حرکت دوربین در «غزال» اظهار کرد: در لوکیشن به دنبال جایی بودم که احاطه و بزرگی طبیعت بر انسان را نشان دهم و این ایده که ما بخشی از این طبیعت هستیم نه صاحب آن برایم اولویت بود. در قاب بندی ها هم خب زیبایی شناسی تصویر و ساختاری که همان مفاهیم را برایمان بیشتر هایلایت کند.
او ادامه داد: اگرچه صحبت کردن در این موارد روی کاغذ آسان به نظر می رسد و انگار که همه چیز سهل و ساده انجام می شود. ولی مسیر ساخت یک فیلم از فیلمنامه تا تدوین و الی آخر یک هفت خوان رستم است با این تفاوت که اثر هنری شکل اش با آنچه قرار بوده ساخته شود در نهایت کاملا متفاوت است.

سامان حسین پور درباره چالش های هنگام ساخت و تولید «غزال» تصریح کرد: همین چالش های ساخت و تولید است که شکل اثر را به اندازه توان خودش تغییر می دهد. و البته من آن را لزوما بد نمی دانم. اثر هنری به نظر من نباید یک محصول باشد که مثلا آنچه انتظارمان است در مرحله فیلمنامه کاملا به فیلم تبدیل شود.
او ادامه داد: چالش های تولید و بحران های سر صحنه فیلمبرداری، باران، برف و معضلات تولید هر کدام به شیوه ای شکل فیلم را دستخوش تغییراتی می کنند که خارج از کنترل ماست. با خلاقیت می شود مسیر آن را به جایی شاید شگفت انگیز تر هدایت کرد و این بخش فیلمسازی هم شیرینی و تلخی های خودش را دارد.
سامان حسین پور گفت که چگونه در انتخاب آثار ادبی، به ظرفیت آنها برای تبدیل شدن به فیلم کوتاه توجه میکندو چه ویژگیهایی یک اثر ادبی را برای اقتباس سینمایی مناسب میکند؟ اقتباس و یا حتی ایده گرفتن از یک شعر، داستان و رمان مناسب می تواند شانس و پتانسیل کار را بالا ببرد. اینکه آن اثر چقدر می تواند به فیلم تبدیل بشود یک بخش است و اینکه در هنرمند چه تاثیری دارد و واکنش هنرمند به آن چیست هم بخش دیگر ماجراست که به همین دلیل به نظرم هر اثری برای هر فیلمسازی برای اقتباس می تواند بسیار متفاوت باشد.

او ادامه داد: صرف ویژگی اثر برای اقتباس به نظر من شرط اقتباس سینمایی مناسب نیست. ممکن است فیلمسازی با اقتباس آزاد از یک اثر به اثری کاملا متفاوت و در خورد توجه برسد. به همین خاطر به نظر من در مطالعات مان نباید نگاهی صرفا برای اقتباس داشته باشیم و بگذاریم خود اثر با ما ارتباط بگیرد و کار خودش را داشته باشد. تا نگاهی جستجوگر برای وام گرفتن از آن و تبدیلش به سینما.
سامان حسین پور درباره اینکه مشکل اصلی اقتباس ادبی در ایران کمبود آثار مناسب است یا ضعف در تبدیل زبان ادبی به زبان تصویر، بیان کرد: به نظر من مشکل اصلی شاید کمبود مطالعه باشد. این شامل خود من هم می شود. انگار سرانه مطالعه خیلی کم شده و یا مدل مطالعه جامعه در حال گذار و تغییر بنیادی است. به جای صفحات کتاب رو آورده ایم به ریلز و موبایل.
سامان حسین پور در پایان گفت: انسان در این دوران توانایی تمرکز اش طبق تحقیقاتی به ۸ ثانیه رسیده است. ما دیگر مثل گذشته در کتاب ها به دنبال داستان نیستیم و به نظر من این بزرگ ترین آسیب است. اگرچه دنیا همیشه در حال تغییر بوده است ولی این تغییرات لزوما خوب نیست، از دیرباز میگویند که مشکل سینمای ما در ایران فیلمنامه است، حالا من به عنوان کوچکترین عضو جامعه سینمای ایران دوست دارم بگویم که مشکل سینمای ما عدم مطالعه است.

بیشتر بخوانید:
روایت امیرحسین مرزبان از «آناتومی یک شب»؛ زخمهای جنگ تا سالها با کودکان میماند؛




