پلاتو هنر، مجید پتکی، بازیگر نقش بهروز در سریال «آسباد»، با اشاره به تضادهای شخصیتی کاراکتر خود، این نقش را فرصتی برای نمایش پیچیدگیهای یک شخصیت خاکستری دانست و از تجربه حضور در سیستانوبلوچستان، آشنایی با فرهنگ مردم این منطقه و اهمیت حفظ میراث فرهنگی ایران سخن گفت.
مجید پتکی، بازیگر سریال «آسباد»، در گفتوگو با پلاتوهنر، درباره نخستین مواجهه خود با فیلمنامه این مجموعه و جذابیت شخصیت بهروز اظهار کرد: آقای محمدرضا معینی، کارگردان سریال، از طریق دستیار و مدیر برنامهریزی پروژه فیلمنامه را در اختیارم قرار دادند. ابتدا تصور میکردم چند قسمت از آن را بخوانم تا با کاراکترم آشنا شوم، اما بعد از مطالعه دو قسمت آنقدر به قصه علاقهمند شدم که در کمتر از ۲۴ ساعت هر ۲۰ قسمت را خواندم.

او ادامه داد: بهروز برای من شخصیتی خاکستری بود. پیش از این نقشهای منفی متعددی در تلویزیون، سینما و شبکه نمایش خانگی بازی کرده بودم، اما جذابیت بهروز در تضادهای رفتاری او قرار داشت. او یک خلافکار و قاچاقچی اشیای عتیقه است، اما در عین حال شناخت و مهارت ویژهای در تشخیص آثار تاریخی دارد و ارزش واقعی آنها را میداند.
این هنرمند افزود: حتی به این اشیا علاقه و دلبستگی دارد و از قدمت و زیباییشان لذت میبرد. برایم جالب بود که شخصیتی را بازی کنم که از یک سو قصد سرقت و خروج آثار تاریخی از کشور را دارد و از سوی دیگر، خودش به همان اشیا وابستگی عاطفی نشان میدهد.
مجید پتکی درباره مسیری که برای شناخت این شخصیت طی کرده است، گفت: معمولاً برای نزدیک شدن به کاراکترها یا از تجربههای مشابه در زندگی خودم استفاده میکنم یا سراغ مستندات و تحقیق میروم.

این هنرمند تاکید کرد: در مورد بهروز، دسترسی مستقیم به افرادی که در زمینه قاچاق اشیای عتیقه فعالیت دارند، برایم فراهم نبود؛ بنابراین بخش مهمی از شناخت شخصیت از طریق توضیحات کارگردان شکل گرفت. آقای معینی با توجه به شناختی که از من و جنس بازیام داشتند، درباره جهان ذهنی بهروز با دقت توضیح میدادند و در طول حدود هشت ماه تصویربرداری نیز این تعامل ادامه داشت.
او با اشاره به یکی از جزئیات بازی خود در این مجموعه افزود: در یکی از صحنهها قرار بود علاقه بهروز به یک ستون عتیقه آشکار شود. کارگرها هنگام بیرون آوردن ستون از زیر خاک با کلنگ به آن آسیب زده بودند و بهروز با دیدن این صحنه بهشدت تحت تأثیر قرار میگرفت.
مجید پتکی بیان کرد: من در اجرای آن صحنه بغض بیشتری نشان دادم، اما آقای معینی پس از برداشت تأکید کردند که این واکنش باید کنترلشدهتر باشد. این جزئیات نشان میدهد که ایشان تا چه اندازه بر ظرافتهای شخصیتپردازی و اجرای بازیگران حساسیت دارند.
این بازیگر با اشاره به تجربه نخستین سفر خود به سیستانوبلوچستان برای حضور در این مجموعه بیان کرد: بهروز از تهران به این منطقه سفر کرده و جزو افراد بومی محسوب نمیشود، بنابراین برای ایفای این نقش نیاز نبود مناسبات اجتماعی و فرهنگی مردم منطقه را از منظر یک شخصیت بومی بازسازی کنم.

مجید پتکی ادامه داد: با این حال، خودم پیش از این تجربه، سیستانوبلوچستان را از نزدیک ندیده بودم و حضور در این استان برایم بسیار ارزشمند بود. در این مدت با مردم زاهدان و زابل آشنا شدم و از نزدیک دیدم که چه انسانهای خوب، مهماننواز و دوستداشتنیای در این منطقه زندگی میکنند. همچنین آشنایی با هنرمندان حرفهای و توانمند بومی برایم تجربهای بسیار خوشایند بود.
مجید پتکی درباره دشواریها و فرصتهای تصویربرداری در این جغرافیا اظهار کرد: پیش از سفر تصور میکردم گرمای منطقه برایم بسیار دشوار باشد، اما حضور در آنجا و مشاهده زندگی مردم در شرایط آبوهوایی خاص، از جمله بادهای ۱۲۰ روزه زابل، تجربه متفاوتی برایم رقم زد.
این هنرمند افزود: این سفر باعث شد شناخت نزدیکتری از شرایط زندگی و فرهنگ مردم منطقه پیدا کنم و حتی امروز اگر پیشنهاد کاری در سیستانوبلوچستان داشته باشم، با اشتیاق آن را میپذیرم. آنقدر روزهای حضور در این پروژه برایم لذتبخش بود که به آقای معینی پیشنهاد کردم با توجه به ظرفیت داستانی اثر، زمینه ساخت فصلهای بعدی آن نیز فراهم شود.
او با اشاره به نقش محمدرضا معینی در شکلگیری فضای بومی سریال «آسباد» گفت: یکی از نکات مهم در تولید آثاری که در جغرافیای مشخصی روایت میشوند، شناخت واقعی آن منطقه است. معتقدم نویسندهای که قصد دارد درباره یک اقلیم و مردم آن قصه بنویسد، باید با فرهنگ، مناسبات اجتماعی و مسائل آن جامعه آشنا باشد و حتیالامکان تجربه زیسته در آن منطقه داشته باشد.
مجید پتکی تاکید کرد: خوشبختانه آقای معینی سالها در سیستانوبلوچستان زندگی و فعالیت کردهاند و با ساخت مستند و مجموعههای مختلف، شناخت خوبی از این منطقه به دست آوردهاند. همین شناخت در انتخاب لوکیشنها، معرفی آثار تاریخی، پوشش محلی و بازنمایی آدابورسوم مردم تأثیرگذار بوده است.
این بازیگر ادامه داد: بازیگران بومی نیز نقش مهمی در نزدیک شدن گروه به فضای واقعی منطقه داشتند. آنها به بازیگران غیربومی درباره لهجه، پوشش، رفتارها و مناسبات اجتماعی توضیح میدادند و پیشنهادهایشان به کیفیت کار کمک میکرد. به نظرم گروه بازیگری «آسباد» ترکیبی از هنرمندان حرفهای از استانهای مختلف کشور بود که در کنار یکدیگر و با هدایت کارگردان، یک گروه منسجم را تشکیل دادند.
مجید پتکی با تأکید بر ضرورت رعایت حساسیتهای فرهنگی و قومیتی در آثار نمایشی افزود: مردم مناطق مختلف ایران انتظار دارند وقتی قرار است قصهای درباره محل زندگی و فرهنگ آنها روایت شود، نویسنده و کارگردان شناخت کافی از آن فضا داشته باشند.
مجید پتکی تصریح کرد: استفاده از لهجه، ضربالمثلها و زبان بومی نیازمند دقت زیادی است، زیرا کوچکترین بیتوجهی ممکن است به برداشت نادرست یا حتی رنجش مردم آن منطقه منجر شود. در «آسباد» شاهد بودم که آقای معینی با نظارت دقیق بر گفتار، رفتار و جزئیات شخصیتها تلاش کردند این حساسیتها رعایت شود. بازخوردهایی هم که از مردم سیستانوبلوچستان دریافت کردم، نشان میداد بازنمایی این منطقه برای آنها قابل قبول بوده است.
او درباره پیوند داستان «آسباد» با موضوعات اجتماعی منطقه و تأثیر آن بر مسیر شخصیت بهروز توضیح داد: هدف بهروز با دغدغههای مردم منطقه متفاوت است. مردم درگیر مسائل روزمره زندگی، از جمله بحران آب و مشکلات اجتماعی هستند، در حالی که او برای رسیدن به اهداف خود نقشههایی دارد. گاهی تلاش مردم برای رفع مشکلاتشان با برنامههای بهروز تداخل پیدا میکند و همین موضوع برای شخصیت چالش ایجاد میکند. نویسنده نیز بهخوبی از این تضاد برای پیشبرد قصه استفاده کرده است.
بازیگر «آسباد» در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره تأثیر این مجموعه بر نگاه خود به میراث فرهنگی و آثار تاریخی ایران گفت: بعد از خواندن فیلمنامه و حضور در این پروژه، توجه من به ارزش میراث فرهنگی و ثروتهای ملی بیشتر شد. آثاری که امروز از دل خاک بیرون میآیند، روزگاری بخشی از زندگی و تمدن مردمان این سرزمین بودهاند.

مجید پتکی عنوان کرد: برای نمونه، ستونی که در داستان مطرح میشود، به دوره اشکانیان تعلق دارد و بخشی از پیشینه تاریخی این سرزمین را نمایندگی میکند. برایم تأملبرانگیز است که چنین آثاری چگونه ممکن است از کشور خارج شوند و در موزههای دیگر نقاط جهان به نمایش درآیند، در حالی که بسیاری از مردم سرزمین خودمان فرصت دیدن آنها را از نزدیک پیدا نکردهاند.
او تأکید کرد: این آثار متعلق به تمام مردم ایران هستند و باید ارزش واقعی آنها بهعنوان سرمایه ملی شناخته شود. به نظرم یکی از کارکردهای مهم مجموعههایی مانند «آسباد» همین است که توجه مخاطب را به میراث تاریخی و فرهنگی کشور جلب کنند و یادآور شوند حفظ این سرمایهها چه اهمیتی دارد.
مجید پتکی در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش توجه نسل جوان به چنین آثاری خاطرنشان کرد: به نظرم باید راهکارهایی پیدا کنیم تا نوجوانان و جوانان بیش از گذشته با این مجموعهها ارتباط برقرار کنند. حتی میتوان امکان نمایش عمومی مجموعههایی را که به موضوعات تاریخی، بومی و فرهنگی میپردازند، در قالب اکرانهای گروهی فراهم کرد تا مخاطبان در کنار یکدیگر به تماشای آنها بنشینند. البته این همراهی باید از روی علاقه و انتخاب باشد، نه اجبار. مخاطب همیشه بزرگترین و ارزشمندترین سرمایه یک تولیدکننده است و اگر بتوانیم نسل جوان را با چنین موضوعاتی همراه کنیم، بخشی از هدف فرهنگی این آثار محقق خواهد شد.

بیشتر بخوانید:
ارسطو خوش رزم: بازیگران تئاتر مهجور نیستند؛ بعضیها حاضر نیستند از تئاتر تکان بخورند




