به گزارش پلاتو هنر، اسامی فیلمهای راهیافته به بخش داستانی چهلوسومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران معرفی شدند.
به همین بهانه با سهیل سهیلی، کارگردان فیلم کوتاه «روزهای آخر اسفند»، گفتوگویی داشتهایم که در ادامه میخوانید.
آنچه در این گزارش میخوانید
Toggle
«روزهای آخر اسفند»؛ روایت زندگی عادی در سایه جنگ
سهیل سهیلی در ابتدای این گفتوگو درباره داستان فیلم کوتاه «روزهای آخر اسفند» اظهار کرد: این فیلم را در جریان جنگ ۱۲روزه قبلی نوشتم. داستان درباره دو آدم کاملاً معمولی است و اگر بخواهم خلاصهای از آن ارائه کنم، درباره مردی است که در روزهای آخر اسفند مدام بدشانسی میآورد و به شکلی کمیک با اتفاقات ناگوار روبهرو میشود. او تلاش میکند این روزها را پشت سر بگذارد، اما اتفاقاتی که در ابتدا کاملاً عادی به نظر میرسند، بهتدریج به جنگ گره میخورند.
وی ادامه داد: در ابتدای فیلم اصلاً صحبتی از جنگ نیست و با انسانی معمولی و دغدغههای روزمرهاش مواجهیم؛ از شکستن گلدان گرفته تا خراب شدن کنترل تلویزیون. آنچه در ذهنم وجود داشت، اتفاقاتی بود که به واسطه جنگ برای آدمهای معمولی و در واقع برای همه ما رخ داد.
جنگ و تأثیر آن بر زندگی آدمهای معمولی
سهیلی درباره انگیزه خود از انتخاب این سوژه توضیح داد: جنگ اخیر تأثیر متفاوتی بر رویکرد من نسبت به این موضوع گذاشت. مدام به این فکر میکردم که جنگی طولانیتر و شدیدتر دوباره در حال وقوع است و بار دیگر زندگی آدمهایی را تحت تأثیر قرار میدهد که نه دغدغه یک حزب سیاسی خاص را دارند و نه لزوماً درگیر مسائل سیاسی هستند؛ آنها صرفاً مشغول زندگی خودشاناند، اما ناگهان زندگی عادیشان به جنگ گره میخورد.
این کارگردان افزود: به همین دلیل به سراغ این اثر رفتم، چون میخواستم همین موضوع را بیان کنم؛ اینکه چگونه جنگ وارد زندگی روزمره انسانها میشود و اتفاقاتی را رقم میزند که پیش از آن، هیچ جایگاهی در زندگی عادی آنها نداشته است.

سهیل سهیلی: اتفاقاتی که حق ما نیست، اما برایمان رخ میدهد
سهیلی درباره تأثیر دغدغههای شخصیاش بر شکلگیری این فیلم بیان کرد: در سالهای اخیر، چه در فیلمهای کوتاه و چه در تئاتر، معمولاً سراغ داستانهایی میرفتم که دغدغههای اجتماعی داشتند و به مسائل انسانی و فلسفی میپرداختند. اما آثاری که در یکی دو سال اخیر ساختهام، تحت تأثیر شرایطی قرار گرفتهاند که کشورمان با جنگ درگیر بوده است.
وی ادامه داد: خودم هم در همین دوره سرباز شدم و زندگیام به شکل جدی با جنگ، سیاست و نظامیگری گره خورد؛ در حالی که پیش از آن، آدمی کاملاً معمولی بودم. مسئلهای که در آثار اخیرم، از جمله کارهای تئاتریام و اجرای چند ماه پیش «روزهای آخر اسفند»، دنبال میکنم، همین است که یکسری اتفاقات حق ما نیست که برایمان رخ بدهد، اما با این حال اتفاق میافتند.
پنهان کردن جنگ تا لحظه پایانی فیلم
سهیلی با اشاره به شیوه روایت داستان و پنهان ماندن موضوع اصلی فیلم تا لحظات پایانی اظهار کرد: در فیلم تا لحظه آخر هیچ صحبتی از جنگ نمیشود. اگر فیلمنامه را بخوانید، در ابتدا با یک فیلم کمدی مواجه هستید و در میانه داستان، حالوهوای عاشقانه هم شکل میگیرد؛ اما در لحظه پایانی است که حقیقت جنگ خود را نشان میدهد.
وی تصریح کرد: در فیلم به جنگ خاصی اشاره نمیشود. با اینکه جنگ اخیر نیز در روزهای آخر اسفند اتفاق افتاد، در فیلم نام هیچ کشور یا جنگ مشخصی مطرح نمیشود. آنچه مورد انتقاد قرار میگیرد، خود ماهیت جنگ و وضعیت انسانهایی است که ناخواسته درگیر آن میشوند.
زبان بصری فانتزی برای باورپذیر کردن بدشانسیها
این کارگردان درباره طراحی زبان بصری فیلم توضیح داد: پیش از تولید، چند جلسه با احسان غفوریان، مدیر فیلمبرداری فیلم، برگزار کردیم و به این نتیجه رسیدیم که زبان بصری اثر باید حالوهوایی فانتزی داشته باشد تا مخاطب بتواند نفرینها و بدشانسیهای شخصیت را باور کند. در این مسیر، از سینمای فرانسه نیز الهام گرفتیم.
سهیلی افزود: تلاش کردیم برای رسیدن به تصویری متفاوت، از لنزهای واید برای گرفتن نماهای کلوزآپ و از لنزهای کلوز برای ثبت نماهای واید استفاده کنیم. هدف این بود که تصویری معوج و نامتعارف شکل بگیرد و فضای بصری فیلم با اتفاقاتی که برای شخصیت رخ میدهد، هماهنگ باشد.

خانهای که در نیمه دوم فیلم جای خود را به شخصیتها میدهد
سهیل سهیلی درباره انتخاب لوکیشن و قاببندیهای فیلم اظهار کرد: چون با انسانی معمولی و دغدغههای روزمرهاش مواجه هستیم، مدت زیادی دنبال خانهای گشتیم که حس کهنگی و اصالت داشته باشد؛ خانهای با قابعکسهای فراوان و دیوارهای قهوهایرنگ. در شخصیتپردازی نیز این تصور وجود داشت که با پیرمردی روبهرو هستیم که سالهاست تنها زندگی میکند.
وی ادامه داد: در انتخاب قاببندیها تلاش کردیم خانه هویت پیدا کند؛ خانهای که شخصیت را احاطه کرده و اتفاقات پیدرپی در آن رخ میدهند. در نیمه اول فیلم، حتی شخصیت را نمیبینیم و بیشتر خانه را تماشا میکنیم، اما در نیمه دوم این وضعیت برعکس میشود و به جای تمرکز بر خانه، شخصیتها را بیشتر میبینیم.
این کارگردان افزود: چیزی که در ذهن داشتم، این بود که خانه را میتوان به مکانی تشبیه کرد که انسان در آن زندگی میکند؛ همانطور که کشور و شهر نیز بستر زندگی آدمها هستند. اتفاقات و بدبیاریها ممکن است در این مکانها رخ بدهند، اما در نهایت این انسانها هستند که آسیب میبینند و اهمیت دارند؛ انسانهایی که کشور را میسازند.

محدودیت زمان و بودجه؛ چالش فیلمسازی مستقل
سهیل سهیلی درباره دشواریهای تولید فیلم کوتاه «روزهای آخر اسفند» بیان کرد: فیلمسازی کار سخت و پرهزینهای است. ما هم به دلیل محدودیت بودجه با همان مشکلاتی مواجه بودیم که گروههای مستقل فیلمسازی دارند؛ از جمله زمان کم، هزینههای بالا و ضرورت به پایان رساندن فیلمبرداری در دو روز، بدون اینکه فرصت زیادی برای اشتباه داشته باشیم.
وی افزود: در فیلمسازی کوتاه، برخلاف گذشته، فرصت چندانی برای آزمونوخطا وجود ندارد. باید از قبل دقیقاً بدانیم چه چیزی میخواهیم و کدام پلانها ضروری هستند و کدام بخشها ممکن است در تدوین حذف شوند. در چنین شرایطی، زمان محدود است و باید با آمادگی بیشتری سراغ تولید رفت.
سهیل سهیلی: روایت داستان برای من مهمتر است
این کارگردان در پایان با تأکید بر اهمیت روایت در ایجاد تجربه حسی برای مخاطب خاطرنشان کرد: به نظرم اگر داستان بهدرستی کار خودش را انجام دهد، آن تجربه حسی نیز شکل میگیرد. روایت داستان اهمیت بسیار زیادی دارد؛ وقتی مخاطب با روایت همراه شود و شخصیتها را دوست داشته باشد، اتفاقاتی که برای آنها رخ میدهد نیز بر احساس او تأثیر میگذارد.
سهیل سهیلی تأکید کرد: به همین دلیل، قطعاً روایت داستان برای من مهمتر است؛ چراکه وقتی روایت بتواند مخاطب را با خود همراه کند، احساس نیز در ادامه آن شکل میگیرد.

بیشتر بخوانید:
نگاهی به داستانِ «قوها ایستاده می خوابند»؛ از بیخانمانی تا مادری




