به گزارش پلاتو هنر، نمایشگاه «روان_تنی» با آثاری از عاطفه باقریان و کیوریتوری زروان روح بخشان، با محوریت اضطراب فردی و اجتماعی و در قالب چیدمان و اجرا برگزار شده است. این نمایشگاه از دل تجربه شخصی هنرمند در مواجهه با استرس شکل گرفته و به مرور به تأملی درباره روابط انسانی و اضطراب جمعی تبدیل شده است.
در بیانیه این نمایشگاه آمدهاست:
اضطراب بخشی از زندگی هر انسانی است و شاید گاهی بتوان آن را از سر گذراند، اما زمانی که مزمن و مداوم میشود، ممکن است منجر به استیصال یا حتی فروپاشی شود. برخی تحقیقات حاکی از این است که انجام کارهای هنریِ دستی با مدارهای دوپامینژیک مغز در ارتباط است و موجب کاهش اضطراب میگردد.
این پروژه مانند بخشی از روند درمان اضطراب است؛ دورانی که از شدت اضطراب بدنم همچون گِل فشرده، منقبض میشد؛ گِل یا همان خاک خیس که در تمثیلهای دینی و آیینی، مادهی آغازین خلقت ما بوده و حالا در دستان ما نرم میشود، شکل میگیرد و پخته میشود. همان که همچون ذهن و بدن تحت فشار لِه میشود و فرو میریزد.
همزمان با برگزاری نمایشگاه «روان_تنی»، پلاتو هنر با زروان روح بخشان، کیوریتور این نمایشگاه، گفتوگو کرده است که در ادامه میخوانید:

زروان روح بخشان: «روان_تنی» از دل یک تجربه شخصی شکل گرفت
زروان روحبخشان در گفتوگو با پلاتو هنر درباره ایده اصلی این نمایشگاه عنوان کرد: «روان_تنی» نمایشگاه انفرادی عاطفه باقریان است که بیش از یک سال روی آن کار شده است. به گفته او، باقریان در زمان کار در آتلیه و در مواجهه با استرس و اضطراب، گل سرامیک را مشت میکرد و گاهی به سمت دیوار پرتاب میکرد. فرمهایی که از این برخوردها شکل میگرفت و رد انگشتهایی که روی گل باقی میماند، به تدریج به ایده اصلی پروژه تبدیل شد.
وی افزود بخشی از این قطعات در کوره پخته شدند، برخی لعاب خوردند و تعدادی نیز به صورت خام باقی ماندند تا در طول زمان ترک بخورند. روح بخشان تأکید کرد که این پروژه در ابتدا برای هنرمند نوعی روند درمانی و راهی برای تخلیه اضطراب بود اما به مرور ابعاد گستردهتری پیدا کرد.
این کیوریتور همچنین به بخشی از چیدمان اشاره کرد که شامل ۱۳ جعبه چوبی است. به گفته او، ۱۲ جعبه نماد ۱۲ ماه سال و جعبه سیزدهم نشانه آغاز دوباره چرخه زمان است؛ چرخهای که هر سال تکرار میشود و انسان را دوباره به نقطه آغاز بازمیگرداند.

انتخاب چیدمان برای حفظ وضعیت ناپایدار اثر
زروان روح بخشان درباره انتخاب قالب چیدمان برای ارائه این پروژه توضیح داد که این تصمیم از سوی خود هنرمند گرفته شده و اثر را میتوان ترکیبی از چیدمان و اجرا دانست.
او گفت: هدف پروژه رسیدن به یک مجسمه مشخص و نهایی نبود. اگر این قطعات به یک حجم تثبیتشده تبدیل میشدند، نوعی قطعیت به اثر داده میشد؛ در حالی که ایده اصلی بر حفظ وضعیت متکثر و ناپایدار این عناصر استوار بود.
به اعتقاد وی، این بیثباتی میتواند بازتابی از وضعیت انسان معاصر و تجربه زندگی در جهانی پر از عدم قطعیت باشد.

شکل نهایی چیدمان در مواجهه با فضا تعیین شد
این کیوریتور در خصوص چالشهای چیدمان آثار گفت که هر چیدمان در نسبت با فضایی که در آن ارائه میشود معنا پیدا میکند و به همین دلیل ویژگیهای معماری فضا نقش مهمی در شکلگیری اثر دارند.
زروان روح بخشان اظهار کرد: پیش از این نیز در طبقه دوم گالری عصر کار کرده بودم و فضای آن را میشناختم، اما بخشی از تصمیمگیریها درباره نحوه چیدمان در روز نصب آثار و در مواجهه مستقیم با فضا انجام شد.
وی افزود که نصب جعبههای چوبی روی دیوار از جمله دشواریهای اجرایی پروژه بود، اما از سوی دیگر کوچک بودن قطعات و تعداد بالای آنها امکان بازی بیشتری با فضا و چیدمان را فراهم میکرد.

اجرای پروژه نزدیک به یک سال زمان برد
روح بخشان درباره روند شکلگیری آثار توضیح داد که ایده اصلی پروژه از اواخر پاییز سال گذشته تثبیت شده بود، اما جزئیات آن در ماههای بعد تکمیل شد.
به گفته او، بخش مهمی از زمان صرف آزمون و خطا روی شیوه پخت، لعاب، رنگ و کیفیت بصری قطعات شد. او تأکید کرد که با وجود ظاهر ساده و گاه تصادفی آثار، انتخاب رنگها، بافتها و کیفیت نهایی هر قطعه حاصل ماهها تجربه و آزمایش بوده است.
وی افزود: در مجموع این پروژه نزدیک به یک سال به طول انجامید و تنها مرحله جمعبندی نهایی آن حدود یک ماه زمان برد.
گل خام، گل پخته و چوب؛ متریالهای اصلی نمایشگاه
این کیوریتور درباره متریالهای مورد استفاده در نمایشگاه گفت که آثار عمدتاً از سه وضعیت متفاوت گل شکل گرفتهاند؛ بخشی از قطعات به صورت خام در نمایشگاه حضور دارند و در طول زمان خشک میشوند، ترک میخورند و حتی ممکن است بشکنند.
او افزود بخشی دیگر از آثار پخته شدهاند و برخی از آنها با لعابهای مات پوشانده شدهاند؛ لعابهایی که حالتی سوخته و فرسوده به قطعات میدهند. کاغذ و جعبههای چوبی نیز از دیگر عناصر مورد استفاده در این پروژه هستند.

اضطراب فردی به اضطراب اجتماعی گسترش پیدا کرد
زروان روح بخشان درباره دغدغه اصلی نمایشگاه اظهار کرد که پروژه در ابتدا از یک تجربه کاملاً شخصی آغاز شد اما به مرور به مسئله اضطراب اجتماعی نیز نزدیک شد.
وی گفت: سؤال اصلی این بود که ارتباطات انسانی چه تأثیری بر اضطراب دارند. آیا دور شدن از یکدیگر اضطراب را بیشتر میکند یا نزدیکی ما به یکدیگر؟
او تأکید کرد که نمایشگاه رویکرد سیاسی مستقیم ندارد اما نمیتوان تأثیر شرایط اجتماعی، بحرانها و حتی تجربه جنگ را بر شکلگیری اضطرابهای فردی و جمعی نادیده گرفت.
این کیوریتور درباره واکنش مخاطبان به نمایشگاه عنوان کرد که بخشی از رفتار مخاطبان قابل پیشبینی بود و حتی گروهی از بازدیدکنندگان تمایل داشتند در روند اثر مداخله کنند.
به گفته او، برخی مخاطبان با گلهای خام موجود در نمایشگاه تعامل برقرار کردند و همین موضوع نشان داد که اثر توانسته ارتباط مستقیمی با مخاطب ایجاد کند.

چیدمان و پرفورمنس با چالشهای اقتصادی جدی مواجهاند
زروان روح بخشان در بخش پایانی گفتوگو به وضعیت اقتصادی هنرهای معاصر پرداخت و اظهار کرد که چیدمان و پرفورمنس در مقایسه با مدیومهایی مانند نقاشی، بازار فروش بسیار محدودتری دارند.
او گفت: چیدمان و پرفورمنس تقریباً خریداری ندارند. گالریها نیز معمولاً روی فروش چنین آثاری حساب نمیکنند. در پرفورمنس اساساً چیزی برای خرید و فروش وجود ندارد، چرا که اثر در اجرا و حضور هنرمند شکل میگیرد.
وی افزود که در شرایط فعلی، خودِ فراهم کردن امکان نمایش چنین پروژههایی از سوی گالریها نوعی حمایت محسوب میشود؛ چراکه هزینههایی مانند برگزاری نمایشگاه، چاپ کاتالوگ، تبلیغات و هزینههای جاری گالری وجود دارد، در حالی که درآمد مستقیمی از این پروژهها حاصل نمیشود.
روحبخشان در پایان خاطرنشان کرد که تنها تعداد محدودی از هنرمندان شناختهشده موفق میشوند برای چنین پروژههایی حامی مالی یا اسپانسر جذب کنند و این موضوع همچنان یکی از چالشهای اصلی هنرهای معاصر در ایران به شمار میرود.
بیشتر بخوانید:




