به گزارش پلاتو هنر، علیرضا داوودنژاد با انتقاد از وضعیت اقتصادی سینمای ایران، تولید فیلم برای کودکان و نوجوانان را فراتر از توان بخش خصوصی دانست و گفت نهادهای فرهنگی باید مسئولیت خود را در این زمینه بپذیرند. این کارگردان پیشکسوت همچنین پیشنهاد کرد «زنگ سینما» به برنامه آموزشی مدارس اضافه شود تا دانشآموزان با زبان تصویر و تأثیر رسانه آشنا شوند.
علیرضا داوودنژاد، کارگردان و تهیهکننده سینمای ایران، در گفتوگو با خبرنگار پلاتو هنر، درباره وضعیت سینمای کودک و نوجوان گفت: «برای اینکه کودکان و نوجوانان فیلمی برای تماشا داشته باشند، ابتدا باید فیلم تولید شود؛ اما شرایط تولید به وضعیتی رسیده است که تنها بخش کوچکی از فیلمهای ساختهشده در طول سال میتوانند سرمایه خود را بازگردانند یا به سود برسند.»
او افزود: «حتی تعداد آثاری که فقط هزینه تولیدشان را جبران میکنند، زیاد نیست و برخی فیلمها نمیتوانند هزینه تبلیغات خود را هم تأمین کنند. در چنین شرایطی، آثاری که قرار است بر اساس ضرورتهای اجتماعی، فرهنگی یا آموزشی ساخته شوند، به حمایت و سرمایهگذاری جدی نیاز دارند.»

علیرضا داوودنژاد: نمیتوان از بخش خصوصی انتظار داشت ورشکست شود
علیرضا داوودنژاد با اشاره به مسئولیت نهادهای فرهنگی در تولید آثار کودک و نوجوان اظهار کرد: «بخش خصوصی نمیتواند مسئولیتی را که برعهده نهادهای فرهنگی است، به دوش بکشد. نمیشود از سرمایهگذار خصوصی انتظار داشت برای کودکان و نوجوانان فیلم بسازد و در پایان ورشکست شود.»
این کارگردان ادامه داد: «در سالهای اخیر تعدادی انیمیشن ساخته شده که اتفاق خوبی است، اما سینمای کودک تنها به انیمیشن محدود نمیشود. زندگی روزمره کودکان و نوجوانان، خانوادههای آنها، مسائل، نیازها و مشکلاتشان باید دیده و به فیلمنامه تبدیل شود و برای تولید چنین آثاری سرمایهگذاری صورت بگیرد.»
او تأکید کرد: «انتظار انجام تمام این کارها از بخش خصوصی، آن هم در شرایطی که کلیت سینمای ایران از نظر اقتصادی با مشکلات جدی روبهرو است، منطقی نیست.»

علیرضا داوودنژاد: اول باید سینما از ورشکستگی خارج شود
علیرضا داوودنژاد درباره راهکار احیای سینمای کودک توضیح داد: «اگر میخواهیم سینمای کودک و نوجوان، سینمای اجتماعی، آثار مفرح، فیلمهای تاریخی و انواع دیگر سینما را برای گروههای مختلف مخاطبان داشته باشیم، ابتدا باید کلیت سینما از وضعیت ورشکستگی و عدم تعادل اقتصادی خارج شود.»
او نقش دولت را در بهبود این وضعیت مهم دانست و افزود: «رسیدن به چنین شرایطی به مقدمات و تمهیداتی نیاز دارد که بخش زیادی از آن به دولت مربوط میشود. تا زمانی که تصمیمگیران، ارزش دانایی سینمایی و اهمیت آن را بهدرستی درک نکنند، اقدام مؤثری نیز شکل نخواهد گرفت.»
به گفته این فیلمساز، سینما میتواند دانایی و مفاهیم موردنیاز جامعه را در قالبی صوتی و تصویری و به شکلی باورپذیر به مخاطب منتقل کند؛ ظرفیتی که باید در سیاستگذاریهای فرهنگی و آموزشی جدی گرفته شود.

علیرضا داوودنژاد: مدارس به «زنگ سینما» نیاز دارند
علیرضا داوودنژاد با تأکید بر ضرورت آموزش سواد تصویری به نسل جدید پیشنهاد کرد: «به نظر من مدارس باید زنگ سینما داشته باشند. کودکان و نوجوانان لازم است بدانند وقتی وارد جهان نور، صدا و تصویر میشوند، با چه فضایی مواجه هستند.»
او تصریح کرد: «ورود به جهان صوتیـتصویری، بهنوعی شبیه مهاجرت به جهانی دیگر است. دانشآموزان باید نسبت به این جهان شناخت و خودآگاهی پیدا کنند و بدانند تصاویر چگونه ساخته میشوند و چگونه بر باور و ذهن انسان اثر میگذارند.»
این کارگردان افزود: «سینما هنری است که میتواند بستهبندیهای صوتی و تصویری را باورپذیر کند. کودکان و نوجوانان باید این هنر و زبان آن را بشناسند؛ به همین دلیل توصیه من این است که زنگ سینما در مدارس جدی گرفته شود.»

علیرضا داوودنژاد: خانواده جایی است که هویت انسان شکل میگیرد
علیرضا داوودنژاد در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره حضور پررنگ خانواده در آثار خود گفت: «خانواده جایی است که انسان در آن هویت خود را پیدا میکند. فرد بدون خانواده ممکن است در جامعه و مناسبات اجتماعی گم شود.»
او ادامه داد: «در خانواده است که هر فرد جایگاهی مستقل پیدا میکند و میتواند در ارتباط با جامعه، به هویت خود تکیه کند. انسان ابتدا در خانواده خودش را میشناسد و سپس “من” او در ارتباط با اجتماع شکل میگیرد.»
علیرضا داوودنژاد با تأکید بر اینکه خود را الگوی کاملی نمیداند، خاطرنشان کرد: «خانواده محل شکلگیری هویت انسانی و فردی ماست و از نظر من، در زندگی اجتماعی هیچچیز مهمتر از خانواده نیست.»
علیرضا داوودنژاد: همه ما به سینما مبتلا هستیم
این فیلمساز درباره گرایش اعضای خانواده داوودنژاد به سینما بیان کرد: «ما همه به سینما مبتلا هستیم. پدر و مادرم نیز چنین علاقهای داشتند. وقتی کودک بودیم، آنها درباره سینما و بازیگران موردعلاقهشان با یکدیگر بحث میکردند و ما در چنین فضایی بزرگ شدیم.»
او افزود: «بهنوعی از ابتدا به درون سینما پرتاب شدیم. شاید تقدیر ما چنین بوده است. طبیعی است که علاقه من به سینما نیز بر فرزندانم تأثیر گذاشته باشد؛ همانطور که علاقه یا بیعلاقگی هر پدر و مادری میتواند بر مسیر فرزندان اثر بگذارد.»

از بازی رضا و زهرا الهام میگیرم
علیرضا داوودنژاد در ادامه درباره توانایی بازیگری فرزندانش گفت: «زهرا از نظر من بازیگر درجهیکی است. رضا نیز بازیگر بسیار خوبی بود و سبک و روش ویژهای در بازیگری داشت.»
او با اشاره به شیوه بازی زندهیاد رضا داوودنژاد افزود: «رضا واقعاً اهل بداهه بود و روش خاص خودش را داشت. زهرا نیز در این زمینه بسیار قوی است. من حتی برای بازیگری از آنها الهام میگیرم و از شیوه کارشان میآموزم.»
سینما نباید در استخدام سیاست و سرمایه باشد
علیرضا داوودنژاد در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از محدودشدن کارکرد هنر گفت: «هنر زمانی میتواند موفق باشد که تنها وظیفهاش سرویسدادن به سیاست و سرمایه نباشد. سینماگر باید بتواند با زندگی واقعی مردم ارتباطی آزاد و مستقیم برقرار کند.»
او ادامه داد: «وقتی جلوی ارتباط آزاد سینماگر با زندگی گرفته شود، فیلمساز بهجای الهام گرفتن از واقعیتهای اجتماعی، به سمت تقلید از نمونههای دیگر میرود. سینمای اجتماعی زمانی شکل میگیرد که فیلمساز بتواند زندگی مردم را ببیند، آن را درک کند و برداشت خود را به تصویر بکشد.»

پروانه ساخت نیازمند بازنگری است
این کارگردان با اشاره به عمومیشدن ابزارهای تولید و انتشار فیلم گفت: «امروز ابزار تولید، تدوین، تکثیر، توزیع و نمایش از انحصار خارج شده است. افراد میتوانند با یک تلفن همراه یا دوربین عکاسی فیلم بسازند، آن را تدوین و منتشر کنند.»
او افزود: «در چنین شرایطی، مراقبتها و محدودیتهای قدیمی دیگر کارایی گذشته را ندارند. من درباره پروانه نمایش بحث جداگانهای دارم، اما مسئله پروانه ساخت در وضعیت امروز نیازمند بازنگری است.»
علیرضا داوودنژاد در پایان گفت: «وقتی فیلمساز اثری را تولید میکند، اما از امکان نمایش آن مطمئن نیست، با نوعی ناامنی روبهرو میشود. سینمای اجتماعی زمانی میتواند زنده بماند که هنرمند آزادانه از زندگی مردم الهام بگیرد و بداند اثرش امکان نمایش و ارتباط با مخاطب را خواهد داشت.»

بیشتر بخوانید:
پویا امینی در «دیوار دفاعی»؛ مواجهه با شخصیتی دور از نقشهای گذشته




