به گزارش پلاتو هنر، هنر اعتراضی معمولاً از دلِ بحران زاده میشود؛ از لحظهای که هنرمند تصور میکند زبان دیگر توان بیان واقعیت را ندارد. زمانی که جنگ، سرکوب، نابرابری یا خشونت به امری عادی و روزمره تبدیل میشود، هنر به ابزاری برای مقاومت بدل میشود نه برای تغییر فوری، بلکه برای ثبت، افشا و بهچالشکشیدن آنچه پنهان مانده است.
هنر اعتراضی بیش از آنکه واکنشی احساسی باشد، نوعی موضعگیری آگاهانه در برابر قدرت است. هنرمند به سمت هنر اعتراضی میرود، زیرا با جهان اطرافش در تعارض قرار میگیرد، تعارضی میان آنچه دیده میشود و آنچه گفته نمیشود. در چنین وضعیتی، تصویر میتواند جایگزین کلام شود، بوم نقاشی به میدان درگیری بدل میشود.
در این گزارش نگاهی میاندازیم به هنرمندانی که اعتراض خود را با آثارشان نشان میدهند:

فرانسیسکو گویا
فرانسیسکو گویا از اولین هنرمندانی بود که خشونت، جنون، سرکوب و ترس جمعی را بدون سانسور نشون داد. این هنرمند در طول عمرش سبک خود را تغییر داده است اما با این حال تمامی آثار او از ویژگیهای یکسانی برخوردار هستند، رئالیسم خشن و بیرحم، چهرههای اغراقشده، بیمار، ترسناک یا پوچ، فاصله گرفتن تدریجی از زیبایی کلاسیک و نزدیک شدن به اکسپرسیونیسم و حتی سوررئالیسم. بسیاری بر این باورند که او اولین نقاش مدرن است قبل از اینکه مدرنیسم اصلاً اسم داشته باشد.
آثار شاخص فرانسیسکو گویا
1_ سوم ماه مه ۱۸۰۸ = این اثر یکی از قویترین نقاشیهای ضدجنگ تاریخ به شمار میرود که در خصوص اعدام مردم عادی اسپانیا توسط ارتش ناپلئون است در این نقاشی سربازها بیچهرهاند و قربانیها انساناند.
2 _ فجایع جنگ = این اثر شکنجه، تجاوز، قحطی و مرگ را به تصویر میکشد بدون قهرمان، بدون افتخار و فقط حقیقت عریان جنگ را بیان میکند.
3 _ ساتورن که پسرش را میبلعد = این اثر تمثیل قدرتی است که فرزندان خودش رو نابود میکند و به خوبی ترس، جنون و فروپاشی اخلاق را به نمایش میگذارد. این نقاشی از دوره نقاشیهای سیاه به شمار میرود.
اعتراض گویا
گویا یکی از هنرمندانی است که هنر اعتراضی انجام میدهد، این هنرمند اعتراض خود را به صورت مستقیم بیان میکند و جنبه شعاری ندارد و همچنین سیاست روزنامهای ندارد بلکه ساختار خشونت، جنون قدرت و سقوط اخلاقی انسان را مورد هدف قرار میدهد به همین خاطر است که برای تحلیل، جنگ، سرکوب یا فروپاشی اجتماعی مرجع مهمی به شمار میرود.

پابلو پیکاسو
پابلو پیکاسو نقاش برجسته اسپانیایی است که یکی از بنیانگذاران کوبیسم و از مهمترین هنرمندان معترض تاریخ هنر به شمار میرود. پیکاسو فقط نقاش نبود، او فرم را شکست تا بتواند واقعیتِ شکستهی جهان را به نمایش بکشد.
مهمترین دورهها
دوره آبی: این دوره بیانگر فقر، تنهایی و انسانهای لهشده است.
دوره رز: این دوره نسبت به دوره قبل انسانیتر است، اما هنوز تلخ به شمار میرود.
کوبیسم: در این دوره پیکاسو واقعیت را خرد میکند و جهان را چندزاویهای میبیند.
دوره سیاسی،اعتراضی: این دوره به جنگ، فاشیسم و خشونت دولتی میپردازد.
هنر اعتراضی پیکاسو
پیکاسو بهوضوح ضد جنگ و ضد فاشیسم بود و همچنین عضو حزب کمونیست فرانسه شد و بارها علیه جنگ داخلی اسپانیا، فاشیسم و خشونت سیستماتیک موضع گرفت، بدون اینکه کار آن تبدیل به پوستر تبلیغاتی شود.
آثار شاخص پابلو پیکاسو
1_ گرنیکا: این اثر، شاهکار ضدجنگ قرن بیستم است که واکنش این هنرمند به بمباران شهر گرنیکا توسط فاشیستها را نشان میدهد که بدنها را به صورت تکهتکه به تصویر کشیدهاست.
2 _ زن گریان: این اثر، چهرهی درد، سوگ و فروپاشی و گریه نه شخصی، بلکه جمعی را به تصویر میکشد.
3 _ قتلعام در کره: پیکاسو در این اثر به صورت مستقیم به جنگ کره اعتراض میکند
پیکاسو یکی از هنرمندانی است که هنر اعتراضی انجام میدهد، با گذشت سالها پیکاسو هنوز هم از اهمیت زیادی برخوردار است به دلیل اینکه اعتراض آن، فقط به یک جنگ نیست بلکه به منطق خشونت حمله میکند و فرم را میشکند، چون جهان شکستهاست پیکاسو نشان داد برای اعتراض، لازم نیست واقعیت را شبیه به واقعیت کشید.

دیهگو ریورا
دیهگو ریورا نقاش و دیوارنگار مکزیکی چهرهی اصلی هنر انقلابی مکزیک و یکی از سیاسیترین نقاشهای قرن ۲۰ به شمار میرفت. ریورا باور داشت هنر باید روی دیوار باشد، نه درون گاوصندوق.
سبک کاری دیهگو ریورا
ریورا استاد نقاشی دیواری بود. آثار او اغلب از فرمهای ساده و قدرتمند، بدنهای درشت و سنگین تشکیل میشدند، و سبک او ضد نخبگانی، ضد گالریمحور، مستقیم و قابلفهم برای مردم عادی به شمار میرفت.
آثار شاخص دیهگو ریورا
1_ مرد بر سر دو راهی: تصویر لنین وسط نقاشی حذف شد و دیوارنگاره نابود شد به دلیل اینکه پیام آن ضدسرمایهداری بود و یکی از معروفترین سانسورهای تاریخ هنر به شمار میرفت.
2_ دیوارنگارههای دیترویت: این اثر بیانگر کارگران، ماشینها و سرمایه است و همچنین ستایش نیروی کار صنعتی را نشان میدهد. این نقاشی نشان دهنده این است که انسان بهعنوان قلب تولید است، نه ابزار.
3_ تاریخ مکزیک: این اثر استعمار، سرکوب، انقلاب را روایت میکند و قهرمانها مردم عادی هستند.
دیهگو ریورا هنر را از انحصار بیرون آورد و به خیابون برد، سیاست را قابلدیدن کرد و نشان داد اعتراض میتواند جمعی و آموزشی باشد.

لئون گولوب
لئون گولوب نقاش آمریکایی است که نقاشی را تبدیل به صحنه بازجویی کرد، در این سبک از هنر تماشاگر همیشه در موقعیت شاهد یا همدست قرار میگیرد.
سبک کاری لئون گولوب
سبک کاری لئون عمداً ضد زیبا است، یعنی به صورت فیگوراتیو خشن و زمخت، بدنهای زخمی، چهرههای بیاحساس، بومهای بزرگ و مقیاس تهدیدکننده داشت. سطح بوم نقاشی را خراش میداد و از رنگهای خاکی، چرک و خونمرده استفاده میکرد.
گلوب بر این باور بود که نقاشی باید اذیتکننده باشد، در غیر این صورت دروغ است.
گولوب و اعتراض
تمرکز اصلی آثار این هنرمند بر شکنجهی دولتی، مزدوران نظامی، خشونت سازمانیافته و نقش آمریکا در جنگها و کودتاها بود و اعتراض وی نه به صورت شعار و نمادین بود بلکه به صورت مستقیم و اتهام زننده اعتراض میکرد.
آثار شاخص لئون گولوب
۱. بازجویی: این اثر صحنهی شکنجه را به تصویر میکشد که در آن قربانی عریان و شکنجهگر خونسرد است و هیچ قهرمانی در آن وجود ندارد.
۲. مزدوران: این نقاشی مزدوران نظامی با ژستهای عادی را نشان میدهد که خشونت بهعنوان یک شغل است و در واقع سرمایهداری نظامی را نقد میکند.
۳. جوخه سفید: این اثر به جوخههای مرگ در آمریکای لاتین اشاره دارد که در آن قدرت بدون پاسخگویی است.
لئون گولوب در هنر اعتراضی از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا زیبایی را قربانی حقیقت کرد و نقاشی را سیاسی، بدون شعار کرد و به مخاطب اجازهی بیطرفی نداد.

جرج کوندو
جرج کوندو نقاش آمریکایی است که خالق مفهوم رئالیسم روانشناختی، شناخته شدهاست. این هنرمند نه صحنهی جنگ را به تصویر میکشد، نه تظاهرات را، بلکه اعتراض او در ذهن انسانها هک میشود.
سبک کاری جرج کوندو
کوندو آگاهانه نقاشی کلاسیک اروپایی را خراب میکند به گونهای که در تمامی آثار او چهرههای چندپاره و کاریکاتوری، اغراق در چشم، دهان، جمجمه و بدنهایی که انگار از درون فروپاشیدن به چشم میخورد.
سبک کاری او ترکیب سبک رامبرانت، پیکاسو و کارتون است که موضوعات ناآرام را به صورت ماهرانه به تصویر میکشد.
او بر این باور است که انسانها را همزمان از چند حالت روانی میکشد.
اعتراض در آثار کوندو
کوندو به صورت بیسروصدا و بدون شعار سیاسی اما عمیقاً انتقادی نسبت به طبقه بورژوا، روشنفکرنمایی، قدرت پنهان در چهرههای متمدن و جنون نرمالشده اعتراض میکند.
اکثر چهرهها در آثار این هنرمند به گونهای است که کتوشلوار دارند و لبخند بر چهره دارند اما از درون متلاشیاند.
آثار شاخص جرج کوندو
۱. پرترههای چندچهره: این اثر یک صورت را نشان میدهد که چند شخصیت دارد مثل عقل، جنون، خودشیفتگی و ترس و هدف آن نقد هویت واحد در جامعه مدرن بودهاست.
2. فیگورهای بورژوایی: این اثر قدرت را به صورت کاریکاتور نشان میدهد که در آن اشراف، روشنفکران و مدیران چهرههای تهدیدکننده و مضحک دارند.
3. گروتسکِ آگاهانه: این نقاشی زشتی را به عنوان ابزار افشا نشان میدهد که در آن زیبایی کلاسیک وارونه میشود و نشان دهنده خندهای است که به تهوع منتهی میشود.
کوندو جنون را عادی نشان میدهد و نشاندهنده این موضوع است که نرمال بودن چقدر ترسناک است و پرتره را تبدیل میکند به کالبدشکافی روانی و مناسب دورهای است که خشونت لبخند میزند، قدرت کراوات بستهاست و بحران، شیک ارائه میشود، به همین دلیل یکی از هنرمندانی است که هنر اعتراضی انجام میدهد.

:بیشتر بخوانید




