محمدهادی عطایی، بازیگر و کارگردان تئاتر، در گفتوگویی صریح با پلاتوهنر ضمن انتقاد از وضعیت معیشتی هنرمندان تئاتر و نبود حمایت دولتی، تأکید کرد: هنرمند تئاتر سالهاست با اتکا به جیب خودش و فروش گیشه روی صحنه میرود و هیچ بدهیای به دولت ندارد.
عطایی در ابتدای سخنان خود گفت: هرکس با هر باور و اعتقادی، به شرطی که به دیگران آسیب نرساند، بهنظر من میتواند به حرفهاش مشغول باشد. بزرگان زیادی در هنر، عمرشان را گذاشتند تا این هنر پابرجا بماند و شاید امروز نوبت ماست که اجازه ندهیم شمع هنر نمایش خاموش شود؛ با هر سختیِ ممکن. در زمانی که تمام دستمزد و چرخه مالی تئاتر از جیب مردم جامعه تأمین میشود و در شرایطی که مردم در بدترین برهه اقتصادی قرار دارند و حتی برای خرید مایحتاج ضروری زندگی و خانواده در حال جنگیدن با شرایط هستند، مگر کسی میتواند بلیت تئاتر برای خانوادهاش بخرد؟!
او افزود: اما گاهی همین تمرین کردن و اجرا رفتن، حتی در سالنهایی که به دلیل مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم با استقبال روبهرو نیست، تنها نخِ وصل یک هنرمند و تنها انگیزه او برای ادامه مسیر زندگی است. شاید شبی، فقط یک نفر در همین سالن بنشیند و برای لحظاتی روحش التیام پیدا کند. پس چرا تئاتر باید تعطیل شود؟
این هنرمند خاطر نشان کرد: خیلی برای من جالب است و فکر میکنم بد نیست مردم این سرزمین اگر نمیدانند، بدانند که سالهاست حمایت دولت از هنر تئاتر عملاً صفر شده. تا دوره اول دولت آقای احمدینژاد، هنرمند تئاتر حقوق مشخص داشت؛ یعنی اگر شما نویسنده بودید، بازیگر بودید یا کارگردان، تیپ دستمزدتان معلوم بود و رقم مشخصی داشت.

عطایی با اشاره به روند کاهش حمایتها افزود: از همان دوره به بعد، کمک دولت به تئاتر بهشدت کم شد و حالا چندین سال است که دولت عملاً هیچ حمایتی از هنر تئاتر این مملکت نمیکند. تئاتر امروز با جیب خود هنرمند و با گیشه زنده است؛ آن هم در سالهایی که خصوصیسازی وضعیت را بدتر هم کرده است.
این هنرمند تئاتر تأکید کرد: من این حرفها را فقط میزنم که مردم بدانند دولت هیچ دِینی به هنرمند تئاتر ندارد و هنرمند بر سر دولت منت میگذارد که در این شرایط و در عدم حمایت به هردلیلی (عشق به حرفهاش، دغدغه جامعه، احترام به مردم) صحنه تئاتر را رها نمیکند. شما در سالن خصوصی باید اجاره سالن بدهید، در سالن دولتی باید ۲۰ درصد فروش گیشه را به سالن بدهید. سؤال من این است، دولت دقیقاً چه کمکی به ما میکند که بعد به ما میگویند «دولتی»؟
او با طرح یک پرسش انتقادی ادامه داد: چطور الان رستورانها باز هستند، استخرها باز هستند، آرایشگاهها، مانیکور و پدیکور باز است، اما سالن تئاتر باید تعطیل شود؟ این نگاه اشتباه از کجا میآید؟
عطایی در ادامه گفت: بله، در این مملکت عزیزانی هستند که با دولت همکاری میکنند و دستمزدهای بسیار خوبی هم میگیرند. جالب اینجاست که همین آدمها این روزها خودشان را از همه مظلومتر نشان میدهند و بیشترین گلایهها را دارند. اما هنری که حمایت دولتی از آن صفر است، چرا باید بدهکار دولت باشد؟ چرا مردم فکر میکنند هنرمند تئاتر نباید کار کند؟
او با اشاره به چرخه تولید یک اثر نمایشی توضیح داد: حداقل دو ماه تمرین برای یک اجرا انجام میشود تا شاید ۳۰ شب روی صحنه برود؛ فقط ۳۰ شب. در سالنهای دولتی همینقدر شانس دارید و در سالن خصوصی، چه بلیت بفروشید چه نفروشید، باید کف سالن را پرداخت کنید. مگر چند هنرمند تئاتر داریم که میلیاردی فروش میکنند؟ که اگر هم هستند، نوش جانشان؛ زحمت کشیدهاند و به جایگاه رسیدهاند.
عطایی افزود: اصلاً بیایید حساب کنیم: چرخه مالی تئاتر یکسال این کشور چقدر است؟ که حالا اجرا بشود یا نشود؟ چرا مردم فکر میکنند هنرمندان روی گنج نشستهاند؟ در کل این سرزمین شاید ده بازیگر، ده کارگردان، پنج طراح صحنه و پنج نویسنده باشند که دستمزدهای بسیار بالا میگیرند. باقی هنرمندان اگر کار کنند، دستمزد دارند؛ اگر کار نکنند، هیچ.
او با انتقاد از تصمیمهای مقطعی برای تعطیلی تئاتر گفت: چه حمایتی دولت میکند که هنرمند تئاتر باید بنشیند در خانه؟ کرونا میشود، هنرمند تئاتر باید در خانه بماند. شلوغی میشود، باز اولین جایی که تعطیل میشود، سالن تئاتر است. اگر اینطور است، کارمندان بانک هم نروند سر کار، بیمارستانها هم تعطیل شوند.
باید تمرین دموکراسی کنیم
این هنرمند تئاتر با تأکید بر مفهوم دموکراسی بیان کرد: ما باید تمرین دموکراسی کنیم. دموکراسی یعنی هرکس کار خودش را بکند. اگر معترضید، بروید به کسانی اعتراض کنید که در این روزها استوری میگذارند و همزمان دستمزدهای میلیاردی از صداوسیما میگیرند. هنرمند تئاتر جزئی از همین مردم است، با این تفاوت که بیمهاش را از جیب خودش میدهد، حمایتی ندارد و فقط زمانی میتواند پول دربیاورد که روی صحنه برود.
او درباره هزینهها و مالیاتهای تحمیلی به گروههای نمایشی گفت: اگر مردم نمیدانند، بدانند ما ۲۰ درصد به سالن میدهیم، حدود ۵ درصد به سایت بلیتفروشی، یک مالیات از تماشاگر گرفته میشود و یک مالیات هم از کل فروش گروه. یعنی هنرمند تئاتر عملاً دوبار مالیات میدهد. بیمهمان هم بیمه کارگری است و هیچ ربطی به وزارت ارشاد ندارد؛ زیر نظر خبرنگاران بیمه شدهایم، که خودش جای سؤال دارد.
عطایی افزود: یک عده هنوز جای سفت ننشستهاند و مدام از هنرمندان شاکیاند. بله، عدهای از هنرمندان به جایی وصلاند؛ خب بروید درِ خانه همانها را بزنید، اسم ببرید. چرا همه را با یک چوب میزنید؟ حساب کسانی که استوری میگذاشتند و حالا دستمزدهای میلیاردی از تلویزیون و پلتفرم میگیرند را از خانواده شریف هنرمند جدا کنید.
این هنرمند تئاتر درباره تغییر ذائقه آثار نمایشی گفت: از وقتی حمایت و نگاه ویژه از هنر نمایش برداشته شد، تئاتر برای فروش بلیت مجبور شد برود سراغ متنهایی که فقط مردم را بخنداند، به هر قیمتی. کار شریف مخاطب ندارد، ولی کار سطحی سالن را پر میکند. البته کار خوب هم هنوز مخاطب خودش را دارد، اما واقعیت این است که فشار معیشت و تخممرغ ۴۰۰ هزار تومانی اجازه نمیدهد مردم راحت تئاتر ببینند.
عطایی تأکید کرد: ای کاش هر صنفی سر کار خودش باشد. پزشکان درباره پزشکان حرف بزنند، بازاریها درباره خودشان، هنرمندان درباره خودشان. چرا همه به هم گیر میدهیم؟ مظلومترین آدم این سرزمین، هنرمند واقعی است. مگر کسی میداند مهدی فتحی با چه مشکلات مالی از دنیا رفت؟ محمد نوری و خیلیهای دیگر؟
او گفت: هنرمند واقعی همیشه سخت زندگی کرده، حالا که شب تاریک است. دموکراسی یعنی من اگر میخواهم اجرا بروم، حق دارم؛ تو اگر نمیخواهی، نرو. اگر نمیخواهی تمرین کنی، نکن؛ من میخواهم تمرین میکنم. زور گفتن فقط از بالا بد نیست.
محمدهادی عطایی تأکید کرد: من فقط مسئول خودم هستم؛ محمدهادی عطایی. مسئول باورها و انتخابهای خودم. چرا فکر میکنیم حق داریم زندگی بقیه را قضاوت کنیم؟ تا کفش کسی را نپوشیدهای و راه نرفتهای، حق قضاوت نداری. امیدوارم هر اتفاقی برای کشورمان میافتد در جهت آبادانیاش باشد.
عطایی در پایان، خطاب به مردم ایران گفت: برای سرزمینم، وطنم ایران و مردم شریف و محترمش؛ چه آذری، چه کرد، چه لر، چه گیلک، چه فارس و چه بلوچ، آزادی، عدالت، شادی و سربلندی آرزو میکنم.
بیشتر بخوانید:
معضل امروز مردم فقط اقتصادی است/اتفاقات اخیر ماهیت امنیتی یا اغتشاش ندارد




