آیا به شنیدن موسیقی مازندرانی علاقهمند هستین؟!
به گزارش پلاتو هنر، موسیقی مازندرانی (تبری) یکی از موسیقیهای محلی قدیمی و هویتدار شمال ایران است و بسیار با زندگی، طبیعت و زبان مردم مازندران گره خورده است.
موسیقی مازندرانی مجموعهای از نغمهها، آوازها و ریتمها است که به زبان تبری/مازندرانی اجرا میشود و احساسات مردم منطقه مثل شادمانی، غم، کار، عشق، آیینها و طبیعت رو بیان میکند.
ملودیها معمولاً نرم، احساسی و گاهی غمانگیز است که از جنگل، دریا، شالیزار و کوه الهام میگیرد. هم ریتمهای شاد و تند وجود دارد (برای رقص و جشن) هم ریتمهای آزاد و آرام (برای آواز).
سازهای رایج موسیقی مازندرانی، لَلِـوا (نی محلی)، دوتار، کمانچه، سرنا و دُهُل و قرنه (در بعضی مناطق) محسوب میشوند.
گونهها و کاربردهای موسیقی مازندرانی، آوازهای عاشقانه، غمگین یا چوپانی، کارآواها برای شالیکاری، دامداری، درو، آیینی و محلی برای عروسی، جشنها، سوگواریها، رقصهای محلی مازندرانی است.
میلاد قهاری نوبهار – پایتخت 7
مهدی کارگر
نقش طبیعت در موسیقی مازندرانی
موسیقی مازندرانی معمولاً حس دلتنگی شیرین، طبیعتدوستی و صمیمیت روستایی میدهد؛ حتی قطعههای شادش هم یه لطافت خاص دارند.
طبیعت ستون اصلی موسیقی مازندرانی است. نه فقط الهام، بلکه موضوع، ریتم، ملودی و حتی زمان اجرای موسیقی از طبیعت میآید.
ملودیها شبیه حرکت طبیعت است: نرم مثل مه جنگل، کشدار مثل موج دریا، یا فراز و فروددار مثل کوه،
ریتمها از کارهای طبیعی گرفته شدند: قدم زدن در شالیزار، درو کردن، چوپانی.
مضمون شعرها مستقیم به طبیعت اشاره میکند: جنگل، بارون، دریا، شالی، گاو و گوسفند، کوه، شب و مه.
۱. آوازهای شالیکاری (کارآواها) هنگام نشاکاری و درو شنیده میشود و ریتم آهنگ با حرکت دست توی گل هماهنگ است و آوازها معمولاً گروهی هستند.
۲. آواز چوپانی در کوه و دامداری شنیده میشود و معمولا ملودی کشیده و آزاد است مثل صدایی که در کوه میپیچد که اغلب با لَلِوا اجرا میشود.
۳. ترانههای جنگل و دلتنگی با مضمون مه، باران، تنهایی، عشق و فضای مهآلود و غمِ ملایم جنگلهای شمال شنیده میشود.
۴. موسیقی مرتبط با دریا با مضمون صیادی، انتظار، سفر و ریتم موجمانند، ملودی تکرارشونده شنیده میشوند.
۵. موسیقی جشنها (عروسی) حتی موسیقی شاد هم طبیعتمحور است. و از سازها صدای باز دارن (سرنا، دُهل) برای فضای باز استفاده میشود.
موسیقی مازندرانی و گیلانی هر دو از طبیعت شمال ایران تأثیر گرفتهاند، اما حالوهوای متفاوتی دارند. موسیقی مازندرانی بیشتر آوازمحور، کشیده و احساسی است و معمولاً حس دلتنگی، تنهایی و ارتباط عمیق با طبیعت را منتقل میکند. در مقابل، موسیقی گیلانی ریتمیکتر، شادتر و مناسب اجراهای گروهی و رقصهای محلی است.
در موسیقی مازندرانی ریتمها اغلب آزاد و ملودیها نرم و آهستهاند، اما در موسیقی گیلانی ضرب منظم و حرکت تندتر نقش مهمتری دارد. به طور کلی میتوان گفت موسیقی مازندرانی بیان درونی انسان در دل طبیعت است، در حالی که موسیقی گیلانی بازتاب زندگی جمعی و پرجنبوجوش مردم منطقه است.
ابوالحسن خوشرو، انه اویا
ابوالحسن خوشرور، لاره لاره جان لاره لاره
ابوالحسن خوشرو، تفنگ
مشهورترین و تأثیرگذارترین هنرمندان موسیقی مازندرانی به شرح زیر هستند.
ابوالحسن خوشرو: از بزرگترین خوانندگان موسیقی مازندرانی است که آوازهای اصیل امیری و کتولی رو با قدرت و اصالت اجرا کرد و نقش مهمی در ماندگاری این موسیقی داشت.
محمدرضا اسحاقی: نوازنده برجسته دوتار، پژوهشگر و خواننده موسیقی نواحی مازندران است که موسیقی بومی منطقه رو به شکل علمی و اصیل حفظ و معرفی کرد.
احمد محسنپور: خواننده و آهنگساز شناختهشده است که موسیقی مازندرانی رو با تنظیمهای جدیدتر به نسل جوان معرفی کرد.
اسحاق پوررضایی: خواننده محلی است با تمرکز بر آوازهای سنتی و آیینی مازندران، بهویژه قطعات احساسی و طبیعتمحور.
این افراد جزو کسانی هستند که باعث شدن موسیقی مازندرانی از حالت محلیِ محدود خارج شود و در سطح ملی شناخته شود.
بیشتر بخوانید:
موسیقی قشقایی…داستان کوچ، زندگی در طبیعت؛ هر گوشه از ایران یک نغمه دارد
