به گزارش پلاتو هنر، مسعود کیمیایی، فراتر از یک فیلمساز، صدای نسلهایی است که در دل دود، خون، خیانت و رفاقت، هویت خود را جستوجو کردهاند. او یکی از مؤثرترین و جریانسازترین کارگردانان تاریخ سینمای ایران است.
مسعود کیمیایی را باید فیلمساز شخصیتها دانست؛ قهرمانان تنهای او اغلب در جدال با نظم اجتماعی، فساد یا خیانت، به مسیری تراژیک کشیده میشوند. در آثار او، مفاهیمی چون رفاقت، مردانگی، خیانت، و ایستادگی، در دل روایاتی شاعرانه و پر تنش، بازنمایی میشوند.
از «قیصر» گرفته تا «گوزنها»، و از «سرب» تا «جرم»، کیمیایی دنیایی ساخته که در آن خیابانها، کافهها، و زندانها، به اندازه سکانسهای پرتعلیق، کارکردی روایی دارند. او استاد استفاده از دیالوگهای پرشور و ادبیات شبهحماسی است؛ جملاتی که شخصیتها را از سطح تیپ به عمق اسطوره ارتقا میدهند.
پس از انقلاب اسلامی ایران، اگرچه فضای سینما دگرگون شد اما کیمیایی با وفاداری به دغدغههای اجتماعی و شخصی خود، آثاری ساخت که همچنان امضای او را بر خود دارند و خالق دنیایی خاص، با زبان، فرم و دغدغهای یگانه است.
به بهانه هفتم مرداد ماه، زادروز مسعود کیمیایی، نگاهی به تعدادی از آثار سینمایی این فیلمساز ایرانی میاندازیم.
مسعود کیمیایی/ «قیصر»؛ آغازگر موج نو در سینمای ایران
فیلم سینمایی «قیصر» به نویسندگی و کارگردانی مسعود کیمیایی، محصول سال ۱۳۴۸ است. بهروز وثوقی، ناصر ملکمطیعی و جمشید مشایخی بازیگران اصلی این فیلم هستند.
خلاصه داستان: قیصر به انتقام قتل برادرش فرمان و مرگ خواهرش که مورد تجاوز قرار گرفته است، عاملین را که برادران آق منگل هستند یکی پس از دیگری به قتل میرساند و خود نیز در پایان به ضرب گلولهی پلیس از پای درمیآید.
این فیلم یکی از تاثیرگذارترین آثار سینمایی است که نقطه عطفی در تاریخ سینمای ایران محسوب میشود. «قیصر» به نوعی صدای بی عدالتی قشر متوسط جامعه است و انتقام پاسخ نظام اجتماعی است که نمیتواند عدالت را برقرار کند.
قیصر فردی ساکت، خشمگین و انتقامجو است که به خانواده، شرف و غیرت متعهد است که در اینجا غیرت با زهر تلخ خشونت آمیخته شده است و قهرمان قصه، خود عدالت را برقرار میکند. «قیصر» تصویری از نسلی است که احساس میکند در دنیای بیعدالتی خودش باید قاضی باشد.
مسعود کیمیایی/ «قاتل اهلی»؛ رویارویی دو نسل، دو منطق
فیلم سینمایی «قاتل اهلی» به نویسندگی و کارگردانی مسعود کیمیایی محصول سال ۱۳۹۵ است. پرویز پرستویی، امیر جدیدی، پگاه آهنگرانی، پرویز پورحسینی، حمیدرضا افشار، حمیدرضا آذرنگ، رضا رشیدپور، لعیا زنگنه، یغما گلرویی، پولاد کیمیایی و سعید پیردوست بازیگران این فیلم هستند.
«قاتل اهلی» هم از وفاداری به دوست و قانون نانوشته مردانگی و ایستادن بر سر حرف حق سخن میگوید. در اینجا قهرمانهای قصه دیگر جایگاهی در جهان ندارند اما شخصیتپردازی هنوز در چارچوب سنت است. دوربین کیمیایی مثل همیشه فضای خاکستری، آهسته و متفکری را هم راستا با ذهن و جهانی درونی شخصیتها خلق میکند.
این فیلم تمثیلی از مسعود کیمیایی است، فیلمسازی که در جهان مدرت سینمای امروز هنوز میخواهد به زبان دیروز حرف بزند. قاتل اهلی نشان میدهد مسعود کیمیایی هنوز سینما را میشناسد.
مسعود کیمیایی/ «سربازهای جمعه» با مضمون بیپناهی
فیلم سینمایی «سربازهای جمعه» به نویسندگی و کارگردانی مسعود کیمیایی محصول سال ۱۳۸۲ است. مریلا زارعی، حدیث فولادوند و بهرام رادان از بازیگران اصلی این فیلم هستند.
این فیلم داستان سه سرباز به نامهای آصف، رضا و سعید است که با دعوایی جنجالی در پادگان باهم آشنا میشوند. آنها به همراه فرماندهشان به مرخصی اجباری میروند. اما در این مرخصی هر کدام از آنها درگیر مشکلات عجیب زندگی خود میشوند.
این فیلم روایتی چندشخصیتی است که هر کدام، داستان خود را در دل یک بستر اجتماعی مشترک دنبال میکنند و بازهم به دغدغهی سرنوشت تلخ طبقات پایین جامعه و مردان با غیرت میپردازد. نورپردازی کمکنتراست و فضای سردبصری با مضمون بیپناهی، احساس روزمرگی تلخ و درونی شخصیت ها را القا میکند.
«سربازهای جمعه» تصویری واقعگرایانه از جامعه ایران معاصر است که قهرمانان قصه شکستخوردگانی با نگاههای خسته هستند.
«خون شد»، «معکوس»، «متروپل»، «اعتراض»، «سلطان»، «ردپای گرگ»، «دندان مار» و… از دیگر آثار مسعود کیمیایی هستند.
بیشتر بخوانید:
