به گزارش پلاتو هنر، فیلم انیمیشن «Shrek» (شرک) به خاطر شکستن کلیشه‌های قصه‌های پریان برخلاف داستان‌های سنتی، قهرمان شرک یک غول سبزرنگ و نه‌چندان خوش‌برخورد و نگاه تازه برای مخاطبان باعث شد به یکی از تأثیرگذارترین آثار انیمیشن تبدیل شود.

«شِرِک»؛ انیمیشنی که قواعد دنیای دیزنی را بهم ریخت

شخصیت‌های به‌یادماندنی شخصیت‌هایی مانند Shrek، Donkey، Princess Fiona و Puss in Boots هر کدام ویژگی‌های منحصربه‌فرد و طنز خاص خود را دارند.

از طرفی موسیقی خاطره‌انگیز این انیمیشن با استفاده از آهنگ‌های پاپ و راک، به‌ویژه All Star، فضای فیلم را ماندگار کرد و حتی سال‌ها بعد به بخشی از فرهنگ اینترنت تبدیل شد.

کیفیت بصری و طراحی شخصیت‌ها هم در زمان اکران در سال ۲۰۰۱ بسیار چشمگیر بود و استانداردهای جدیدی برای انیمیشن‌های رایانه‌ای ایجاد کرد.

محبوبیت شرک نتیجه ترکیب طنز هوشمندانه، شخصیت‌های دوست‌داشتنی، شکستن کلیشه‌ها، پیام انسانی و موسیقی ماندگار است؛ ترکیبی که باعث شد هم کودکان و هم بزرگسالان با آن ارتباط برقرار کنند.

راز محبوبیت «شِرِک»؛ چرا بعد از 20 سال هنوز تماشایی است؟!

قسمت اول «شِرِک» محصول (۲۰۰۱) با پیام و مفهوم شکستن کلیشه‌های قصه‌های پریان، طنز هوشمندانه و ماندگار، پیام پذیرش خود و دیگران، نوآوری و تأثیر فرهنگی، دنیای شرک و شخصیت‌ها را معرفی می‌کند.

شِرِک، یک اورک ضد اجتماعی و بسیار قلمرو پرست است که از تنهایی در مراتع خود لذت می‌برد و در برابر گروه‌های مزاحم مقاومت می‌کند تا از حریم شخصی‌اش لذت ببرد.

در ادامه داستان انیمیشن شِرِک و الاغ به قلعه می‌روند و توسط اژدها حمله می‌شوند. شِرِک فیونا را پیدا می‌کند که از نقده به عدم رمانتیسم او انتقاد دارد؛ آن ها پس از نجات الاغ از قلعه، از آنجا فرار می‌کنند. شبانه، پس از تنظیم اردو و با تنهایی فیونا در یک غار، شِرِک با الاغ درباره ناخوشایندی و عدم پذیرش او توسط دیگران به اشتراک گذاشته و دلسوزی خود را نشان می‌دهد. فیونا این را می‌شنود و تصمیم می‌گیرد که با شِرِک مهربان‌تر باشد و…

بعد از موفقیت قسمت اول، سه دنباله اصلی ساخته شد که هر کدام داستان متفاوتی دارند. قسمت دوم «شِرِک» محصول  (۲۰۰۴) از نظر بسیاری از طرفداران بهترین دنباله مجموعه است.

خلاصه داستان: بعد از ازدواج، شِرِک و Princess Fiona به سرزمین Far Far Away می‌روند تا با پدر و مادر فیونا دیدار کنند. اما پدر فیونا از این که دامادش یک غول است، خوشحال نیست. در همین زمان، Fairy Godmother و پسرش، Prince Charming، نقشه می‌کشند تا فیونا را از شِرِک جدا کنند. در این قسمت شخصیت محبوب Puss in Boots هم برای اولین بار وارد داستان می‌شود و ابتدا دشمن شِرِک است، اما بعد به دوست او تبدیل می‌شود.

در نسخه دوم این انیمیشن، شخصیت محبوب Puss in Boots ورود می‌کند و داستان احساسی‌تر و پرماجراتر می‌شود. شخصیت‌های منفی قوی‌تر، مثل Fairy Godmother ظاهر می‌شوند، موسیقی و پایان‌بندی بسیار هیجان‌انگیز است.

قسمت سوم «شِرِک» (Shrek the Third) (۲۰۰۷)

خلاصه داستان: پادشاه پدر فیونا از دنیا می‌رود و شرک باید پادشاه شود، اما او اصلاً چنین مسئولیتی را دوست ندارد.
برای همین به دنبال نوجوانی به نام Artie می‌رود که وارث واقعی تاج‌وتخت است. در همین حال، پرنس چارمینگ با گروهی از شخصیت‌های شرور داستان‌های افسانه‌ای علیه شرک شورش می‌کند.

این قسمت بیشتر درباره مسئولیت‌پذیری، خانواده و آمادگی برای پدر شدن شرک است.

در نسخه سوم این انیمیشن، تمرکز روی مسئولیت‌پذیری و خانواده است و شرک با ترس از پدر شدن روبه‌رو می‌شود. حضور شخصیت‌های افسانه‌ای بیشتر احساس می‌شود و فضای خانوادگی و پیام بلوغ دارد اما طنز و داستان نسبت به قسمت‌های دیگر ضعیف‌تر ارزیابی شده است.

شرک سوم ضعیف‌ترین قسمت اصلی مجموعه شناخته می‌شود؛ بیشتر طرفداران معتقدند طنز و داستانش به قدرت قسمت‌های دیگر نبود.

قسمت چهارم «شِرِک» (Shrek Forever After) (شرک برای همیشه) (۲۰۰۷)

خلاصه داستان: شرک حالا همسر و پدر چند بچه است، اما احساس می‌کند زندگی‌اش یکنواخت شده و دلتنگ روزهایی است که همه از او می‌ترسیدند. او با Rumpelstiltskin قراردادی جادویی می‌بندد، اما وارد دنیایی موازی می‌شود که در آن، هیچ‌کس شرک را نمی‌شناسد، فیونا هرگز با او ازدواج نکرده است، انکی دوست او نیست، رامپل‌استیلتسکین بر سرزمین حکومت می‌کند و شرک باید راهی پیدا کند تا این دنیا را نجات دهد و دوباره عشق فیونا را به دست بیاورد.

این نسخه به خاطر داستان احساسی و پایان‌بندی خوب، بازخورد مثبتی گرفت.

«شِرِک ۵»؛ نوستالژی محبوبی که دوباره زنده شد

اکنون این غول سبز افسانه‌ای باز می‌گردد و نسخه 5 این انیمیشن به مخاطبان ارائه می‌شود.  قسمت پنجم این فرنچایز، ادامه‌ای بر داستان خانواده شِرِک و فیونا خواهد بود و قرار است نسل جدیدی از شخصیت‌ها را نیز بیش از گذشته وارد ماجرا کند.

داستان این قسمت چند سال پس از اتفاقات فیلم قبلی روایت می‌شود و تمرکز بیشتری بر زندگی خانوادگی شرک، فیونا و فرزندانشان دارد. در عین حال، به نظر می‌رسد سازندگان تلاش کرده‌اند همان فضای شوخ‌طبع، طعنه‌آمیز و پر از ارجاعات فرهنگی را که از ویژگی‌های اصلی مجموعه «شِرِک» بوده است، حفظ کنند.

اکران جهانی «شرک ۵» برای تابستان سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است. این انیمیشن در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ معادل ۹ تیر ۱۴۰۶ اکران می‌شود.

در مورد نسخه پنجم این انیمیشن باید گفت که با وجود اینکه فرصت بزرگ و ریسک زیادی دارد، می‌تواند مانند نسخه های پیشین موفقیت کسب کند. البته به وسیله فاصله زمانی زیاد از قسمت قبلی باعث شده انتظارات بسیار بالا باشد اما اگر فیلم بیش از حد روی نوستالژی تکیه کند و داستان تازه و خلاقانه‌ای نداشته باشد، ممکن است طرفداران قدیمی را ناامید کند.

طنز شِرِک همیشه به خاطر کنایه‌های هوشمندانه و زیر سؤال بردن کلیشه‌ها محبوب بود؛ اگر این ویژگی کمرنگ شود، بخشی از هویت مجموعه از بین می‌رود.

به نظر می‌رسد، رسیدن به محبوبیت قسمت اول کار بسیار سختی باشد. قسمت اول «شرک» فقط یک فیلم موفق نبود؛ یک اتفاق فرهنگی بود. بسیاری از شوخی‌ها، شخصیت‌ها و حتی موسیقی آن برای اولین بار دیده می‌شدند. تکرار چنین تأثیری بعد از بیش از دو دهه آسان نیست.

نسخه پنجم اگر داستان قوی و طنز هوشمندانه داشته باشد، احتمالاً هم از نظر فروش و هم از نظر استقبال موفق خواهد بود. اگر بیشتر روی نوستالژی تکیه کند، شاید فروش خوبی داشته باشد، اما به اندازه قسمت‌های محبوب قدیمی در ذهن مخاطبان ماندگار نشود.

اما اگر شخصیت‌های قدیمی را خوب توسعه دهد و در کنار آن ایده‌های تازه ارائه کند، می‌تواند یکی از بهترین دنباله‌های مجموعه باشد.

پیش‌بینی من این است که از نظر گیشه احتمالاً موفق خواهد شد، اما از نظر محبوبیت و تأثیر فرهنگی، بعید است به جایگاه افسانه‌ای قسمت اول برسد. البته اگر کیفیتش در حد انتظار باشد، می‌تواند به یکی از بهترین انیمیشن‌های سال تبدیل شود.

در مجموع، هنوز تا قبل از اکران نمی‌شود درباره کیفیت فیلم قضاوت قطعی کرد، اما اگر بتواند همان تعادل بین طنز، احساس و نگاه متفاوت به قصه‌های پریان را حفظ کند، شانس خوبی برای موفقیت دارد.

شِرِک در ایران؛ موفقیتی که دوبله فارسی ساخت

دوبله فارسی نسخه های «شِرِک» فقط ترجمه دیالوگ‌ها نبوده است؛ دوبلورها با لحن، شوخی‌ها و بازی صوتی‌شان شخصیت‌ها را برای مخاطب ایرانی بسیار زنده کردند. برای بعضی‌ها حتی صدای فارسی الاغ یا شِرِک از نسخهٔ اصلی خاطره‌انگیزتر است. البته اگر بخواهیم عینی صحبت کنیم، نمی‌توان گفت «دوبلهٔ ایرانی از نسخهٔ اصلی بهتر است»، چون این موضوع سلیقه‌ای است. اما می‌توان گفت که برای بسیاری از مخاطبان ایرانی، دوبلهٔ فارسی تجربهٔ تماشای شرک را جذاب‌تر و خنده‌دارتر کرده است.

البته رواج شبکهٔ نمایش خانگی در دههٔ ۱۳۸۰ هم بی تاثر نیست، زمانی که دسترسی به سرویس‌های استریم وجود نداشت، بسیاری از خانواده‌ها انیمیشن‌ها را با دوبلهٔ فارسی از طریق DVD و شبکهٔ نمایش خانگی تماشا می‌کردند. شِرِک نیز از همین مسیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین انیمیشن‌های آن دوره تبدیل شد.

در مجموع، می‌توان گفت اگر دوبلهٔ فارسی ضعیف بود، شِرِک احتمالاً در ایران همچنان محبوب می‌شد، اما نه تا این اندازه. دوبلهٔ خوب باعث شد بسیاری از دیالوگ‌ها و شخصیت‌ها در حافظهٔ جمعی مخاطبان ایرانی ماندگار شوند و شِرِک به یکی از خاطره‌انگیزترین انیمیشن‌های نسل دههٔ ۷۰ و ۸۰ ایران تبدیل شود.

بیشتر بخوانید:

خانم‌ها و آقایان، به دنیای «The Last of Us» خوش آمدید، جایی که در آن بقا تنها آغاز ماجرا است

خبر داغ برای طرفداران انیمیشن؛ «شرک ۵» همه را غافلگیر می‌کند