آیا عکاسی از جنبشهای اعتراضی میتواند دنیا را تغییر دهد؟!
به گزارش پلاتو هنر، در جنبش و جریانات سیاسی و اجتماعی در سراسر جهان و از گذشته تا به امروز، آیا کسی به این فکر میکند که نسلهای بعد چطور این وقایع را به یاد خواهند آورد؟ آیا کسی پیش بینی میکند که این جنبش در آینده چه آثار شگرفی خواهد داشت؟ یا تنها حلقهای عظیم به طور تصادفی از اتحاد گروههای مختلف تشکیل شده است و این تعداد معترض ناگهان بدون اینکه خود بخواهند با یکدیگر همصدا شده بودند؟
عکاسی از جنبشهای اعتراضی، تظاهرات و رویدادهایی با ماهیت مشابه بسیار چالش برانگیز است.
به همین ترتیب، عکاسی اعتراضی به عکاسان اجازه میدهد تا احساسات واقعی را تجربه کنند. به ترسیم تصویر واضح تری از چیزهایی که اتفاق افتاده یا در حال وقوع هستند کمک میکند. در بسیاری از موقعیتها، عکاسی اعتراضی میتواند به توضیح بهتر برخی مسائل یا حوادث کمک کند.
عکسها نتیجه تلاشهایی است برای فهم رویدادها موقع اتفاق افتادنشان و روایت داستان. عکاسی نمیتواند دنیا را تغییر دهد، اما میتواند دنیا را نشون دهد، خصوصا وقتی در حال تغییر است.
عکاسی از جنبشهای اعتراضی؛ وقتی شاتر ضربان جمعیت را میشنود
تصویری از «مرد تانکی» که یک دسته از تانکهای تی۵۹ را متوقف کرده است. میدان تینانمن، پکن، چین. ۴ ژوئن ۱۹۸۹. عکس از استوارت فرانکلین، آژانس مگنوم.
این عکس توسط استوارت فرانکلین از فردی که در مقابل پنج تانک تی۵۹ وسط یک خیابان خالی در میدان تینانمن پکن ایستاده، ثبت شده است.
عکس از تظاهرات چینیها گرفتهشده که در اعتراض به نبود آزادی بیان و فساد گسترده حکومتی در این میدان تجمع کردهبودند. وقتی او این عکس را از بالکن یک هتل گرفت، به نظرش یک عکس عادی میآمد. اما چند روز بعد وقتی عکس را به فرانسه برد و فهمید اسنادی که از این اعتراضات و سرکوب پس از آن به رسانهها درز کرده چقدر اندک بودهاند، تازه متوجه اهمیت عکس خودش شد: سانسور شدید و ظالمانه رسانهها در چین، این عکس تاثیر گذار و تلخ را از مردی که «مرد تانکی» نامیده شد بدل کرد به نماد جنگ برای آزادی بیان.
هویت و سرنوشت «مرد تانکی» نامعلوم باقی ماند، اما شجاعت او الهامبخش مخالفان و مدافعان آزادی در سراسر جهان باقی مانده است.
در این تصویر مرد جوانی بر روی بخشی از دیوار برلین که میان دروازه براندنبرگ و میدان پوتسدامر قرار دارد نشسته است. آلمان غربی. ۱۱ نوامبر ۱۹۸۹. عکس از ریموند دپاردون، آژانس مگنوم.
قدرت اعتراض امری است که مدتهاست ذهن ریموند دپاردون را به خود مشغول کردهاست. از نظر او، یک عکس دقیقا مساوی است با درک خالق آن از میزان بالقوه تاثیری که میتواند بر مخاطب داشتهباشد. «من خبرنگارم،» دپاردون این را میگوید و ادامه میدهد «اما در عین حال شعر، سیاست، و شاید تماشاچی بودن، باور به اینکه عکاسی هنوز میتونه شرایط رو تغییر بده، منو تحت تاثیر قرار میدهند.»
تصویری از دستگیری یک معترض خیابانی. «لعنت به بیاعتنا!» بیرمنگام، آلاباما، ایالات متحده آمریکا، ۱۹۶۳. عکس از بروس دیویدسون، آژانس مگنوم.
حتما از نهضت مقاوت علیه جنگ ویتنام شنیدهاید. از سال ۱۹۴۷ که مگنوم پایه گذاری شده، عکاسان این آژانس نهضتهای مدنی و جنبشهای آزادی خواهانه بسیاری را در دورافتادهترین نقاط جهان پوشش دادهاند. اسناد به دست آمده از این اتفاقات، از عکسهای دلخراش ژوزف کودلکا از تهاجم نیروهای پیمان ورشو به چکسلواکی در سال ۱۹۶۸ گرفته تا شورش دانشجویان پاریسی در می ۱۹۶۸ برای احقاق حقوق شهروندی که برونو باربی از آن عکاسی کرده، جزء قویترین و تاثیرگذارترین آلبومهای تاریخ عکاسی خبریاند.
این عکسها گردهمآیی مردم عادی را در تلاش برای تغییر اوضاع به تصویر کشیدهاند.
این تصویر تظاهرات علیه حضور نظامی آمریکا در ویتنام شمالی را نشان میدهد. چین، ۱۹۶۵. عکس از مارک ریباد، آژانس مگنوم.
این تصویر تهاجم نیروهای پیمان ورشو نزدیک ساختمان رادیوی ملی را نشان میدهد. پراگ، جمهوری چک، آگوست ۱۹۶۸. عکس از ژوزف کودلکا، آژانس مگنوم.
در این تصویر دانشجویان در حال پرتاب اشیا به سمت پلیس را نشان میدهد. خیابان سن ژرمن، منطقه ۶ پاریس، فرانسه. ۶ می۱۹۶۸. عکس از برونو باربی، آژانس مگنوم.
در این تصویر، دختری با گل تاثیری کوچک اما انکارناپذیر در تغییر دیدگاه عمومی نسبت به جنگ ویتنام گذاشت. این تاثیر تا حدی بود که پس از اتمام جنگ، بسیاری از مسئولان دولتی ایالات متحده به طور رسمی آن را محکوم کردند.
تظاهرات ریکی فلورس در مقابل سازمان ملل در سال 2000. این عکس اعضای «زنان در سوگ و خشم» را نشان میدهد که در اعتراض به تبرئه افسران پلیسی که به آمادو دلالو غیرمسلح تیراندازی کردند، اعتراض کردند. زنان چادر مشکی پوشیده بودند و عکس های قربانی را در دست داشتند.
راهپیمایی مرد میلیونی دوین آلن، اکتبر 2015. این عکس توسط دوین آلن، دختر کوچکی را نشان می دهد که به عنوان دختر یک افسر پلیس بازنشسته بالتیمور، مایکل ای. وود، جونیور شناسایی شده است.
تصویر انقلاب چتر در هنگکنگ (۲۰۱۴) توسط عکاس گتی، پائولا برانستین (Paula Bronstein) ثبت و به نمادی از مقاومت صلحآمیز در جنبشهای دموکراسیخواهی تبدیل شد و روح ایستادگی مردم هنگکنگ در برابر مداخلههای دولتی را به جهانیان نشان داد. البته عکاسهای دیگری نیز این رویداد مهم را ثبت کردند.
تصویر شلیک به ملاله یوسفزی (۲۰۱۲)، ملاله، دختر پاکستانی که به دلیل حمایت از آموزش دختران توسط طالبان هدف قرار گرفت، جهان را تکان داد. انتشار گسترده این تصویر پیام او را جهانی کرد و حمایت بینالمللی از مبارزه او برای آموزش دختران را شعلهور ساخت.
ملاله یوسفزَی، بهخاطر فعالیتهایش در زمینه حق تحصیل دختران در پاکستان، جایزه صلح نوبل ۲۰۱۴ را بهطور مشترک با کایلاش ساتیارتی (فعال حقوق کودکان از هند) دریافت کرد. او جوانترین برنده تاریخ جایزه صلح نوبل است، که در سن ۱۷ سالگی این جایزه را گرفت.
تصویر دست دادن بیسابقه در حیاط کاخ سفید در سال ۱۹۹۳، اسحاق رابین، نخستوزیر وقت اسرائیل و یاسر عرفات، رئیس وقت سازمان آزادیبخش فلسطین در حضور بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت آمریکا دست دادند و به یک توافق رسیدند که به پیمان اسلو معروف است؛ این پیمان زمینهساز ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطین شد. این لحظه توسط دیوید ایک (David Ake) ثبت شده است.
میشل ستبون، عکاس فرانسوی و الجزایری تصاویر زیادی را از انقلاب و تظاهرات و درگیریهای ایران سال 1357 به ثبت رسانده است که یکی از آنها را در تصویر بالا میبینیم.
بیشتر بخوانید:
