به گزارش پلاتو هنر، فیلم کوتاه «خانه ماه» به نویسندگی و کارگردانی حمیدرضا مقصودی، تاکنون موفق به کسب لوح تقدیر و جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم رشد (دوره ۵۴)، برنده جایزه بهترین فیلمنامه اورجینال و بهترین صدابرداری و تندیس بهترین فیلم از جشنواره‌ مهروشید مشهد (دوره ۶۹)، برنده جایزه بهترین بازیگر زن کودک، بهترین بازیگر مرد و تندیس بهترین فیلمبرداری و تندیس بهترین کارگردانی از جشنواره منطقه ای فرانک،
کاندیدای بهترین فیلم جشنواره «باانرژی» شده است.

همچنین این فیلم کوتاه سابقه حضور در جشنواره‌های فیلم پورتوبلو انگلستان (دوره ۲۹)، رجیو ایتالیا (دوره ۲۳)، کردی برلین (دوره ۱۴)، کردی لندن (دوره ۱۴)، دهوک (دوره ۱۱)، آرگو فیلم اسلواکی (دوره ۴۱) کوتاه یونان (دوره ۶)، کوتاه تهران، فجر، ایسفا و.. را دارد.

مجید پهلوان، فاطمه روشن بخش، ندا یادگار، حسام مقصودی، یونس مقصودی، بازیگران این فیلم هستند و پخش بین‌الملل اثر بر عهده کمپانی سینه‌راما به مدیریت نشاط باقری است.

به بهانه حضور موفق فیلم کوتاه «خانه ماه» در جشنواره‌های بین‌المللی با حمیدرضا مقصودی، نویسنده و کارگردان این فیلم کوتاه گفت‌وگویی داشته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

«خانه ماه»؛ در جهانی سرشار از رنج و خشونت، مهربانی و همدلی کشف می‌شود

حمیدرضا مقصودی درباره داستان فیلم کوتاه «خانه ماه» توضیح داد: این فیلم کوتاه روایت دختر نوجوانی است که به دلیل تفاوت‌های ظاهری‌اش از سوی جامعه، به خصوص پدر دچار تبعیض شده است. او در سکوت و انزوا زندگی می‌کند تا این‌که با حیوانی آسیب‌دیده روبه‌رو می‌شود.

او ادامه داد: حیوانی که قربانی خشونت و خودخواهی انسان‌ها است. این مواجهه باعث می‌شود درون او دگرگونی‌ای شکل بگیرد و میان رنج خودش و رنج حیوان پیوندی عاطفی و انسانی ایجاد شود. داستان در واقع درباره‌ همدلی دو موجود متفاوت است که در جهانی سرشار از بی‌رحمی، زیباییِ تفاوت و مهربانی را کشف می‌کنند.

قصه «خانه ماه» از خشونت علیه حیوانات شکل گرفت

این کارگردان درباره ایده اولیه فیلم کوتاه «خانه ماه» گفت: ایده‌ی این فیلم کوتاه از تجربه‌های دوران کودکی من شکل گرفت. تابستان‌ها که به روستای پدربزرگ و مادربزرگم می‌رفتم، گاهی شاهد رفتارهایی بودم که انسان‌ها برای رسیدن به خواسته‌های خود نسبت به حیوانات و حتی انسان‌های دیگر انجام می‌دادند. همان لحظات ساده اما تلخ، در ذهنم تبدیل به جرقه‌ی این داستان شد.

او ادامه داد: دیدن این خشونت‌ها برایم بسیار آزاردهنده بود و همیشه در ذهنم این پرسش تکرار می‌شد که چرا انسان‌ها باید برای تحقق خواسته‌های خود به موجودات دیگر آسیب برسانند؟ احساس دلسوزی و ناراحتیِ آن روزها، سال‌ها بعد به انگیزه‌ای عمیق برای ساخت «خانه ماه» تبدیل شد. جذابیت این قصه برای من در سادگی و در عین حال در عمق انسانی و احساسی آن است. اینکه چگونه یک لحظه‌ی همدلی میان دو قربانی می‌تواند نوری از انسانیت را در تاریکی روشن کند.

موسیقی؛ زبان درونی شخصیت اصلی

حمیدرضا مقصودی درباره جایگاه این کارگردان درباره موسیقی و صداگذاری فیلم کوتاه بیان کرد: در «خانه ماه» موسیقی و صداگذاری نقشی اساسی در انتقال حس و ایجاد فضای عاطفی فیلم دارند. از آن‌جا که فیلم بیش از گفت‌وگو بر تصویر و احساس تکیه دارد، موسیقی به نوعی تبدیل به زبان درونی شخصیت اصلی شده است؛ زبانی که در لحظاتی که او در جست‌وجوی یافتن احساسات واقعی خود است، وارد میدان می‌شود و مخاطب را به دنیای درونی‌اش نزدیک‌تر می‌کند.

او ادامه داد: موسیقی این اثر را علیرضا حسینی ساخته است. او با استفاده از ساختاری مینیمال و بهره‌گیری از نوای کمانچه در فضایی احساسی و متأثر از موسیقی بومی کرمانج‌های خراسان، توانسته سکوت، تنهایی شخصیت و بستر بومی قصه را برجسته کند.

او افزود: صدابرداری اثر بر عهده عرفان رضایی و صداگذاری توسط محمدمهدی جواهری‌زاده انجام شده است. در طراحی صدا تلاش شد تا صداهای محیطی از جمله صدای باد، حیوانات و طبیعت نه تنها جنبه‌ی واقع‌گرایانه داشته باشند، بلکه بار دراماتیک و معنایی فیلم را نیز تقویت کنند.

مقصودی تصریح کرد: تلاش ما این بود که صدا صرفاً شنیده نشود، بلکه در روایت سهیم باشد و به پیشبرد درام کمک کند؛ مانند صحنه‌ای که کودک تصمیم می‌گیرد آتش پیک‌نیک را خاموش کند، جایی که ترکیب صدا و سکوت، احساس درونی او را آشکار می‌سازد و لایه‌ی عمیق‌تری از موقعیت را نمایان می‌کند.

طراحی صحنه «خانه ماه» بر اساس نگاه یک کودک شکل گرفت

حمیدرضا مقصودی درباره فضاسازی و طراحی صحنه اظهار کرد: فضاسازی و طراحی صحنه در «خانه ماه» بر اساس نگاه و درک یک کودک شکل گرفت؛ کودکی که جهان را با سادگی و بی‌قضاوتی خود می‌بیند. هدف ما این بود که فضای فیلم در عین تلخی و واقع‌گرایی، نوری از امید و زندگی را در خود داشته باشد. به همین دلیل، برخلاف روال معمول در نمایش تنهایی یا رنج، به سمت رنگ‌های سرد و خاموش نرفتیم. از رنگ‌های گرم و نور طبیعی استفاده کردیم تا حس زنده بودن و جریان زندگی حتی در تلخ‌ترین لحظات حفظ شود.

او ادامه داد: این انتخاب کمک کرد تا فضای فیلم شاعرانه‌تر و انسانی‌تر شود و با جهان ذهنی کودک، که راوی نانوشته‌ی قصه است، هم‌خوانی پیدا کند. طراحی صحنه ساده و واقع‌گراست، اما لایه‌های معنایی در آن حضور دارد. خانه، مزرعه و فضای اطراف حیوان، هر یک استعاره‌ای از دنیای محدود و شکننده‌ای هستند که کودک در آن گرفتار است. خانه‌ی اصلی فیلم به‌صورت کامل بازسازی شد، زیرا بنای اصلی مخروبه بود.

او افزود: در بازسازی آن تلاش کردیم از زاویه نگاه کودک به رنگ‌ها و اشیا بنگریم؛ جهانی که هنوز می‌تواند در دل ویرانی، نشانه‌ای از زندگی را ببیند. در نهایت، ما کوشیدیم تا در دل فضای تلخ قصه، طراحی صحنه، تصویر و نورپردازی، حال‌وهوایی شاعرانه و امیدبخش داشته باشند؛ جهانی که اگرچه سخت و خاموش است، اما از چشم یک کودک هنوز می‌تواند روشن و زنده باشد.

ترکیب واقع‌گرایی با حال‌وهوای شاعرانه در انتخاب لوکیشن

حمیدرضا مقصودی درباره لوکیشن فیلمبرداری عنوان کرد: فیلم کوتاه «خانه ماه» در روستای داغدار، یکی از روستاهای کرمانج‌زبان شهرستان درگز در شمال‌شرق خراسان فیلم‌برداری شد؛ روستایی که در واقع زادگاه من است و خاطرات کودکی‌ام در کوچه‌ها و طبیعت آن شکل گرفته است. همین پیوند شخصی با فضا باعث شد انتخاب این مکان برای من نه‌تنها تصمیمی حرفه‌ای، بلکه احساسی و ریشه‌دار باشد.

او ادامه داد: معیار اصلی من برای انتخاب لوکیشن، ترکیب واقع‌گرایی با حال‌وهوای شاعرانه و نمادین بود. می‌خواستم محیط فیلم در عین واقعی بودن، در لایه‌های عمیق‌تر خود معنایی استعاری داشته باشد؛ جایی میان واقعیت و رویا. طبیعت آرام و سکوت فراگیر منطقه در کنار نور طبیعی خورشید، کمک کرد تا جهان درونی شخصیت که سرشار از تنهایی، جست‌وجو و امید است، ملموس‌تر به تصویر کشیده شود.

او افزود: در عین حال، حفظ بافت اصیل و سنتی روستا برایم بسیار اهمیت داشت. تلاش کردیم همه‌چیز از رنگ دیوارها و بافت خانه‌ها گرفته تا مسیرهای خاکی و چشم‌انداز کوه‌ها، در خدمت صداقت بصری و روایت شاعرانه‌ی فیلم باشد. این فضا به ما اجازه داد داستان را در محیطی روایت کنیم که ظاهراً ساده و خاموش است، اما در عمق خود سرشار از زندگی، احساس و تاریخ است. نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری حال‌وهوای بصری و شاعرانه‌ی فیلم ایفا کرد.

این کارگردان گفت: طراحی صحنه‌ی فیلم را حسام حسینی بر عهده داشت. او با درک عمیق از فضای ذهنی من و همراهی دقیق در تمام مراحل پیش تولید، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری حال‌وهوای بصری و شاعرانه‌ی فیلم ایفا کرد.

انسان و رابطه‌ی او با طبیعت، دغدغه‌ی من در فیلمسازی است

حمیدرضا مقصودی درباره دغدغه‌اش برای فیلمسازی در سینمای کوتاه توضیح داد: دغدغه‌ی اصلی من، انسان و رابطه‌ی او با طبیعت و دیگر انسان‌هاست. برایم مهم است که در آثارم درباره‌ی «تفاوت»، «همدلی» و «زیبایی و رنج های در درون تفاوت‌ها» صحبت کنم و نشان دهم چگونه رفتارهای انسانی می‌توانند بر فرد، بر دیگری، و در نهایت بر جامعه تأثیر بگذارند. باور دارم که سینمای کوتاه فرصتی ناب است برای بیان دغدغه‌های انسانی و اخلاقی در قالبی شاعرانه، صمیمی و فشرده، بی‌آن‌که در دام کلیشه‌های رایج گرفتار شود.

او ادامه داد: در کنار این نگاه انسانی، یکی از دغدغه‌های جدی من ساخت فیلم در بستر فرهنگ و زبان کرمانجی خراسان است. من خود را در برابر این زبان و فرهنگ مسئول می‌دانم؛ فرهنگی که ریشه در تاریخ، موسیقی و زیست مردمی دارد که با سادگی و صداقت زندگی می‌کنند. احساس می‌کنم به‌عنوان یک فیلمساز کرمانج‌زبان وظیفه دارم از هنر سینما برای شناساندن و حفظ این میراث زبانی و فرهنگی استفاده کنم تا صدا و زیبایی‌های آن در حافظه‌ی تصویری معاصر باقی بماند.

از فاصله دور لوکیشن تا تامین بودجه

این کارگردان درباره چالش های پروسه ساخت این فیلم مطرح کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های تولید فیلم، کار با کودک نابازیگر، حیوانات، و بازیگران بومی بود. این ترکیب، هرچند به واقع‌گرایی و صداقت اثر کمک می‌کرد، اما فرآیند تولید را دشوار و زمان‌بر ساخت. برای رسیدن به حس‌های عمیق و ظریف، ناچار بودم با بازیگر کودک روزها تمرین کنم تا بتواند به‌طور طبیعی و درونی با موقعیت‌ها ارتباط برقرار کند.

او ادامه داد: از سوی دیگر، حضور یک بره کوچک و گله‌ای از گوسفندان در برخی صحنه‌ها، هماهنگی زیادی می‌طلبید و باعث طولانی شدن فیلم‌برداری می‌شد. همین تلاش برای حفظ حس طبیعی و کنترل‌نشده‌ی محیط، گاهی به قیمت ساعت‌ها انتظار و تکرار پلان‌ها تمام می‌شد.

او افزود: دشواری دیگر، فاصله‌ی زیاد لوکیشن از تهران بود. فیلم در منطقه‌ای بیش از هزار کیلومتر دورتر از پایتخت ساخته شد؛ این موضوع در روزهای نخست فشار زیادی بر گروه وارد کرد، به‌ویژه در زمینه‌ی لجستیک و هماهنگی عوامل محلی.

حمیدرضا مقصودی در پایان گفت: در کنار همه‌ی این‌ها، تأمین بودجه‌ی فیلم چالشی بزرگ بود. هزینه‌های تولید در عمل بیش از دو برابر برآورد اولیه شد و همین مسئله باعث شد مرحله‌ی پس‌تولید، به‌ویژه تدوین، مدت‌ها به تعویق بیفتد. با این‌حال، تمام این سختی‌ها در نهایت به فیلمی منجر شد که بتواند با مخاطب خود ارتباط عمیقی برقرار کند.

عوامل «خانه ماه» عبارتنداز: نویسنده و کارگردان: حمیدرضا مقصودی، تهیه‌کننده: حمیدرضا مقصودی و انجمن سینمای جوانان، مشاور فیلمنامه: فرزاد احمدی، برنامه‌ریز و دستیار کارگردان: رامین اکبرپور، مدیر فیلم‌برداری: محمدرضا سجادیان، تدوین: پویان شعله‌ور، حمیدرضا مقصودی، طراح‌صحنه: حسام حسینی، صدابردار: عرفان رضایی، طراح لباس: لیلا طاهری.

منشی صحنه: سروه علی ویسی، طراح گریم: سمیه ارقبایی، صداگذاری: محمدمهدی جواهری‌زاده، موسیقی: علیرضا حسینی، اصلاح رنگ: محمدرضا سجادیان، جلوه‌های‌ویژه بصری: پارسا خسروی‌نژاد، مدیر تولید: مصطفی دشتی‌زاده، طراح‌پوستر: نسیم گرجی، تیزر: امید میرزایی، عکاس پشت‌صحنه: هانیه تدین و مشاور رسانه‌ای: علی کشاورز.

بیشتر بخوانید:

«بی ام و ۲۰۰۲» و یک ماجرای تعقیب و گریز