به گزارش پلاتو هنر، مهمترین دلیل ارتباط قوی کشور فرانسه با جهان، هنر و تاریخ سینمای فرانسه است. از طرفی دیگر دولت فرانسه از سینما به شدت حمایت میکند. فرانسه بزرگترین تراکم سالنهای سینما را در دنیا دارد و باعث میشود بسیاری از کارگردانان برای ساختن فیلم به این کشور سفر میکند.
همچنین فرهنگ برگزاری فستیوال های سینمایی در این کشور وجود دارد که معروفترین این فستیوالها، جشنوارهی کن است. این جشنواره در سال ۱۹۴۶ تاسیس شد. تاکنون در جشنوارهی کن، ۱۲ فیلم فرانسوی جایزهی بهترین فیلم را برنده شدهاند که قابلتوجه است.
تاریخ سینمای فرانسه؛ جنبش سینمای موج نو
جنبش سینمای موج نو در فرانسه که در اواخر دههی ۵۰ و اوایل دههی ۶۰ آغاز شد، جزو تاثیرگذارترینها در تاریخ سینما محسوب میشود. مهمترین حوزهی تاثیرگذاری این جنبش، تدوین و فیلمبرداری بود که فیلمهای این سبک تاکید خاصی روی حرکت داشتند و در آنها فیلمبردار اغلب از دوربین دستی و نمای متحرک (Tracking Shot) استفاده میکردند.
برجستهترین چهرهای که در بستر سینمای موج نو در فرانسه ظهور کرد، ژان لوک گدار بود. بهترین فیلم او با عنوان «از نفس افتاده» (Breathless) در سال ۱۹۶۰ ساخته شد.
پس از ژان لوک گدار، معروفترین چهرهی سینمای موج نو در فرانسه، فرانسوا تروفو است. فیلم «۴۰۰ ضربه» (The 400 Blows) یکی از آثار اوست که برندهی جایزهی بهترین کارگردان در جشنوارهی کن در سال ۱۹۵۹ شد و جنبش سینمای موج نو در فرانسه را آغاز کرد.
دیگر کارگردانهای سینمای موج نو در فرانسه کلود شاربول، اریک رومر و ژاک ریوت به شمار میآمدند.
در آن زمان فیلم سینمایی سیاهوسفید «هیروشیما عشق من» (Hiroshima mon amour) محصول سال ۱۹۵۹ که به کارگردانی آلن رنه ساخته شد. این فیلم بهاندازهی فیلم «۴۰۰ ضربه» در آغاز سینمای موج نو در فرانسه تاثیرگذار بود.
«هیروشیما عشق من» مرز بین مستند و فیلمسازی روایتمحور را کمرنگ کرد. در ابتدای فیلم شاهد تصاویری واقعی و دلخراش از پیامد انفجار بمب اتم در ژاپن هستیم. تدوین فیلم نیز به صورت آزمایشی صورت گرفته است؛ فلشبکها نه بهعنوان صحنههایی جداگانه، بلکه بهعنوان صحنههایی درهمتنیده با زمان حال به تصویر کشیده میشوند و بهخاطر همین اغلب مشخص نیست وقایع کجا و کی در حال وقوعاند.
کریس مارکر در سال ۱۹۶۲ با ساختن یک فیلم کوتاه علمیتخیلی ۲۸ دقیقهای به نام «اسکله» (La Jetée) نام خود را بر سر زبانها انداخت که بهطور کامل از عکسهای ثابت و روایت صوتی تشکیل شده بود.
ژاک دمی یکی دیگر از چهرههای مهم سینمای فرانسه است که با فیلم موزیکال «چترهای شربورگ» (The Umbrellas of Cherbourg) به شهرت رسید. این فیلم در کنار رنگبندی خاص، موزیکال است و در آن حتی یک خط دیالوگ عادی وجود ندارد و همهی سخنها با ترانه بیان میشوند.
فیلم دو ثانیهای «چشمانداز باغ روندهِی» (Roundhay Garden Scene) که عموماً بهعنوان اولین تصویر متحرک بهجامانده در تاریخ شناخته میشود توسط لویی لو پرنس، هنرمند فرانسوی، در سال ۱۸۸۸ در انگلستان فیلمبرداری شد.
یکی از مهمترین چهرههای سینمای فرانسه، ژرژ ملییس است. او با ساختن فیلمهای کوتاه در ژانر فانتزی و علمیتخیلی، حوزهی جلوههای ویژه سینما را دگرگون کرد.
مشهورترین فیلم او «سفری به ماه» (A Trip to the Moon) در سال ۱۹۰۲ است که در آن شاهد نمای معروف برخورد یک سفینهی فضایی به کرهی ماه که چهرهای انسانی است، هستیم. این نما جزو معروفترینهای تاریخ سینما است.
از سینمای امپرسیونیسم فرانسه چه میدانید؟!
در دههی ۱۹۲۰، جنبشی به نام سینمای امپرسیونیسم فرانسه (French Impressionist Cinema) آغاز شد که فیلمسازان از سبک بازیگری ناتورالیستی (Naturalist) استفاده و فیلمها را در لوکیشن واقعی فیلمبرداری میکردند.
یکی از مهمترین فیلمسازهای سینمای امپرسیونیسم فرانسه ابل گانس بود. شاهکار او «ناپلئون» (Napoleon) نام داشت و نسخهی ۶ ساعتهی اصلی فیلم در سال ۱۹۲۷ منتشر شد.
دلیل مشهور بودن این فیلم عمدتاً صحنهای حماسی با نام توالی تریپتیک (Triptych Sequence) است که در آن سه نما به صورت افقی با هم ترکیب شده و نسبت ابعاد تصویر بیسابقهی ۴ به ۱ را به وجود آورده بودند.
سینمای شاعرانه فرانسه…
در دههی ۳۰ شاهد ظهور جنبش نام واقعگرایی شاعرانه (Poetic Realism) سینمای فرانسه بودیم که شخصیتهای اصلی فیلمهای این جنبش عمدتاً افراد حاشیهنشین جامعه بودند و پایانهایی غمگین یا تلخ و شیرین داشتند.
بزرگترین کارگردان جنبش واقعگرایی شاعرانه بیتردید ژان رنوآر بوده است. یکی از بهترین فیلمهای این کارگردان «توهم بزرگ» (The Grand Illusion) محصول سال ۱۹۳۸ است. اولین فیلم خارجیزبان بود که نامزد اسکار بهترین فیلم سال شد. این فیلم دربارهی زندانیان جنگی در جنگ جهانی اول است.
از دیگر کارگردانهای مطرح سینمای شاعرانه فرانسه میتوان به ژان ویگو، مارسل کارنه و ژولین دوویویه اشاره کرد.
جنبش سینمایی نهایتگرایی نوین فرانسه (New French Extremity) از اواخر دههی ۹۰ و دههی ۲۰۰۰ آغاز شد. محتوای خشونت، محتوای جنسی زننده و درونمایههای انسانستیزانه در این آثار برجسته است.
یکی از مهمترین کارگردانان این جنبش گاسپر نوئه است که با «تنها ایستادهام» (I Stand Alone) در سال ۱۹۹۸، «بازگشتناپذیر» (Irreversible) در سال ۲۰۰۲ و «وارد ورطه شو» (Enter the Void) در سال ۲۰۰۹ نام خود را بر سر زبانها انداخت.
تفاوت سینمای فرانسه و هالیوود
«Centre national du cinéma et de l’image animée» یا «مرکز ملی سینما و تصاویر متحرک» و یا «The National Center For Cinema and The Moving Image» مخفف سیانسی یا CNC نیز شناخته میشود که یک نهاد دولتی با سهام عام است که در تیتراژ اولیهی آثار سینمای فرانسه دیده میشود.
بهمدت چند دهه، این نهاد قلب سینمای فرانسه بود و روی تکتک لایههای این صنعت تاثیری عمیق داشت. سیانسی یک جایگزین رادیکال برای مدل اقتصادی سینمای آمریکا است. درک ساز و کار سیانسی راهی برای درک سینمای فرانسه و خاص بودن آن در مقایسه با سینمای کشورهای دیگر است.
سیانسی، کمک به تامین بودجهی فیلمها، سریالها و آثار دیجیتالی دیگر در فرانسه است. این کمکرسانی در تمام مقاطع انجام میشود: از قسمت پیشتولید گرفته تا نمایش فیلم در سالنهای سینما.
سیانسی سالانه ترازنامهای از فعالیتهایش را منتشر میکند که در آن اطلاعاتی بسیار دقیق و فهرستبندیشده از وضعیت سینمای فرانسه درج شده است که همین بزرگترین تفاوت سینمای فرانسه با آمریکا است.
استودیوهای خصوصی آمریکا ارقام دقیق دربارهی وضعیت مالی خودشان منتشر نمیکنند اما سیانسی این ارقام را در قالب یک فایل خوانا برای مصرف عمومی منتشر کند.
دریافت مالیات از بلیطهای سینما، فروش رسانههای فیزیکی چون دیویدی و بلو-ری و نهادهایی که خدمات تلویزیونی ارائه میکنند، بودجه سیانسی را تامین میکنند.
مهمترین فیلمهای سینمای فرانسه
«The Artist»؛ IMDb: 7.8
فیلم سینمایی «آرتیست» محصول فرانسه در سال 2011 توسط میشل آزاناویسوس کارگردانی شده است. ژان دوژاردن، برنیس بژو، جان گودمن، جیمز کرامول، پنلوپه آن میلر، میسی پایل و بت گرانت ستارگان این فیلم هستند.
داستان این فیلم درباره یک ستاره سینمای صامت است که با ورود صدا به سینما همه چیز خود را از دست می دهد. در این بین، ارتباط او با دختری جوان و شیفته بازیگری که با کمک او وارد دنیای سینما شده و به شهرت می رسد، مورد توجه زیادی قرار میگیرد.
«Amelie»؛ IMDb: 8.3
فیلم سینمایی «املی» محصول فرانسه در سال 2001 توسط ژان پیر ژونه کارگردانی شده است. اودره توتو، متیو کاسوویتس، جمل دبوز و کلر موریه ستارگان این فیلم هستند.
خلاصه داستان: املی یک دختر فرانسوی است که با پدر پیرش زندگی میکند. تجربه های تلخ دوران کودکی اش باعث شده تا او کمی متفاوت به نظر آید. او در زندگی نمی تواند عادی رفتار کند. تا اینکه بسته ای را در درون دیوار خانه اش پیدا میکند و…
«The Intouchables»؛ IMDb: 8.5
فیلم سینمایی «دست نیافتنیها» محصول فرانسه در سال 2011 توسط اولیویه ناکاش و اریک تولدانو کارگردانی شده است. فرانسوا کلوزه و عمر سی ستارگان این فیلم هستند.
داستان این فیلم اقتباسی از یک داستان واقعی است. قصه نویسنده ثروتمندی به نام فیلیپ که در اثر سقوط با چتر از گردن به پایین فلج میشود و برای پرستاری از خود مردی به اسم دریس را استخدام میکند. فیلیپ تا قبل از استخدام دریس مردی بداخلاق و غیرقابل تحمل بود اما با حضور دریس که سابقه سرقت و زندان نیز دارد زندگی و شخصیتش متحول میشود.
دریس زندگی فیلیپ را بهطور کامل عوض میکند. زندگی کسلکننده فیلیپ با ورود دریس تغییر میکند به گونهای که از بیرون رفتن با آمبولانس، به بیرون رفتن با ماشینهای مازراتی خود رو میآورد.
«Amour»؛ IMDb: 7.9
فیلم سینمایی «عشق» محصول استرالیا در سال 2012 توسط میشائل هانکه کارگردانی شده است. ژان لویی ترنتینیان، امانوئل ریوا، ایزابل هوپر، الکساندر تارو و ویلیام شیمل بازیگران این فیلم هستند.
این فیلم در جشنواره کن سال 2012 جایزه نخل طلایی را از آن خود کرد و توانست جایزهٔ بهترین فیلم خارجی زبان جشنواره های اسکار و گلدن گلوب را در سال ۲۰۱۳ کسب کند. داستان این فیلم درباره یک زوج سالخورده ایست که معلم بازنشسته موسیقی هستند. پس از سال ها معلمی، حالا دچار زوال عقلی، تنهایی و مشکلات زیادی شدهاند.
«Le Samouraï»؛ IMDb: 8
فیلم سینمایی «سامورایی» محصول فرانسه در سال ۱۹۶۷ توسط ژان-پیر ملویل کارگردانی شده است. آلن دلون، فرانسوا پریه، ناتالی دلون و کتی روزیر ستارگان این یفلم سینمایی هستند.
این فیلم داستان قاتلی به اسم جف کاستلو است که در کمال خونسردی برای پول آدم می کشد و در یکی از قتل هایش که صاحب یک کلاب را به قتل می رساند متوجه میشود زنی شاهد قتل بوده و قبل از اینکه کاری بکند توسط پلیس دستگیر میشود.
بیشتر بخوانید:
با بهترین فیلم های آلن دلون آشنا شوید؛ 10 قصه قدیمی در سینمای جهان
