آرتفیر ها، اکسپوهای هنری
در دنیای پویای هنر معاصر، رویدادهایی چون آرتفیر ها و اکسپوهای هنری نقشی اساسی در شکلگیری مسیر حرفهای هنرمندان، رشد اقتصاد هنر و گسترش ارتباطات بینالمللی ایفا میکنند. این دو قالب نمایشگاهی هرچند در ظاهر شباهتهایی با یکدیگر دارند، اما از نظر هدف، ساختار، مخاطب و نحوه ارائه آثار، تفاوتهای بنیادینی را شامل میشوند. شناخت درست این تفاوتها به هنرمندان، گالریها و دیگر فعالان حوزه هنر کمک میکند تا استراتژی مناسبتری برای حضور، معرفی و ارتقای جایگاه خود در بازار جهانی هنر انتخاب کنند.
بهداد نجفی یادداشتی درباره این موضوع در اختیار پلاتوهنر قرار داده است:
آرتفیر ها
آرتفیر ها رویدادهای هنری هستند که معمولا به صورت سالیانه برگزار شده و در فضایی بزرگ با ساختار نمایشگاه های تجاری به نمایش و فروش آثار هنری کیوریت شده توسط گالری ها، هنرمندان، مجموعه داران و موسسات هنری می پردازند.
هر چند شرکت در آرتفیر ها برای همه فعالان هنری پس از انجام ارزیابی های لازم و احراز شرایط آزاد است ولی امروزه عملا این گالری های معتبر هنری هستند که قسمت اعظم یا حتی کل فضای آرتفیر را در اختیار می گیرند و غرفههای شخصی و هنرمندان مستقل کمتر در آن به چشم می خورند.
معمولا برای ارتقاء جایگاه هنرمندان مستقل و تاکید بیشتر آنها بر فعالیتهای هنری، توصیه میشود که این گروه نیز حتی الامکان از طریق یک گالری شناخته شده و معتبر در این رویدادهای هنری شرکت نمایند. بدین ترتیب حتی در صورتی که یک هنرمند مستقل امکانات و منابع لازم برای شرکت در آرتفیر را به شکل شخصی داشته باشد، بهتر است این بخش را به متخصصان کانال های نمایش و فروش آثار هنری خصوصا گالریها واگذار نموده و بر موقعیت حرفهای خود به عنوان یک هنرمند متمرکز میگردد.
آرتفیر ها از سالهای دهه 60 میلادی فعالیت خود را با ساختار و سازماندهی مشابه نمایشگاههای بین المللی تجاری آغاز نمودند. اولین آرتفیر بین المللی آرت کلن آلمان است که در سال 1967 برگزار شد. متعاقب آن در سال 1968 آرت بروکسل و در سال 1970 آرت بازل به این عرصه پا نهادند. سه آرت فیر یاد شده فعالیت خود را از روز شروع تاکنون ادامه داده و هر ساله در حال برگزاری می باشد.
آرت بازل سوئیس که در سال 1970 افتتاح شد در حال حاضر یکی از مهمترین و معتبرترین آرت فیرهای بین المللی بوده و به عنوان یک الگوی استاندارد از آن یاد می شود.
آرتفیر ها بازیگران مهمم بازار هنر از سراسر دنیا اعم از هنرمندان و خالقان آثار، گالری های معتبر، سازمان های هنری دولتی و خصوصی، مجموعه داران، هنر پژوهان و …را در یک مرکز نمایشگاهی واحد به زیر یک سقف دعوت می نمایند و از این نظر اهمیت به سزایی در رشد و توسعه هنر از ابعاد گوناگون خصوصا ارتباطات، اقتصاد هنر و تبادلات فرهنگی در سطح بین المللی دارند.
این رویدادهای هنری با ایجاد ارتباط و شبکه سازی بین هنرمندان، گالری ها، کیوریتورها، مجموعه داران، واسطه های معتبر آثار، متخصصان و سایر علاقه مندان و دست اندرکاران فعالیت های هنری از سراسر جهان یکی از سنگ بناهای بنیادین اکوسیستم هنر امروزی را تشکیل داده و نقش چشمگیری در پویایی فعالیت های هنری ، آشنایی با جدید ترین دست آوردهای هنری روز جهان و تبادل نظر و اندیشه و رونق بازارهای هنر دارند.
آرت فیرها علاوه بر امتیازات اقتصادی و خرید و فروش آثار، بر تبادل اطلاعات، ایجاد آگاهی و آموزش های غیر مستقیم، خلاقیت، پرورش بینش هنری بازدید کنندگان، آگاهی از روندهای جاری و ایجاد روندهای جدید تاثیر گذار می باشند.
ارتباطات فرهنگی بین المللی از دیگر دستاوردهای کلیدی آرت فیرها می باشد. در طول برگزاری این رویدادها گالری ها، مجموعه داران، هنرمندان و همه عرضه کنندگان آثار هنری مشتریان بالفعل و بالقوه و مخاطبان حال و آینده خود و همچنین سایر همکاران و خالقین و فروشندگان آثار را ملاقات نموده و به بحث و تبادل نظر پیرامون مسائل هنری مشترک و مورد علاقه طرفین می پردازند. این ملافات ها زمینه ساز رشد و توسعه فرهنگ و هنر و افزایش همکاری های آینده می گردد. در مجموع می توان گفت بازدید از آرت فیرها می تواند یک ایده و برداشت کلی و صحیح از آنچه در بازار هنر می گذرد در اختیار علاقمندان قرار دهد.
اکسپوهای هنری
لازم به یادآوری است که در بازار هنر اصطلاحات “آرت فیر” و “آرت اکسپو” اکثرا در عمل به جای یکدیگر و به عنوان یک مفهوم به کار می رود در حالی که این دو رویداد در ماهیت و نحوه اجرا با یکدیگر تفاوت های اساسی دارند که در ادامه به بررسی آن می پردازیم.
اکسپوهای هنری در واقع نمایشگاه های هنری هستند با ابعاد وسیع که دامنه بزرگی از آثار و محصولات هنری را برای بازدید عموم به نمایش می گذارند. از نظر چارچوب کلی، ساختار فیزیکی و ابعاد، آرت فیرها و اکسپوها شباهت های عمده ای با یکدیگر دارند ولی در موارد زیر با یکدیگر متفاوت بوده و بدین گونه از هم متمایز می شوند.
1- آرتفیر ها به شکل تخصصی بر آثار هنری تاکید دارند ولی اکسپوها آثار و محصولات هنری (تا محدوده صنایع دستی، خدمات آموزشی، مواد اولیه، سازمان های مردم نهاد و …) پوشش می دهند.
2- آرتفیر ها معمولا بر گالری های هنری به عنوان شرکت کننده تمرکز می نمایند، هر چند شرکت نمودن هنرمندان مستقل به صورت شخصی و سایر سازمان ها و فعالان هنری نیز در این رویدادها از نظر اصولی مشکلی نداشته و بستگی به سیاست های برگزار کنندگان دارد. اکسپوهای هنری از این نظر بسیار گسترده تر عمل می نمایند و دامنه وسیعی از هنرمندان و تولید کنندگان، عرضه کنندگان و تامین کنندگان محصولات هنری و به طور کلی تمامی فعالان و فعالیت های متنوع هنری را در بر می گیرد.
3- آرتفیر ها معمولا آثار را به صورت کیوریت شده ( عمدتا از سوی گالری ها) و مطابق با ویژگی و استانداردهای خاص خود پذیرش نموده و به نمایش می گذارند. در این زمینه اکسپوهای هنری رویکرد منعطف تری داشته و طیف وسیع تری از آثار و محصولات هنری را با استاندارد و ویزگی های گوناگون و تنوع بالاتر در معرض دید عموم قرار می دهند.
4- از نظر سطح آثار، آرتفیر ها معمولا بر آثار هنرمندان میان راه و تثبیت شده تاکید دارند در حالی که اکسپوها دامنه وسیعی از آثار هنرمندان در هر سه سطح نوظهور، میان راه و تثبیت شده را برای نمایش در بر می گیرند. با توجه به این مسئله می توان گفت که اکسپوهای هنری سکوی خوبی برای پرش هنرمندان و ارتقا جایگاه آنها از مرحله ظهور در بازار تا احراز درجات و جایگاه های بالاتر می باشد.
5- تاکید آرتفیر ها بیشتر بر اهداف اقتصاد هنر و فروش آثار عرضه شده می باشد در حالی که اکسپوها بیشتر بر نمایش دستاوردها و آثار و محصولات هنری با هدف معرفی، جایگاه سازی و ارتقا جایگاه فعلی، کشف استعدادهای نوظهور و برندینگ شرکت کنندگان متمرکز هستند. این رویکرد باعث می گردد تا مراودات هنری، تجاری و اقتصادی در ادامه این مسیر بین فعالان بازار هنر و علاقه مندان صورت پذیرد.
6- معمولا تعاملات هنری و شبکه سازی بین هنرمندان، گالری ها، موزه ها، و مجموعه داران در آرت فیرها به میزان گسترده تر و موثرتر از اکسپوها انجام می گیرد.
7- اکسپوهای هنری از نظر آموزشی و تعاملات فرهنگی و اجتماعی فعال تر بوده و عموما جایگاه تعریف شده ای در این زمینه دارند. معمولا در اکسپوهاانواع کارگاه ها، نشست ها، پنل ها و برنامه های آموزشی و جلسات و نشست های نقد و گفتگوی مرتبط با ماهیت هنری مرتبط برای علاقه مندان ارائه می گردد.
7- مدت برگزاری آرتفیر ها معمولا بین 4 تا 6 روز بوده در حالیکه اکسپوهای هنری مدت زمان بیشتری را (بین چند هفته تا چند ماه) برای فعالیت خود در نظر می گیرند.
بیشتر بخوانید:
آرتفر تهران با تمرکز بر متریال کاغذ و حضور ۴۱ گالری تهران و شهرستان آغاز بهکار خواهد کرد
