به گزارش پلاتو هنر، ابوالفضل پورعرب یکی از چهره‌هایی است که نامش با سینمای دهه ۷۰ ایران گره خورده است؛ بازیگری که پیش از رسیدن به شهرت، مسیر خود را از تئاتر آغاز کرد و پس از چند تجربه سینمایی، با «عروس» بهروز افخمی به یکی از ستاره‌های مطرح سینمای ایران تبدیل شد. چهره و حضور متفاوت او در آن سال‌ها باعث شد در مدت کوتاهی پیشنهادهای زیادی دریافت کند و در مجموعه‌ای از فیلم‌های پرفروش و پرمخاطب دهه ۷۰ حضور داشته باشد.
اما کارنامه پورعرب فقط به دوران ستاره بودنش خلاصه نمی‌شود. او در بیش از چهار دهه فعالیت، تئاتر، سینما، تلویزیون و کارگردانی را تجربه کرده و در آثاری با حال‌وهوای متفاوت ظاهر شده است؛ از «نرگس» و «غریبانه» گرفته تا «مردی شبیه باران»، «دست‌های آلوده»، «وضعیت سفید» و «زیرزمین». دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای «مردی شبیه باران» و جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره پیونگ‌یانگ برای «عروس» نیز از مهم‌ترین افتخارات کارنامه اوست.
کودکی در تهران و علاقه‌ای که از تئاتر شروع شد
ابوالفضل پورعرب در سال ۱۳۴۰ در تهران متولد شد. او از سال‌های جوانی به سینما و تئاتر علاقه داشت و در نهایت تحصیلات خود را در رشته بازیگری و کارگردانی تئاتر در دانشسرای هنر دنبال کرد.
مسیر حرفه‌ای او از تئاتر آغاز شد؛ حوزه‌ای که سال‌ها پیش از دیده‌شدن در سینما در آن فعالیت می‌کرد. پورعرب از سال ۱۳۵۹ به شکل حرفه‌ای وارد تئاتر شد و در کنار بازیگری، تجربه‌هایی در زمینه کارگردانی و دستیاری کارگردان نیز به دست آورد.
همین سال‌های حضور در تئاتر، پیش از آنکه نام او برای مخاطبان سینما آشنا شود، بخش مهمی از مسیر شکل‌گیری حرفه‌ای این بازیگر بود.
«زخمه»؛ اولین تجربه سینمایی ابوالفضل پورعرب
پورعرب در سال ۱۳۶۲ با فیلم «زخمه» به کارگردانی خسرو ملکان، تجربه حضور در سینما را آغاز کرد. این حضور در ادامه با فعالیت‌های دیگری در پشت صحنه سینما همراه شد و او پیش از رسیدن به نقش‌های اصلی، تجربه دستیاری کارگردان را نیز پشت سر گذاشت.
در واقع، مسیر پورعرب به سمت ستاره‌شدن یک‌شبه اتفاق نیفتاد. او سال‌ها در تئاتر و سینما فعالیت کرد تا سرانجام فیلمی از راه رسید که نامش را برای همیشه در میان چهره‌های مطرح سینمای ایران قرار داد.
«عروس»؛ نقطه عطف زندگی حرفه‌ای پورعرب
سال ۱۳۶۹ برای ابوالفضل پورعرب سال مهمی بود؛ سالی که «عروس» به کارگردانی بهروز افخمی روی پرده رفت و مسیر حرفه‌ای او را تغییر داد.
پورعرب در این فیلم در کنار نیکی کریمی بازی کرد و حضورش در نقش اصلی، توجه مخاطبان را به چهره و بازی او جلب کرد. «عروس» در آن سال‌ها با استقبال مخاطبان روبه‌رو شد و پورعرب پس از این فیلم، به یکی از بازیگران پرتقاضای سینمای ایران تبدیل شد.
موفقیت «عروس» تنها به دیده‌شدن در داخل ایران محدود نماند و پورعرب برای بازی در این فیلم، جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره بین‌المللی فیلم پیونگ‌یانگ را نیز دریافت کرد.
از اینجا به بعد، نام ابوالفضل پورعرب بیش از هر زمان دیگری با سینمای دهه ۷۰ گره خورد.
دهه ۷۰؛ سال‌های اوج یک ستاره
در دهه ۷۰، پورعرب در فیلم‌های متعددی حضور پیدا کرد و خیلی زود به یکی از بازیگران شناخته‌شده و محبوب سینمای آن دوره تبدیل شد.
«قربانی»، «نرگس»، «آواز تهران»، «مهاجران»، «سوءظن»، «دو روی سکه»، «نیش»، «چهره»، «بهشت پنهان»، «در کمال خونسردی» و «بی‌قرار» بخشی از فیلم‌هایی هستند که او در این دوره در آنها بازی کرد.
تنوع نقش‌ها نیز باعث شد تصویر ابوالفضل پورعرب تنها به یک تیپ ثابت محدود نشود. او در فیلم‌های اجتماعی، خانوادگی، حادثه‌ای و ملودرام حضور پیدا کرد و در کنار کارگردانان مختلف به تجربه‌های متفاوتی رسید.
«نرگس»؛ همکاری با رخشان بنی‌اعتماد
«نرگس» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد، یکی از آثار مهم کارنامه پورعرب در دهه ۷۰ است؛ فیلمی اجتماعی که در سال ۱۳۷۰ ساخته شد و بازیگرانی مانند فریماه فرجامی، عاطفه رضوی و ابوالفضل پورعرب را در کنار یکدیگر داشت.
این فیلم که به مسائل اجتماعی و مناسبات میان شخصیت‌هایش می‌پرداخت، یکی از آثار شاخص سینمای اجتماعی آن دوره به شمار می‌رود و حضور پورعرب در آن، بخشی از مسیر کاری او در سال‌های اوج فعالیت سینمایی‌اش بود.
«مردی شبیه باران» و سیمرغی که به کارنامه‌اش اضافه شد
یکی از مهم‌ترین نقاط کارنامه ابوالفضل پورعرب، بازی در فیلم «مردی شبیه باران» به کارگردانی سعید سهیلی است.
پورعرب برای بازی در این فیلم در پانزدهمین جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را دریافت کرد. «مردی شبیه باران» با موضوعی مرتبط با دوران جنگ و اسارت، فرصتی متفاوت برای پورعرب بود تا از تصویری که در سال‌های قبل به عنوان یک ستاره سینمایی پیدا کرده بود فاصله بگیرد و توانایی خود را در نقشی متفاوت نشان دهد.
این جایزه یکی از مهم‌ترین افتخارات دوران فعالیت سینمایی او محسوب می‌شود.
از «غریبانه» تا «دست‌های آلوده»
پورعرب در ادامه فعالیت سینمایی خود در آثاری مانند «غریبانه»، «باد و شقایق»، «جوانی»، «مردی از جنس بلور»، «عشق کافی نیست»، «معصوم» و «دست‌های آلوده» بازی کرد.
«غریبانه» به کارگردانی احمد امینی و «دست‌های آلوده» ساخته سیروس الوند، از جمله فیلم‌هایی بودند که در ادامه مسیر حرفه‌ای او قرار گرفتند و برای ابوالفضل پورعرب نامزدی‌ها و حضورهایی در رویدادهای سینمایی به همراه داشتند.
در این سال‌ها، پورعرب همچنان یکی از بازیگران شناخته‌شده سینمای ایران بود، هرچند به تدریج از فضای پرکار سال‌های ابتدایی دهه ۷۰ فاصله گرفت.
تلویزیون؛ از «تنهاترین سردار» تا «زیرزمین»
حضور ابوالفضل پورعرب به سینما محدود نماند و تلویزیون نیز بخش مهمی از کارنامه او را شکل داد.
او در مجموعه «تنهاترین سردار» به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده حضور داشت؛ سریالی تاریخی که به زندگی امام حسن مجتبی(ع) و وقایع دوران ایشان می‌پرداخت.
پورعرب در سال‌های بعد در مجموعه‌هایی مانند «مسافر»، «همراز»، «تا غروب»، «انتهای جاده» و «آخرین سرقت» نیز بازی کرد.
اما یکی از نقش‌های تلویزیونی شناخته‌شده او، حضور در سریال «زیرزمین» به کارگردانی علیرضا افخمی بود. پورعرب در این مجموعه نقش «کامبیز کلانی» را بازی کرد؛ سریالی که در ماه رمضان پخش شد و در زمان پخش مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.
«وضعیت سفید»؛ حضور در یک سریال ماندگار
سال ۱۳۹۰، ابوالفضل پورعرب در سریال «وضعیت سفید» به کارگردانی حمید نعمت‌الله بازی کرد؛ مجموعه‌ای که روایت خانواده‌ای را در سال‌های جنگ ایران و عراق دنبال می‌کرد.
«وضعیت سفید» بعدها به یکی از مجموعه‌های شناخته‌شده تلویزیون تبدیل شد و حضور پورعرب در این سریال، بخشی از کارنامه تلویزیونی او در سال‌های بعد از دوران اوج سینمای دهه ۷۰ بود.
سال‌های کم‌کاری و ادامه حضور در سینما
با گذشت زمان، حضور پورعرب در سینما کمتر شد، اما او فعالیت خود را متوقف نکرد.
«مجنون لیلی»، «چند می‌گیری گریه کنی ۲»، «زمهرير»، «سایه‌های موازی» و «غیبت موجه» از جمله آثاری هستند که در سال‌های بعد با حضور او ساخته شدند.
در این دوره، فاصله میان بعضی از نقش‌های او بیشتر شد، اما نام ابوالفضل پورعرب همچنان با بخش مهمی از خاطرات سینمای دهه ۷۰ و بازیگران شاخص آن نسل همراه بود.
«شهرزاد» و حضور در شبکه نمایش خانگی
پورعرب در ادامه فعالیت خود به شبکه نمایش خانگی نیز راه پیدا کرد و در سریال «شهرزاد» به کارگردانی حسن فتحی حضور داشت.
او در این مجموعه نقش «حشمت» را بازی کرد. حضور در «شهرزاد» یکی از تجربه‌های او در فضای تازه‌ای بود که در سال‌های اخیر به بخش مهمی از تولیدات نمایشی ایران تبدیل شده است.
تئاتر؛ مسیری که از آن جدا نشد
با وجود شهرت گسترده در سینما و تلویزیون، تئاتر همچنان بخشی از سابقه حرفه‌ای پورعرب باقی ماند.
او علاوه بر بازیگری، تجربه کارگردانی تئاتر نیز داشته است. یکی از این تجربه‌ها، اجرای نمایش «خسیس» اثر مولیر در سال ۱۳۸۲ در تالار وحدت بود.
این بخش از کارنامه ابوالفضل پورعرب نشان می‌دهد که فعالیت هنری او تنها به حضور مقابل دوربین محدود نبوده و در دوره‌های مختلف، تجربه‌های دیگری را نیز دنبال کرده است.
«سگ»؛ تجربه‌ای متفاوت در سال‌های اخیر
ابوالفضل پورعرب در سال‌های اخیر بار دیگر به سمت کارگردانی رفت و پروژه «سگ» را تجربه کرد؛ اثری که تولید آن با حادثه‌ای برای او همراه شد.
در جریان فیلمبرداری این پروژه در کردستان، پورعرب از ناحیه پا دچار آسیب شد و به دلیل عفونت مدتی در بیمارستان بستری بود. این اتفاق باعث شد روند تولید پروژه متوقف شود.
این حادثه یکی از دشوارترین اتفاقات سال‌های اخیر فعالیت هنری او بود، اما حضور او در پروژه‌های مختلف در سال‌های بعد ادامه پیدا کرد.
جوایز و افتخارات
در کارنامه ابوالفضل پورعرب چند جایزه و نامزدی مهم دیده می‌شود؛ از جمله:
جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره بین‌المللی فیلم پیونگ‌یانگ برای «عروس»
سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد در پانزدهمین جشنواره فیلم فجر برای «مردی شبیه باران»
نامزدی برای بازی در «عروس» و «نرگس»
نامزدی در جشن خانه سینما برای «غریبانه» و «دست‌های آلوده»
دریافت تقدیر و بزرگداشت در رویدادهای مختلف سینمایی
در چهل‌ودومین جشنواره فیلم فجر نیز از ابوالفضل پورعرب به پاس سال‌ها فعالیت هنری تقدیر شد و سیمرغ ویژه این بخش به او اهدا شد.
ابوالفضل پورعرب؛ کارنامه‌ای فراتر از یک «جوان اول»
نام ابوالفضل پورعرب برای بسیاری از مخاطبان با تصویر او در فیلم «عروس» و سینمای دهه ۷۰ گره خورده است؛ دوره‌ای که او در فاصله کوتاهی به یکی از ستاره‌های اصلی سینمای ایران تبدیل شد.
اما مرور بیش از چهار دهه فعالیت او نشان می‌دهد که کارنامه پورعرب تنها به دوران ستاره‌شدنش محدود نمی‌شود. او مسیر خود را از تئاتر آغاز کرد، در سینما به شهرت رسید، برای «مردی شبیه باران» سیمرغ گرفت، در تلویزیون و شبکه نمایش خانگی حضور پیدا کرد، کارگردانی تئاتر و سینما را تجربه کرد و در سال‌های مختلف همچنان به فعالیت هنری ادامه داد.
شاید برای نسلی از تماشاگران، ابوالفضل پورعرب هنوز همان چهره جوان «عروس» باشد؛ برای نسلی دیگر، بازیگر «نرگس» و «مردی شبیه باران» یا چهره‌ای که در «وضعیت سفید» و «زیرزمین» دوباره به قاب تلویزیون بازگشت. همین تفاوت تصویرها، بخشی از مسیری است که نام او را به یکی از چهره‌های ماندگار سینما و تلویزیون ایران تبدیل کرده است.
هنرمند دیگر:
