به گزارش پلاتو هنر، بعضی بازیگران با یک نقش ماندگار میشوند و بعضی دیگر با توانایی تغییر چهره و شخصیت در نقشهای گوناگون. علیرضا خمسه از جمله هنرمندانی است که در طول سالها فعالیت، هم در آثار طنز و کودکانه خوش درخشیده و هم در نقشهای جدی و متفاوت تواناییهای بازیگری خود را نشان داده است.
چهره خاص، حرکات بدنی و تسلط او بر اجرای کمدی باعث شده تا نامش برای چند نسل از مخاطبان سینما و تلویزیون آشنا باشد.
در این گزارش، نگاهی به زندگی شخصی و تحصیلات علیرضا خمسه خواهیم داشت، مسیر ورود او به دنیای هنر را مرور میکنیم و با مهمترین آثار سینمایی و تلویزیونی، فعالیتهای تئاتری و افتخارات این بازیگر آشنا میشویم.

تولد و تحصیلات علیرضا خمسه
علیرضا خمسهنیا که با نام هنری علیرضا خمسه شناخته میشود، ۹ بهمن ۱۳۳۱ در محله پامنار تهران متولد شد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته روانشناسی و در دانشگاه شهید بهشتی گذراند؛ اما علاقهاش به هنر و بازیگری باعث شد مسیر حرفهای متفاوتی را دنبال کند.
خمسه در سال ۱۳۵۷ برای ادامه آموزشهای هنری به فرانسه رفت و حدود یک سال و نیم در مراکز آموزشی این کشور، از جمله مدرسه ونسن، آتلیه آگوستو بوآل و آتلیه سیته یونیورسیته پاریس، دورههایی در زمینه پانتومیم، حرکات بدنی و بازیگری گذراند. این آموزشها بعدها در شکلگیری سبک خاص بازیگری او، بهویژه در آثار کمدی، تأثیر زیادی داشت.

آغاز فعالیت هنری
خمسه فعالیت خود در سینما را با فیلم «جوجه فکلی» در سال ۱۳۵۳ آغاز کرد. او پس از مدتی برای تکمیل آموزشهای هنری راهی فرانسه شد و در سال ۱۳۵۹ به ایران بازگشت. یک سال بعد، با بازی در فیلم «مرگ یزدگرد» به کارگردانی بهرام بیضایی، بار دیگر مقابل دوربین سینما قرار گرفت.
توانایی خمسه در استفاده از حرکات بدن، تغییر حالت چهره و اجرای موقعیتهای کمیک، خیلی زود توجه برنامهسازان تلویزیونی و کارگردانان آثار طنز را جلب کرد. او پس از حضور در «مرگ یزدگرد»، در برنامههای نمایشی و طنز تلویزیونی مانند «نوروزنامه»، «هوشی و موشی»، «بورزید و بخندید»، «حواستو جمع کن» و «نگاه سوم» حضور پیدا کرد و بهتدریج به چهرهای آشنا برای مخاطبان تلویزیون تبدیل شد.

مسیر شهرت در سینما و تلویزیون
یکی از نقاط مهم در مسیر شهرت علیرضا خمسه، حضور در مجموعه تلویزیونی «هوشیار و بیدار» بود که در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ پخش شد. این مجموعه او را به مخاطبان کودک و بزرگسال معرفی کرد و زمینه حضور پررنگترش در آثار سینمایی و تلویزیونی را فراهم آورد.
خمسه در سال ۱۳۶۷ در فیلم «روز باشکوه» به کارگردانی کیانوش عیاری بازی کرد و در همان دوره با حضور در فیلم «لنگرگاه» ساخته کیومرث پوراحمد، نقش متفاوتی را تجربه کرد. او در این فیلم نقش حمزه، کارمند یک مسافرخانه در بندرعباس را بر عهده داشت؛ شخصیتی که به دو نوجوان فراری پناه میدهد.
در سالهای بعد، خمسه با انتخاب نقشهای متنوع نشان داد که توانایی او به بازیهای طنز محدود نیست. حضور در آثار اجتماعی، کمدی و حتی فیلمهای حادثهای، کارنامهای متنوع برای او رقم زد. با این حال، نقشهای کمدی و شخصیتهای شیرین و بهیادماندنی همچنان بخش مهمی از هویت هنری او را تشکیل میدهند.
آثار برجسته علیرضا خمسه
در ادامه، تعدادی از مهمترین آثار سینمایی و تلویزیونی علیرضا خمسه را معرفی میکنیم؛ آثاری که هرکدام در دورهای از فعالیت هنری او مورد توجه مخاطبان قرار گرفتهاند.
هوشیار و بیدار
«هوشیار و بیدار» از مجموعههای تلویزیونی محبوب دهه ۶۰ بود که نقش مهمی در شناختهشدن علیرضا خمسه نزد مخاطبان داشت. حضور او در این مجموعه، بهویژه برای کودکان و نوجوانان آن دوران خاطرهانگیز شد و تواناییاش در اجرای طنز و موقعیتهای نمایشی را به نمایش گذاشت.
لنگرگاه
فیلم «لنگرگاه» به کارگردانی کیومرث پوراحمد، از آثار مهم دوران ابتدایی فعالیت سینمایی خمسه است. او در این فیلم نقش حمزه را بازی کرد؛ مردی که در مسافرخانهای در بندرعباس کار میکند و به دو نوجوانی که از تهران گریختهاند کمک میکند. این نقش فرصتی برای نمایش وجهی متفاوت از بازیگری خمسه بود.

آپارتمان شماره ۱۳
خمسه در سال ۱۳۶۹ در فیلم «آپارتمان شماره ۱۳» به کارگردانی یدالله صمدی حضور پیدا کرد. او در این فیلم نقش صاحب آپارتمانی را بازی میکند که از کرمان به تهران میآید تا ملک خود را بفروشد. اجرای لهجه کرمانی و بازی روان او در این اثر مورد توجه قرار گرفت و برایش جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره بینالمللی فیلم پیونگیانگ را به همراه داشت.
من زمین را دوست دارم
«من زمین را دوست دارم» ساخته ابوالحسن داوودی، یکی از آثار متفاوت کارنامه خمسه است. او در این فیلم نقش مردی فضایی را با گریم و ظاهری متفاوت ایفا کرد. فضای کمدی و استفاده از جلوههای تصویری، این فیلم را به یکی از آثار پربیننده آن دوره تبدیل کرد.
چشم شیطان
در سال ۱۳۷۲، خمسه در فیلم حادثهای «چشم شیطان» به کارگردانی حسن هدایت نقش اصلی را بر عهده گرفت. این فیلم از نظر فضای داستانی با بسیاری از آثار کمدی او تفاوت داشت و فرصتی برای نمایش تواناییهایش در نقشی پرتحرک و جدیتر فراهم کرد. بازی او در این فیلم نامزدی دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر را برایش به همراه داشت.

بیست
«بیست» به کارگردانی عبدالرضا کاهانی، یکی از مهمترین تجربههای بازیگری علیرضا خمسه به شمار میرود. او در این فیلم در کنار گروهی از بازیگران مطرح حضور داشت و با بازی در آن توانست سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را از بیستوهفتمین جشنواره فیلم فجر دریافت کند. این جایزه از مهمترین افتخارات کارنامه هنری اوست.
پایتخت
شاید یکی از شناختهشدهترین نقشهای تلویزیونی علیرضا خمسه، شخصیت باباپنجعلی در مجموعه «پایتخت» باشد. او در این مجموعه به کارگردانی سیروس مقدم، نقش پدر نقی معمولی را بازی کرد و با ویژگیهای خاص این شخصیت، لحظات طنزآمیز و بهیادماندنی زیادی برای مخاطبان ساخت. حضور خمسه در فصلهای مختلف این مجموعه، از عوامل ماندگاری شخصیت پنجعلی در ذهن بینندگان بود.
فعالیت در تئاتر و کارگردانی
فعالیت هنری علیرضا خمسه تنها به سینما و تلویزیون محدود نمیشود. او از سالهای ابتدایی فعالیت خود در تئاتر نیز حضور داشته و در نمایشهایی مانند «داستانی نه تازه»، «دیوار چین» و «دایره گچی قفقازی» به ایفای نقش پرداخته است.
خمسه علاوه بر بازیگری، تجربه نویسندگی و کارگردانی تئاتر را نیز دارد. از جمله آثار او در این زمینه میتوان به «علاءالدین و چراغ جادو»، «انتخاب مبصر» و «صلح و محیط زیست» اشاره کرد. او همچنین در سالهای مختلف در برنامههای تلویزیونی بهعنوان نویسنده، مجری و کارگردان فعالیت داشته است.

حضور در برنامههای تلویزیونی و مسابقات
خمسه در کنار بازیگری، تجربه قابل توجهی در اجرای برنامههای تلویزیونی دارد. او اجرای مسابقههایی مانند «هفتخوان»، «رنگینکمان» و «ثانیهها» را بر عهده داشته و در برنامههای طنز نیز بهعنوان استندآپ کمدین حضور پیدا کرده است.
حضور او در برنامه «خندوانه» و شرکت در رقابت «خنداننده برتر» در سال ۱۳۹۴، بار دیگر تواناییهای کمدیاش را در برابر مخاطبان تلویزیونی قرار داد. او همچنین در مسابقه «بگو بخند» بهعنوان داور حضور داشته است.
جوایز و افتخارات علیرضا خمسه
علیرضا خمسه در طول فعالیت هنری خود جوایز و نامزدیهای مختلفی به دست آورده است. از جمله مهمترین افتخارات او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دریافت جایزه بهترین بازیگر مرد از جشنواره بینالمللی فیلم پیونگیانگ در سال ۱۳۷۱ برای بازی در فیلم «آپارتمان شماره ۱۳».
نامزدی بهترین بازیگر نقش اول مرد در دوازدهمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «چشم شیطان» در سال ۱۳۷۲.
دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیستوهفتمین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۸۷ برای بازی در فیلم «بیست».
دریافت لوح تقدیر از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۱۳۸۲.
تقدیر در بیستوچهارمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۸۹.
او همچنین در دورههای مختلف عضو هیئت داوری جشنوارههای سینمایی و تئاتری بوده و در فعالیتهای صنفی مرتبط با بازیگران سینما مشارکت داشته است.

زندگی شخصی علیرضا خمسه
علیرضا خمسه در سال ۱۳۷۲ با مروارید پورشفیقی ازدواج کرد و حاصل این زندگی مشترک دو فرزند است. او در کنار فعالیتهای حرفهای، همواره تلاش کرده زندگی شخصی خود را از حاشیههای رسانهای دور نگه دارد.

نگاهی به کارنامه هنری علیرضا خمسه
علیرضا خمسه از بازیگرانی است که در طول چند دهه فعالیت هنری، توانسته با نقشآفرینی در آثار متنوع سینمایی، تلویزیونی و تئاتری جایگاه ویژهای در میان مخاطبان پیدا کند. او با بهرهگیری از تواناییهای بدنی، مهارت در پانتومیم و استعدادش در اجرای نقشهای طنز، شخصیتهایی خاطرهانگیز خلق کرده است.
از محبوبیت در مجموعه «هوشیار و بیدار» و نقش باباپنجعلی در «پایتخت» گرفته تا دریافت سیمرغ بلورین برای فیلم «بیست»، مسیر حرفهای او نشاندهنده تجربه و انعطاف در انتخاب نقشهای گوناگون است. خمسه با وجود سالها فعالیت، همچنان یکی از چهرههای شناختهشده در عرصه کمدی و بازیگری ایران به شمار میرود.

هنرمندان دیگر: