به گزارش پلاتو هنر، نمایش «اسکرینشات» از جمله آثاری است که علاوه بر اجرای اولیه، در سالهای گذشته توسط گروههای مختلفی روی صحنه رفته و برداشتهای متفاوتی از آن شکل گرفته است. ماندگاری این اثر و استقبال از اجراهای مختلف آن، بار دیگر اهمیت ارتباط میان متون نمایشی و مسائل اجتماعی را مطرح میکند؛ ارتباطی که میتواند زمینهساز بازخوانی یک اثر در دورههای مختلف باشد.
امیر عباسی «اسکرینشات» با اشاره به ماندگاری این اثر نمایشی گفت: موضوعات مطرحشده در این نمایش ریشه در واقعیتهای اجتماعی دارند و با تغییر سبک زندگی و پیشرفت فناوری، همچنان قابلیت خوانشهای تازه را حفظ کردهاند.
امیر عباسی، نویسنده و کارگردان نمایش «اسکرینشات»، در گفتوگو با پلاتوهنر، درباره تجربه نخستین اجرای این نمایش و استقبال مخاطبان اظهار کرد: «اسکرینشات» در سالهایی روی صحنه رفت که گروه ما کاملاً جوان بود و تقریباً هیچکس ما را نمیشناخت. با این حال، نمایش توانست ۱۲۰ اجرای موفق را پشت سر بگذارد و با استقبال قابلتوجه مخاطبان روبهرو شود. این اتفاق برای من تجربهای بسیار جذاب بود؛ اینکه گروهی جوان، بدون برخورداری از شهرت قبلی، بتواند با یک اثر نمایشی چنین ارتباطی با تماشاگران برقرار کند، اتفاق ارزشمندی بود.
او ادامه داد: یکی از دلایل این استقبال را میتوان در ارتباط نمایش با مسائل اجتماعی جستوجو کرد. «اسکرینشات» در آن دوره توانست حرف بخشی از مردم را بیان کند و با کمدی خاص خودش، مخاطبان را بخنداند. وقتی یک اثر بتواند موضوعاتی را مطرح کند که مردم در زندگی خود تجربه کردهاند یا از نزدیک با آنها مواجه شدهاند، امکان برقراری ارتباط میان نمایش و تماشاگر بیشتر میشود.
«اسکرینشات»؛ روایتی از دل تجربههای اجتماعی
این هنرمند درباره دلایل ماندگاری متن «اسکرینشات» و استقبال کارگردانهای مختلف از اجرای آن توضیح داد: به نظرم مهمترین دلیل ماندگاری این متن، این است که از دل جامعه بیرون آمده است. موضوعات و اتفاقاتی که در نمایش مطرح میشوند، برای مخاطب غریبه نیستند و میتوان آنها را در محیط اطراف و زندگی روزمره پیدا کرد. به همین دلیل، ارتباط برقرار کردن با متن دشوار نیست؛ چراکه تماشاگر میتواند موقعیتهای نمایش را لمس کند و نمونههایی از آنها را در جامعه ببیند.
امیر عباسی افزود: مخاطب معمولاً با چیزی ارتباط برقرار میکند که از جنس خودش باشد و بتواند آن را در زندگی واقعی احساس کند. وقتی متن نمایشی از دل تجربههای اجتماعی شکل گرفته باشد، ممکن است در دورههای مختلف همچنان برای مخاطبان قابلدرک و جذاب باقی بماند. مسئلهای که در «اسکرینشات» مطرح میشود، صرفاً به یک موقعیت محدود یا دوره زمانی خاص تعلق ندارد و همین ویژگی امکان برداشتهای تازه از اثر را فراهم میکند.
او در ادامه، با اشاره به مواجهه خود با اجراهای متفاوت این نمایش بیان کرد: تفاوت نگاهها و اندیشههای کارگردانان مختلف برای من جذاب است. هر کارگردان با تجربهها، سلیقه و شیوه نگاه خودش به یک متن نزدیک میشود و همین مسئله میتواند نتایج متفاوتی به وجود بیاورد. تماشای این اجراها برای من فرصتی بوده است تا ببینم دیگران چه برداشتی از متن دارند و چگونه میتوانند ایدههای خود را در قالب یک اجرای نمایشی ارائه کنند.
این هنرمند ادامه داد: اگر امروز بار دیگر کارگردانی «اسکرینشات» را بر عهده بگیرم، طبیعتاً تجربه تماشای اجراهای مختلف در تصمیمهایم تأثیر خواهد داشت. در این سالها با برداشتهای متفاوتی از متن مواجه شدهام و این تجربهها به من کمک کردهاند شناخت دقیقتری از نحوه ارتباط مخاطب با نمایش پیدا کنم. این شناخت میتواند در انتخابهای اجرایی آینده مؤثر باشد و به من کمک کند با آگاهی بیشتری به سراغ متن بروم.
امیر عباسی از تغییرات سبک زندگی و پیچیدهتر شدن روابط انسانی گفت
عباسی درباره تأثیر تغییرات سبک زندگی و پیشرفت فناوری بر موضوعات مطرحشده در «اسکرینشات»، بهویژه مسئله حریم خصوصی و روابط انسانی، گفت: به نظرم با پیشرفت علم و فناوری، این مسائل نهتنها از بین نرفتهاند، بلکه شاید پیچیدهتر هم شده باشند. در سالهای اخیر، ابزارهای ارتباطی تغییرات زیادی کردهاند و پیشرفت هوش مصنوعی نیز ابعاد تازهای به این موضوعات اضافه کرده است. در نتیجه، مواجهه ما با مسائل اجتماعی و روابط میان افراد، شکل متفاوتی پیدا کرده است.
او افزود: وقتی فناوری با سرعت زیادی پیشرفت میکند، شیوه ارتباط انسانها با یکدیگر نیز تغییر میکند و در کنار امکانات تازهای که به وجود میآید، مسائل و پیچیدگیهای جدیدی هم شکل میگیرند. به همین دلیل، موضوعاتی که «اسکرینشات» به آنها میپردازد، همچنان قابلیت بررسی دارند و حتی ممکن است امروز، با توجه به تغییرات رخداده، ابعاد تازهتری از آنها قابلمشاهده باشد. همین مسئله نشان میدهد که یک اثر اجتماعی میتواند با گذشت زمان معنای تازهای پیدا کند و مخاطب در مواجهه دوباره با آن، به نکات متفاوتی توجه کند.
نمایشی برای بازنگری در اتفاقات روزمره
امیر عباسی در پاسخ به این پرسش که هویت اصلی «اسکرینشات» را فارغ از اجراهای مختلف آن در چه چیزی میبیند، اظهار کرد: اتفاقاتی که در «اسکرینشات» مطرح میشوند، بارها در نزدیکی ما رخ دادهاند و ما آنها را به شکلی تجربه یا احساس کردهایم، اما شاید در بسیاری از مواقع توجه دقیقی به آنها نداشتهایم. این اتفاقات در جامعه وجود داشتهاند، ولی گاهی آنقدر به زندگی روزمره ما نزدیک بودهاند که از کنارشان عبور کردهایم و متوجه اهمیت یا ابعادشان نشدهایم.
عباسی ادامه داد: به نظرم «اسکرینشات» تلاش میکند توجه ما را به همین اتفاقات جلب کند؛ موضوعاتی که پیش از این نیز وجود داشتهاند، اما حالا آنها را با دقت بیشتری میبینیم. گاهی یک نمایش باعث میشود به مسئلهای فکر کنیم که بارها از کنار آن گذشتهایم، بدون آنکه به معنای واقعیاش توجه داشته باشیم. برای من، اهمیت «اسکرینشات» در همین نزدیکی آن به واقعیتهای اجتماعی است؛ اینکه بتواند بخشی از اتفاقات پیرامون ما را برجسته کند و زمینهای برای توجه دوباره به آنها به وجود بیاورد.
مخاطب امروز و امکان خوانشهای تازه از نمایش
او در پایان، درباره تفاوت مواجهه مخاطب امروز با این نمایش نسبت به تماشاگران سالهای نخست اجرا گفت: فکر میکنم مخاطب امروز با توجه به تغییراتی که در جامعه و سبک زندگی افراد اتفاق افتاده، میتواند با بخشهای مختلف نمایش از زاویهای متفاوت مواجه شود. در این سالها، تجربههای اجتماعی ما تغییر کرده و مسائل مربوط به ارتباطات انسانی و فناوری نیز ابعاد تازهای پیدا کردهاند. به همین دلیل، ممکن است تماشاگر امروز هنگام دیدن «اسکرینشات» به نکاتی توجه کند که در سالهای نخست اجرا کمتر به آنها فکر میشد.
امیر عباسی افزود: از طرف دیگر، چون متن از دل جامعه آمده است، ارتباط آن با مخاطب به یک دوره خاص محدود نمیشود. شاید بعضی از موقعیتهای نمایش برای تماشاگران امروز ملموستر شده باشند یا آنها بتوانند با تجربههای شخصی خود، معنای تازهای از این موقعیتها دریافت کنند. به نظرم یکی از ویژگیهای آثار اجتماعی همین است که با تغییر جامعه، امکان خوانشهای تازهای از آنها به وجود میآید. «اسکرینشات» نیز میتواند برای مخاطب امروز فرصتی باشد تا اتفاقات اطراف خود را دوباره ببیند و درباره مسائلی که شاید در زندگی روزمره به آنها عادت کرده است، بیشتر فکر کند.
بیشتر بخوانید:
عزیزه حاجی حسینی با «گیسو» به جنگ دروغ و ریاکاری میرود




