به گزارش پلاتو هنر، تهمینه میلانی از تبریز تا یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای سینمای ایران، مسیری پر از تجربه، موفقیت و حاشیه را پشت سر گذاشته است؛ فیلمسازی که از منشیگری صحنه شروع کرد، با «بچههای طلاق» به دنیای کارگردانی قدم گذاشت و با ساخت آثاری چون «دو زن»، «نیمه پنهان» و «آتشبس» به شهرت رسید. اما زندگی میلانی فقط به فیلمهایش خلاصه نمیشود؛ بازداشت و حواشی بعضی آثارش، جوایز داخلی و بینالمللی و تجربههای هنری متفاوت، بخشهای دیگری از زندگی زنی هستند که بیش از چهار دهه در سینمای ایران حضور داشته است.
در ادامه، نگاهی داریم به زندگی شخصی و حرفهای تهمینه میلانی؛ از سالهای کودکی تا مسیری که او را به یکی از شناختهشدهترین کارگردانان ایران تبدیل کرد.

کودکی در تبریز و نوجوانی در تهران؛ آغاز مسیری متفاوت
تهمینه میلانی در ۱۵ شهریور ۱۳۳۹ در شهر تبریز به دنیا آمد. او دوران کودکی خود را در خانوادهای با پدر و مادری به نامهای احمد میلانی و پاکیزه هاشمزاده گذراند و برای ادامه تحصیل به تهران رفت. میلانی در دبیرستانهای شرف و مرجان درس خواند و در سالهای نوجوانی، مسیر تحصیلی خود را ادامه داد تا بعدها وارد دانشگاه علم و صنعت ایران شود.
مسیر هنری میلانی از همان سالهای جوانی شکل گرفت؛ هرچند ورود او به سینما بهتدریج و از پشت صحنه آغاز شد. او پیش از آنکه بهعنوان کارگردان و فیلمنامهنویس شناخته شود، فرصت پیدا کرد با فضای تولید فیلم و روند شکلگیری آثار سینمایی آشنا شود. همین تجربههای اولیه، زمینه را برای فعالیتهای گستردهتر او در سینما فراهم کرد؛ مسیری که بعدها از منشیگری صحنه و نوشتن فیلمنامه به کارگردانی فیلمهای بلند رسید.

ورود تهمینه میلانی به دنیای هنر
ورود تهمینه میلانی به دنیای سینما از پشت دوربین و در فضای تولید فیلم آغاز شد. او در سال ۱۳۶۰ بهعنوان منشی صحنه در فیلم «خط قرمز» به کارگردانی مسعود کیمیایی فعالیت کرد؛ تجربهای که فرصتی برای آشنایی نزدیکتر او با روند ساخت فیلم و کار گروهی در سینما فراهم آورد. میلانی در سال ۱۳۶۲ نیز در فیلم «پیک جنگل» به کارگردانی حسن هدایت، منشی صحنه بود.
او در کنار فعالیت در سینما، به نوشتن فیلمنامه روی آورد و آثاری مانند «اگر فردا بیاید»، «دوستت دارم مادر» و «عشق و مرگ» را نوشت. حضور در پروژههای سینمایی مختلف، از جمله «ای ایران»، «جهیزیهای برای رباب» و «دل نمک»، نیز به تجربههای او در این سالها افزود.
میلانی همچنین به نقد فیلم علاقهمند شد و نخستین نقد سینماییاش را درباره فیلم «مادیان» در اسفند ۱۳۶۵ در شماره ۴۷ ماهنامه «فیلم» منتشر کرد. این تجربهها در کنار یکدیگر، او را از فعالیت در پشت صحنه به سمت فیلمنامهنویسی و در نهایت کارگردانی سوق داد؛ مسیری که با ساخت نخستین فیلم بلندش، «بچههای طلاق»، وارد مرحله تازهای شد.
اولین تجربه کارگردانی تهمینه میلانی با «بچههای طلاق»
تهمینه میلانی پس از چند سال فعالیت در پشت صحنه سینما و تجربه فیلمنامهنویسی، در سال ۱۳۶۸ نخستین فیلم بلند خود را با عنوان «بچههای طلاق» ساخت؛ اثری که آغاز رسمی مسیر او بهعنوان کارگردان سینما بود و خیلی زود توانست توجه جشنواره فیلم فجر را به خود جلب کند.
«بچههای طلاق» در هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم شد. این موفقیت برای میلانی که در ابتدای مسیر فیلمسازی قرار داشت، اتفاق مهمی بود و زمینه را برای ادامه فعالیت او در سینما فراهم کرد. دریافت جایزه نقدی این جشنواره نیز به ساخت فیلم بعدی او، «افسانه آه»، کمک کرد؛ فیلمی که میلانی آن را با همکاری رضا بانکی و مهدی احمدی ساخت.
با وجود موفقیت نخستین فیلم، مسیر فیلمسازی میلانی از همان ابتدا یکدست و بدون فراز و نشیب نبود. «افسانه آه» در گیشه به موفقیت قابلتوجهی نرسید، اما او پس از این تجربه سراغ ساخت فیلم کمدی «دیگه چه خبر؟!» رفت؛ اثری با بازی ماهایا پطروسیان که برخلاف فیلم قبلی، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شد و فروش خوبی را تجربه کرد.
این سه فیلم، بهویژه تفاوت میان فضای آثارشان، نشان داد میلانی در آغاز مسیر کارگردانی به تجربهکردن ژانرهای مختلف علاقه دارد. او پس از این دوره، بهتدریج به سمت موضوعاتی رفت که بعدها به بخش شاخص کارنامهاش تبدیل شدند؛ داستانهایی درباره زنان، روابط خانوادگی، محدودیتهای اجتماعی و انتخابهای دشواری که شخصیتهایش با آنها روبهرو میشوند.
نقطه عطف این مسیر در سال ۱۳۷۷ و با ساخت فیلم «دو زن» رقم خورد؛ اثری که جایگاه میلانی را در سینمای ایران تثبیت کرد و نام او را بیش از گذشته بر سر زبانها انداخت.

فیلمهای تهمینه میلانی از «بچههای طلاق» تا «ملی و راههای نرفتهاش»
تهمینه میلانی در بیش از چهار دهه فعالیت هنری، فیلمهایی با موضوعات و لحنهای متفاوت ساخته است؛ از درامهای اجتماعی درباره زندگی زنان تا کمدیهایی که با استقبال گسترده مخاطبان روبهرو شدند. او در بسیاری از آثارش علاوه بر کارگردانی، نگارش فیلمنامه را نیز بر عهده داشته و در برخی پروژهها بهعنوان تهیهکننده فعالیت کرده است. در ادامه، فیلمهای مهم کارنامه او و نقشهایی را که در تولید آنها داشته مرور میکنیم.
بچههای طلاق (۱۳۶۸)
نخستین فیلم بلند تهمینه میلانی در مقام کارگردان، «بچههای طلاق» بود. این فیلم آغاز مسیر حرفهای او در کارگردانی محسوب میشود و در هشتمین جشنواره فیلم فجر جایزه بهترین فیلم را دریافت کرد. میلانی در این اثر علاوه بر کارگردانی و نگارش فیلمنامه، در طراحی صحنه و لباس نیز مشارکت داشت.
افسانه آه (۱۳۶۹)
میلانی پس از تجربه موفق نخستین فیلمش، «افسانه آه» را ساخت. او در این فیلم علاوه بر کارگردانی و فیلمنامهنویسی، تهیهکنندگی را نیز بر عهده داشت. این اثر از تجربههای اولیه او در ادامه مسیر فیلمسازی بود؛ هرچند از نظر تجاری به موفقیت چشمگیری دست پیدا نکرد.
دیگه چه خبر؟! (۱۳۷۰)
«دیگه چه خبر؟!» یکی از متفاوتترین آثار میلانی در سالهای ابتدایی کارنامهاش است. این فیلم کمدی با بازی ماهایا پطروسیان ساخته شد و در زمان نمایش با استقبال مخاطبان روبهرو شد. میلانی در این اثر کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیهکننده بود. موفقیت فیلم نشان داد که او علاوه بر درام اجتماعی، توانایی کار در فضای کمدی را نیز دارد.
کاکادو (۱۳۷۳)
«کاکادو» از دیگر فیلمهای سینمایی میلانی در دهه ۷۰ است. او در این پروژه کارگردانی و فیلمنامهنویسی را بر عهده داشت و در طراحی صحنه و لباس نیز مشارکت کرد. این تجربه بار دیگر نشان داد که میلانی در سالهای نخست فعالیتش، در بخشهای مختلف تولید فیلم حضور فعالی داشته است.

دو زن (۱۳۷۷)
«دو زن» یکی از مهمترین فیلمهای کارنامه تهمینه میلانی و نقطه عطفی در مسیر حرفهای اوست. این فیلم با محوریت زندگی دو زن و محدودیتهایی که در مسیر زندگی با آنها مواجه میشوند، توجه بسیاری را به خود جلب کرد.
میلانی برای نگارش فیلمنامه «دو زن» سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد و فیلم نیز برنده سیمرغ بهترین فیلم شد. این اثر در جشنوارههای خارجی هم مورد توجه قرار گرفت و جایزه بهترین کارگردانی جشنواره بینالمللی فیلم لسآنجلس را به دست آورد.
نیمه پنهان (۱۳۷۹)
«نیمه پنهان» ادامه توجه میلانی به مسائل اجتماعی و تجربههای زنان است. این فیلم با بازی نیکی کریمی ساخته شد و از آثار بحثبرانگیز کارنامه او به شمار میرود.
میلانی در این پروژه کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیهکننده بود. «نیمه پنهان» در جشنوارههای خارجی نیز موفقیتهایی کسب کرد و جایزه بهترین دستاورد هنری جشنواره بینالمللی فیلم قاهره و جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک را برای میلانی به همراه داشت.
شبهای تهران (۱۳۷۹)
«شبهای تهران» به کارگردانی داریوش فرهنگ ساخته شد و تهمینه میلانی نگارش فیلمنامه آن را بر عهده داشت. این اثر از جمله پروژههایی است که نشان میدهد فعالیت میلانی به فیلمهایی که خودش کارگردانی کرده محدود نبوده و در مقام فیلمنامهنویس نیز با دیگر فیلمسازان همکاری داشته است.
خاکستری (۱۳۷۹)
«خاکستری» به کارگردانی مهرداد میرفلاح از دیگر آثاری است که میلانی در نگارش فیلمنامه آن مشارکت داشت. حضور او در این پروژه نیز بخشی از فعالیتهای فیلمنامهنویسیاش خارج از فیلمهای شخصی او محسوب میشود.

بمانی (۱۳۸۰)
«بمانی» به کارگردانی داریوش مهرجویی ساخته شد و تهمینه میلانی در مقام تهیهکننده در آن حضور داشت. این همکاری یکی از تجربههای او در تهیهکنندگی فیلمی به کارگردانی فیلمسازی دیگر بود.
واکنش پنجم (۱۳۸۱)
«واکنش پنجم» از آثار شناختهشده میلانی در حوزه درام اجتماعی است. این فیلم با بازی نیکی کریمی، داستان زنی را روایت میکند که پس از مرگ همسرش با محدودیتها و فشارهای خانوادگی روبهرو میشود و برای حفظ حق خود و فرزندانش تلاش میکند.
این اثر در ادامه دغدغههای میلانی درباره جایگاه زنان در خانواده و جامعه ساخته شد و در جشنوارههای بینالمللی نیز مورد توجه قرار گرفت. «واکنش پنجم» برای میلانی جوایزی از جمله جایزه بزرگ جشنواره بینالمللی فیلم ژنو و جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره بینالمللی فیلم قاهره را به همراه داشت.
زن زیادی (۱۳۸۳)
«زن زیادی» با بازی مریلا زارعی، یکی دیگر از فیلمهای اجتماعی میلانی است. داستان فیلم به مسائل خانوادگی و موقعیت دشوار زنی میپردازد که درگیر شرایط پیچیده زندگی شخصی خود میشود.
این فیلم در کنار واکنشهای متفاوت منتقدان، در جشنوارههای خارجی موفقیتهایی به دست آورد. میلانی برای «زن زیادی» جوایز بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک را دریافت کرد و فیلم در جشنواره فیلم لسآنجلس نیز عنوان بهترین فیلم را به دست آورد.
آتشبس (۱۳۸۴)
«آتشبس» یکی از پرفروشترین فیلمهای تهمینه میلانی است که با بازی مهناز افشار و محمدرضا گلزار ساخته شد. این فیلم با نگاهی کمدی به اختلافات زوجها، مشکلات ارتباطی و تأثیر تجربههای کودکی بر روابط بزرگسالی میپردازد.
میلانی فیلمنامه این فیلم را با الهام از موضوعات مطرحشده در کتاب «شفای کودک درون» اثر لوچیا کاپاکیونه نوشت. «آتشبس» در زمان اکران با استقبال قابلتوجه مخاطبان روبهرو شد و جایگاه میلانی را در سینمای پرفروش ایران نیز تثبیت کرد.

تسویه حساب (۱۳۸۶)
«تسویه حساب» از دیگر آثار میلانی درباره مسائل اجتماعی و تجربههای زنان است. این فیلم داستان زنانی را دنبال میکند که در واکنش به تجربههای تلخ و بیعدالتیهایی که پشت سر گذاشتهاند، درگیر مسیری متفاوت میشوند.
میلانی در این فیلم کارگردانی و فیلمنامهنویسی را بر عهده داشت. موضوع و رویکرد اثر نیز در امتداد دغدغههای اجتماعی او درباره زنان و شرایطی قرار میگیرد که میتواند مسیر زندگی آنها را تغییر دهد.
سوپر استار (۱۳۸۷)
«سوپر استار» با بازی شهاب حسینی، داستان بازیگری مشهور را روایت میکند که ورود دختری نوجوان به زندگیاش، او را با گذشته و رفتارهای خود روبهرو میسازد.
میلانی در این فیلم به موضوع شهرت، مسئولیتپذیری و روابط خانوادگی پرداخت. «سوپر استار» در جشنوارههای خارجی مورد توجه قرار گرفت و جایزه منتخب تماشاگران جشنواره بینالمللی فیلم داکا را دریافت کرد. این فیلم همچنین در جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت جوایز بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه شد.

یکی از ما دو نفر (۱۳۸۹)
«یکی از ما دو نفر» از دیگر فیلمهای میلانی در حوزه روابط عاطفی و اختلافات میان زن و مرد است. این فیلم با نگاهی به تفاوتهای شخصیتی و چالشهای ارتباطی، به روابطی میپردازد که در آنها دو طرف برداشت یکسانی از زندگی و خواستههای خود ندارند.
میلانی در این اثر نیز کارگردانی و نگارش فیلمنامه را بر عهده داشت.
آتشبس ۲ (۱۳۹۲)
میلانی چند سال پس از موفقیت قسمت نخست، «آتشبس ۲» را ساخت. این فیلم بار دیگر به سراغ روابط زوجها و اختلافات زندگی مشترک رفت و فضای کمدی را با موضوعات روانشناختی و خانوادگی ترکیب کرد.
«آتشبس ۲» ادامهای بر دنیای قسمت نخست بود و با تمرکز بر مشکلات ارتباطی زوجها تلاش کرد همان فضای سرگرمکننده را برای مخاطبان حفظ کند.
ملی و راههای نرفتهاش (۱۳۹۵)
«ملی و راههای نرفتهاش» از آثار متأخر میلانی است که بار دیگر به مسائل زنان و مشکلات زندگی مشترک میپردازد. داستان فیلم درباره زنی به نام ملی است که در زندگی زناشویی خود با محدودیتها و خشونت روبهرو میشود.
این فیلم در امتداد دغدغههای همیشگی میلانی درباره روابط خانوادگی، خشونت و جایگاه زنان ساخته شد و از جمله آثاری است که رویکرد اجتماعی او را در سالهای اخیر دنبال میکند.

جوایز و افتخارات تهمینه میلانی در جشنوارههای داخلی و بینالمللی
تهمینه میلانی در طول فعالیت سینمایی خود، جوایز متعددی از جشنوارههای داخلی و بینالمللی دریافت کرده است. بخش مهمی از این افتخارات به فیلمهایی مربوط میشود که با محوریت مسائل اجتماعی و زندگی زنان ساخته و نوشته است. موفقیت آثار او در جشنواره فیلم فجر و حضور در رویدادهای سینمایی خارج از ایران، جایگاه میلانی را بهعنوان یکی از کارگردانان شناختهشده سینمای ایران تثبیت کرده است.
نخستین موفقیت مهم میلانی در جشنواره فیلم فجر به سال ۱۳۶۸ بازمیگردد؛ زمانی که فیلم «بچههای طلاق»، نخستین تجربه کارگردانی بلند او، سیمرغ بلورین بهترین فیلم را در هشتمین دوره این جشنواره دریافت کرد. این جایزه شروع امیدوارکنندهای برای کارگردانی بود که در آن زمان هنوز در ابتدای مسیر حرفهای خود قرار داشت.
چند سال بعد، فیلم «دو زن» موفقیت دیگری برای میلانی رقم زد. این اثر در هفدهمین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۷۷، سیمرغ بلورین بهترین فیلم و سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را به دست آورد. میلانی برای نگارش فیلمنامه این اثر نیز مورد توجه قرار گرفت و نامش بیش از گذشته در میان فیلمسازان مطرح سینمای ایران مطرح شد.
«سوپر استار» نیز در بیستوهفتمین جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه شد. این نامزدیها نشان داد که فعالیت میلانی در جشنوارههای داخلی همچنان ادامه دارد و آثارش در بخشهای مختلف مورد ارزیابی قرار میگیرند.
افتخارات بینالمللی و موفقیت در جشنوارههای خارجی
بخشی از کارنامه افتخارات میلانی به حضور فیلمهایش در جشنوارههای بینالمللی اختصاص دارد. فیلم «دو زن» در سال ۱۹۹۹ جایزه بهترین کارگردانی جشنواره بینالمللی فیلم لسآنجلس را دریافت کرد و «نیمه پنهان» نیز در سال ۲۰۰۱ موفق به کسب جایزه بهترین دستاورد هنری جشنواره بینالمللی فیلم قاهره و جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک شد.
«واکنش پنجم» از دیگر آثار موفق میلانی در خارج از ایران بود. این فیلم در سال ۲۰۰۳ جایزه بزرگ جشنواره بینالمللی فیلم ژنو را دریافت کرد و جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره بینالمللی فیلم قاهره نیز به آن رسید.
فیلم «زن زیادی» نیز در جشنوارههای خارجی موفقیتهایی به دست آورد. این اثر در سال ۲۰۰۶ سه جایزه بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه را از جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک دریافت کرد و در سال ۲۰۰۵ نیز عنوان بهترین فیلم جشنواره فیلم لسآنجلس را به دست آورد.
در ادامه، «سوپر استار» در سال ۲۰۰۹ جایزه منتخب تماشاگران جشنواره بینالمللی فیلم داکا را دریافت کرد؛ جایزهای که نشاندهنده استقبال مخاطبان این جشنواره از فیلم بود.
مجموع این جوایز، بخشی از مسیری را نشان میدهد که میلانی طی چند دهه فعالیت حرفهای پیموده است؛ مسیری که در آن، برخی آثارش علاوه بر مطرح شدن در سینمای ایران، توانستند در جشنوارههای خارجی نیز دیده شوند و برای او افتخاراتی به همراه بیاورند.

حواشی زندگی حرفهای تهمینه میلانی
کارنامه تهمینه میلانی در کنار موفقیتهای سینمایی، با حواشی قضایی و هنری متعددی همراه بوده است؛ اتفاقاتی که در مقاطع مختلف توجه رسانهها را به خود جلب کردهاند.
بازداشت پس از نمایش «نیمه پنهان»
در سال ۱۳۷۹، پس از نمایش فیلم «نیمه پنهان»، میلانی بازداشت شد و هشت روز را در زندان اوین گذراند. این اتفاق بازتاب گستردهای در رسانهها داشت. او پنج سال بعد تبرئه شد.
پرونده فیلمنامه «واکنش پنجم»
در اسفند ۱۳۸۴، در پی شکایت مهرنوش خرسند درباره استفاده غیرمجاز از فیلمنامه «بنبست» در ساخت «واکنش پنجم»، دادگاه میلانی را مقصر شناخت. این پرونده به یکی از حواشی حقوقی مهم کارنامه او تبدیل شد.
احضار درباره کتاب «شهرزاد زن هزار و یک شب»
در دیماه ۱۳۹۳، میلانی اعلام کرد که به اتهام تبلیغ علیه نظام درباره کتاب «شهرزاد زن هزار و یک شب» به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شده است. او تأکید داشت که این کتاب با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شده بود.
جنجال نمایشگاههای نقاشی
در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، نمایشگاههای نقاشی میلانی به دلیل انتشار ادعاهایی درباره شباهت برخی آثارش با نقاشیهای هنرمندان خارجی خبرساز شدند. نمایشگاه «فیلمهایی که نساختم» در سال ۱۳۹۷ موقتاً متوقف شد و نمایشگاه دیگری نیز در اردیبهشت ۱۳۹۸ با دستور وزارت ارشاد تعطیل شد.
این حواشی، در کنار موفقیتهای سینمایی و جشنوارهای، بخش بحثبرانگیزی از زندگی حرفهای میلانی را شکل دادهاند.
زندگی شخصی تهمینه میلانی و ازدواج با محمد نیکبین
تهمینه میلانی در زندگی شخصی خود نیز همراهی داشته که سالها در کنار او، هم در زندگی خانوادگی و هم در مسیر حرفهای حضور داشته است. او با محمد نیکبین، معمار و تهیهکننده سینما، ازدواج کرده و حاصل این زندگی مشترک یک دختر به نام ژینا است.
محمد نیکبین علاوه بر فعالیت در حوزه معماری، در سینما نیز با میلانی همکاری کرده و تهیهکنندگی تعدادی از فیلمهای او را بر عهده داشته است. همکاری این دو تنها به سینما محدود نمیشود؛ هر دو در رشته معماری تحصیل کردهاند و در پروژههای معماری نیز با یکدیگر همکاری داشتهاند. به این ترتیب، رابطه آنها در طول سالها علاوه بر زندگی خانوادگی، در زمینههای حرفهای نیز ادامه پیدا کرده است.
میلانی در گفتوگوهای خود از رابطه دوستانه با همسرش صحبت کرده و نقش او را در زندگی خانوادگی مثبت دانسته است. او همچنین درباره دخترش گفته که کتابخوانی از علاقههای مشترک اعضای خانواده بوده و این علاقه در تربیت فرزندشان نیز تأثیر گذاشته است.
با وجود شهرت و حضور مستمر در فضای سینما، میلانی بخش زیادی از زندگی خانوادگی خود را دور از حاشیههای رسانهای نگه داشته است. آنچه از زندگی شخصی او در منابع عمومی دیده میشود، پیوندی میان خانواده، معماری و سینماست؛ سه حوزهای که در زندگی او بارها در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.

تهمینه میلانی در مسیر سینمای ایران
تهمینه میلانی در بیش از چهار دهه فعالیت هنری، مسیری پر از تجربه، موفقیت و چالش را پشت سر گذاشته است. از نخستین تجربههایش در پشت صحنه سینما تا ساخت فیلمهایی چون «دو زن»، «نیمه پنهان» و «آتشبس»، کارنامه او بازتابی از تلاش برای پرداختن به مسائل اجتماعی و روابط انسانی بوده است.
در کنار جوایز داخلی و بینالمللی، حواشی قضایی و هنری نیز بخشهایی از زندگی حرفهای او را شکل دادهاند. با این حال، میلانی همچنان یکی از چهرههای شناختهشده سینمای ایران است؛ فیلمسازی که آثارش، چه در زمان اکران و چه سالها پس از آن، زمینهساز بحث و گفتوگو درباره سینما و جامعه بودهاند.
هنرمندان دیگر: