به گزارش پلاتو هنر، علی نصیریان یکی از محبوبترین و پر تجربهترین هنرمندان سینمای ایران چه در حال حاضر و چه در دهههای گذشته به شمار میرود که سالیان سال تلاشهای بسیاری برای هنر این سرزمین کرده است.
این هنرمند برجسته تا کنون در کنار نقشآفرینیهای بسیار ویژهای که در حوزه تئاتر، سینما و تلوزیون داشتهاست موفق به کسب جوایز و افتخارات متعددی نیز شدهاست که در این گزارش به بررسی زندگی، آثار و افتخارات او رسیدگی میشود.

از تعزیهخوانی تا هنرستان هنرپیشگی: مروری بر آغاز راه علی نصیریان
علی نصیریان در ۱۵ بهمن ۱۳۱۳ در میدان شاهپور خیابان مهدی خان تهران به دنیا آمد. او از زمان کودکی علاقه بسیاری به تعزیه خوانی داشت به همین خاطر به هنر رو آورد. نصیریان در کنار تعزیهخوانی به هنرهای نمایشی دیگر مانند معرکهگیری، نقالی، خیمه شب بازی و همچنین پرده خوانی نیز علاقمند بود.
این هنرمند در سال ۱۳۲۶ در دبیرستان با جمشید لایق، مهدی فتحی و اسماعیل داورفر همکلاسی شد، که در همان سال در کنار درس خواندن و تحصیل، در کلاس های جامه باربد که به طور معمول در آنجا ادبیات، موسیقی و تئاتر تدریس میشد ثبت نام کرد، و تا سال ۱۳۳۲ به تحصیل خود ادامه داد. او قصد داشت در همین مرکز ادامه تحصیل دهد اما پس از کودتای ۹۸ مرداد ۱۳۳۲ این مرکز به آتش کشیده شد و نصیریان مجبور به ترک آن شد.
در سال 1318 علی نصیریان از علاقه خود به تئاتر دست نکشید و تصمیم گرفت که به تنها هنرستان هنرپیشگی موجود در آن زمان برود و فعالیت خود را به صورت جدیتر ادامه دهد.
در این مدرسه چهره های بزرگ و سرشناسی مانند فهیمه راستکار، بیژن مفید و حسین کتیبان همکلاسی های او بودند، که امروزه آنها را در زمینه هنر و تئاتر می بینیم. در آن زمان هیچ گونه آموزش اصولی وجود نداشت و معلمان سعی میکردند آنچه که خود میدانستند را به شاگردان منتقل کنند.
یکی از اتفاقات مثبت زندگی نصیریان آشنایی با فهیمه راستکار بود، چراکه از طریق همین شخص با شاهین سرکیسیان آشنا شد و در سال ۱۳۳۲ اوج زندگی هنری او شکل گرفت.
نصیریان از اعضای آغازین گروه هنر ملی بود و بیش از دهها نمایشنامه نوشته بود، که به دلیل نمایشنامههای بینظیر خود به همراه بهرام بیضایی، اکبر رادی، اسماعیل خلج، غلامحسین ساعدی از برجستهترین نمایشنامه نویسان به شمار میرفتند.

بیش از شش دهه زندگی مشترک تا ۱۳۹۷
علی نصیریان در سال ۱۳۳۶ همزمان با آغاز فعالیت رسمی و هنری خود، با فاطمه بیات به صورت سنتی و با معرفی خانوادگی ازدواج کرد، که ثمره زندگی مشترکشان سه پسر به نامهای برمک، باربد و بابک است که هر سه در خارج از ایران زندگی میکنند.
سر انجام همسر این هنرمند برجسته در سال ۱۳۹۷ درگذشت.

دوران طلایی فعالیت هنری
علی نصیریان به همراه چند تن از دوستانش از جمله جمشید مشایخی و عزت الله انتظامی گروهی را تشکیل دادند تا بتوانند موفقیتهایی را در زمینه تئاتر و بازیگری کسب کنند درست در زمانی که تلوزیون در حال تاسیس بود.
این هنرمند به همراه این گروه از دوستانش در کلاس های تئاتر در لالهزار شرکت میکردند که بعدها به پاتوقشان تبدیل شد. در آن زمان به آنها برای بازی در فیلمها و سریالهای تلوزیونی پیشنهادی داده نمیشد.
سرانجام این هنرمند در سال ۱۳۳۹ اولین فعالیت خود را در تلویزیون با بازیگری و همچنین کارگردانی شروع کرد و بعد از آن تا سال ۱۳۵۴ در بیش از ۵۰ تله فیلم حضور پیدا کرد.
کارهای نصیریان از بهترین فیلمها و سریالهایی بوده که در سینما و تلوزیون ایران وجود دارد.
یکی از بهترین فیلمهای علی نصیریان فیلم گاو اثر داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ است که آغاز فعالیت سینمایی این هنرمند به شمار میرود.

علی نصیریان پس از انقلاب اسلامی
علی نصیریان در سال ۱۳۵۹ برای مدتی کوتاه بازنشسته شد، به دلیل اینکه در آن سالها نمایشها و گروههای تئاتری از اهمیت زیادی برخوردار نبودند.
این هنرمند پس از مدتی با بازی در مجموعه سربداران و هزار دستان وارد کارهای تصویری شد که توانست در این حوزه موفقیتهای چشمگیری کسب کند.
این دو سریال از اهمیت زیادی برخوردارند چرا که زمینهساز فعالیت علی نصیریان در تلویزیون بودند.
او با بازی در نقش قاضی شارع در سربداران و نقش ابوالفتح صحاف در هزاردستان در مرکز توجه قرار گرفت که اگر این دو نقش نبودند، او به فعالیت خود در زمینه هنر و بازیگری ادامه نمی داد و آن را پس از بازنشستگی رها میکرد.

برترین آثار سینمایی
فیلم سینمایی گاو
گاو فیلمی ایرانی به کارگردانی داریوش مهرجویی است که در سال ۱۳۴۸ ساخته شده و نقطه عطف و شروع سینمایی علی نصیریان است. در بسیاری از اسناد تولید فیلم گاو، از این فیلم به نام زنگولان یاد میشود.
فیلم سینمایی آقای هالو
فیلم سینمایی آقای هالو ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۹ است. این فیلم سیاه و سفید، نخستین فیلم بلند ساخته شده در استودیو کاسپین بوده است.

فیلم سینمایی پستچی
پستچی، فیلمی سیاه و سفید به کارگردانی داریوش مهرجویی و نقش آفرینی علی نصیریان است که در سال ۱۳۵۱ منتشر شد و در زمان خود موفقترین ساختهٔ این کارگردان در محافل جهانی بودهاست.
فیلم سینمایی دایرهٔ مینا
دایرهٔ مینا، فیلمی ایرانی ساخته سال ۱۳۵۳ به کارگردانی داریوش مهرجویی است که این بازیگر برجسته در آن نقش آفرینی کردهاست.
فیلم سینمایی کمال الملک
کمال الملک فیلمی ایرانی از گونهٔ درام، تاریخی به کارگردانی و نویسندگی علی حاتمی در سال ۱۳۶۲ است که به زندگی نقاش برجسته ایرانی، کمالالملک میپردازد.
فیلم سینمایی جادههای سرد
جادههای سرد فیلمی به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی و نویسندگی سیامک تقیپور محصول سال ۱۳۶۴ است. این فیلم در ۸ مرداد ۱۳۶۵ در سینماهای ایران اکران شد.

فیلم سینمایی ناخدا خورشید
ناخدا خورشید، فیلمی ایرانی به کارگردانی ناصر تقوایی است که در سال ۱۳۶۵ ساخته شد. این فیلم با نقشآفرینی داریوش ارجمند و علی نصیریان، اقتباسی آزاد از رمان «داشتن و نداشتن» اثر ارنست همینگوی به شمار میرود و از آثار ماندگار سینمای ایران محسوب میشود.
فیلم سینمایی روز واقعه
روز واقعه، فیلمی ایرانی به کارگردانی شهرام اسدی و نویسندگی بهرام بیضایی است که در سال ۱۳۷۳ ساخته شد. این فیلم عاشورایی با بازی علیرضا شجاعنوری، یکی از مهمترین آثار مذهبی و تاریخی سینمای ایران به شمار میرود.
فیلم سینمایی شیر سنگی
شیر سنگی، فیلمی ایرانی به کارگردانی و نویسندگی مسعود جعفری جوزانی است که در سال ۱۳۶۵ ساخته شد. این فیلم با نقشآفرینی علی نصیریان و عزتالله انتظامی، از آثار شاخص سینمای اجتماعی و حماسی ایران محسوب میشود و روایتگر بخشی از زندگی و مبارزات مردم بختیاری است.

برترین آثار تلویزیونی و شبکه نمایش خانگی
سریال سربداران
سربداران، مجموعهای تلویزیونی به کارگردانی محمدعلی نجفی است که در سال ۱۳۶۲ تولید شد. این سریال تاریخی با نقشآفرینی علی نصیریان، به قیام سربداران خراسان علیه حکومت مغول در قرن هشتم هجری میپردازد و از آثار ماندگار تلویزیون ایران به شمار میرود.
سریال هزاردستان
هزاردستان، مجموعهای تلویزیونی به کارگردانی و نویسندگی علی حاتمی است که در دهه ۱۳۶۰ ساخته و پخش شد. این سریال با حضور بازیگرانی چون علی نصیریان، عزتالله انتظامی و جمشید مشایخی، یکی از مهمترین و ماندگارترین آثار تاریخ تلویزیون ایران محسوب میشود.
سریال امام علی
امام علی، مجموعهای تلویزیونی به کارگردانی داوود میرباقری است که در سال ۱۳۷۵ از تلویزیون ایران پخش شد. این سریال تاریخی و مذهبی با نقشآفرینی علی نصیریان در نقش «ولید»، از آثار شاخص تلویزیون ایران در دهه هفتاد به شمار میرود.
سریال میوه ممنوعه
میوه ممنوعه، مجموعهای تلویزیونی به کارگردانی حسن فتحی است که در سال ۱۳۸۶ تولید و پخش شد. این سریال با بازی علی نصیریان در نقش «حاج یونس فتوحی»، یکی از موفقترین مجموعههای مناسبتی تلویزیون ایران محسوب میشود.
سریال شهرزاد – نقش «بزرگآقا»

شهرزاد، مجموعهای نمایش خانگی به کارگردانی حسن فتحی است که نخستین فصل آن در سال ۱۳۹۴ منتشر شد. علی نصیریان در این مجموعه در نقش «بزرگآقا»، یکی از ماندگارترین شخصیتهای نمایش خانگی ایران را ایفا کرد.
سریال برادر جان
برادر جان، مجموعهای تلویزیونی به کارگردانی محمدرضا آهنج است که در سال ۱۳۹۸ پخش شد. این سریال با بازی علی نصیریان و حسام منظور، داستانی اجتماعی و خانوادگی را با محوریت حقالناس و روابط انسانی روایت میکند.

برترین آثار نمایشی
نمایش بلبل سرگشته
بلبل سرگشته، نمایشنامهای به نویسندگی و کارگردانی علی نصیریان است که در اواسط دهه ۱۳۳۰ روی صحنه رفت. این اثر یکی از نخستین نمایشنامههای مدرن ایرانی به شمار میرود و برای علی نصیریان جایزه نخست مسابقه نمایشنامهنویسی را به همراه داشت.
نمایش افعی طلایی
افعی طلایی، نخستین نمایشنامه علی نصیریان است که با الهام از داستان «داشآکل» صادق هدایت نوشته شد و در سال ۱۳۳۶ به کارگردانی خود او به اجرا درآمد. این اثر از نمایشهای تأثیرگذار در شکلگیری تئاتر ملی ایران محسوب میشود.
نمایش امیرارسلان
امیرارسلان، از نمایشهای شناختهشده علی نصیریان در حوزه تئاتر ایرانی است که با الهام از روایتها و افسانههای کهن ایرانی شکل گرفت. این اثر از نمونههای توجه نصیریان به نمایشهای سنتی و فرهنگ عامه ایران به شمار میرود.
نمایش بازیگر و زنش
بازیگر و زنش، نمایشنامهای به نویسندگی علی نصیریان است که در سال ۱۳۷۴ نوشته شد. این اثر از نمایشنامههای شاخص او در سالهای پس از انقلاب محسوب میشود و به روابط انسانی و زندگی هنرمندان میپردازد.
نمایش آدم خوابش میگیره
آدم خوابش میگیره، نمایشنامهای از علی نصیریان است که در سال ۱۳۷۰ نوشته شد. این اثر از نمایشهای اجتماعی و نمادین او به شمار میرود و در ادامه فعالیتهای او در تئاتر معاصر ایران خلق شده است.

جوایز و افتخارات علی نصیریان
دریافت نشان درجه یک فرهنگ و هنر (بالاترین نشان هنری ایران)
انتخاب بهعنوان چهره ماندگار هنر ایران (۱۳۸۰–۱۳۸۱)
برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از جشنواره فیلم فجر برای فیلم «هفت بهار نارنج»
دریافت چندین سیمرغ بلورین و جوایز سینمایی داخلی در طول دوران فعالیت
برنده جایزه سپاس (پیش از انقلاب) برای فیلمنامه «آقای هالو»
دریافت جایزه بهترین فیلمنامهنویسی در سالهای ابتدایی فعالیت هنری
کسب جایزه حافظ و جوایز منتقدان سینمای ایران
علی نصیریان در طول بیش از هفت دهه فعالیت هنری، با دریافت مهمترین جوایز ملی از جمله نشان درجه یک فرهنگ و هنر، سیمرغ بلورین جشنواره فجر و عنوان چهره ماندگار، بهعنوان یکی از پرافتخارترین هنرمندان تاریخ سینما و تئاتر ایران شناخته میشود.

بیشتر بخوانید: